Аса құрметті Нұрсұлтан Әбішұлы!

Құрметті Үкімет мүшелері!

Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2013 жылғы қорытындылары мен 2014 жылға арналған даму перспективалары туралы баяндауға рұқсат етіңіздер.
Өткен жылы ел экономикасы әлемдегі экономикалық өсудің бәсеңдеуі жағдайында дамыды.
Халықаралық валюта қорының деректері бойынша 2013 жылы әлемдік экономиканың өсуі  3,0%-ды құрады. Ағымдағы жылы әлемдік экономиканың 3,7% деңгейінде неғұрлым жоғары өсуі күтілуде.
Әлемдік экономиканың неғұрлым жоғары даму қарқынына дамыған елдердегі экономикалық өсудің қалпына келуі ықпал ететін болады.
2014 жылы АҚШ экономикасының өсуі 2013 жылғы 1,9%-ға қарағанда  2,8%  деңгейінде болжанып отыр. Еуро аймағы экспорт көлемін арттыру және тұтынушылық сұранысты қалпына келтіру нәтижесінде рецессиядан өсуге өтеді. Екі жылғы құлдыраудан кейін алғаш рет 1,0%-ға өсу күтіліп отыр.
Дамушы экономикаларда өсу қарқынының бәсеңдеуі күтілуде. Мәселен, Қытай экономикасының өсуі 7,5% деңгейінде болжанып отыр, бұл  2013 жылғы 7,7%-дан төмен. 2013 жылғы 1,3%-ға дейінгі қатты құлдыраудан кейін  Ресей экономикасының өсуі  2,0%-ға дейін артады.
Вместе с тем, сохраняются системные риски, связанные с высоким уровнем безработицы и долга в Еврозоне, а также сокращением программы количественного смягчения в США.
Несмотря на слабый рост мировой экономики в прошедшем году, рост ВВП Казахстана в 2013 году составил 6% и был обеспечен за счет роста внутреннего спроса, высокой инвестиционной активности, и высоких темпов роста в агропромышленном комплексе, машиностроении и строительной индустрии.
Высокая инвестиционная активность была обеспечена за счет роста заемных средств на 86,5% и собственных средств на 6,3%. В структуре источников финансирования инвестиций в основной капитал собственные средства составляют 51,5%, заемные – 20,4%.
Рост промышлености в 2013 году составил 2,3%, в том числе горнодобывающая промышленность выросла на 3,1%, обрабатывающая промышленность на 1,6%.
В обрабатывающей промышленности наиболее высокие темпы показала отрасль машиностроения с ростом 14,6%, что обеспечило 88% роста всей перерабатывающей промышлености.
За последние 4 года, с момента реализации ГПФИИР, среднегодовые темпы роста обрабатывающей промыш-ленности на уровне 6,3% опережали среднегодовые темпы роста горнодобывающей промышленности на уровне 2,9%.
Несмотря на опережающие темпы роста, нужно отметить, что доля обрабатывающей промышленности в структуре ВВП снизилась с 11,3% в 2010 году до 10,5% в 2013 году. Планируемое увеличение добычи нефти будет оказывать дальнейшее давление на снижение доли обработки в структуре ВВП, что обуславливает необходимость и впредь обеспечения опережающих темпов роста обрабатывающей промышленности.
Рост сельского хозяйства составил 111,6% на фоне высокого урожая в прошлом году и низкой базы 2012 года.
Основным фактором роста ВВП стало увеличение роста сферы услуг. В 2013 году рост производства услуг составил 7,6%, вклад в прирост экономики составил 4,0 п.п., при этом вклад производства товаров составил 1,4 п.п.
В разрезе услуг наибольший рост в 2013 году отмечался в информации и связи (14,0%), торговле (12,7%), транспорте и складировании (7,5%).
Вследствие сокращения спроса на металлургическую продукцию, а также снижения цен на металлы, в 2013 году экспорт сократился на 4% и составил 83,4 млрд. долл. США. Импорт вырос на 1% и составил 49,6 млрд. долл. США.
В результате, сальдо торгового баланса уменьшилось на 10,6%, составив 33,8 млрд. долл. США. Снизился профицит счета текущих операций на 81,6% и составил 118 млн. долл. США против 640 млн. долларов США в 2012 г.
Многоуважаемый Нурсултан Абишевич!
Уважаемые коллеги!
В 2014 году работа будет сконцентрирована на реализации Стратегии развития Казахстана до 2050 года и Вашего послания народу Казахстану от 17 января текущего года.
С учетом проведенной корректировки курса тенге пересмотрены параметры роста ВВП  на текущий год.
Реальный рост ВВП прогнозируется на ранее запланированном уровне 6%. Объем номинального ВВП в 2014 году увеличится дополнительно на 6,5 п.п. (113.5 п.п.) и составит 41,1 трлн. тенге (38,6 трлн. тенге).
Министерство на системной основе проводит мониторинг экономической ситуации в стране и мире. В рамках Пошагового плана многоуровневого антикризисного реагирования отслеживаются пороговые индикаторы, определяющие устойчивость экономики к воздействию внешних и внутренних шоков. 
С учетом сложившейся ситуации, в 2014 году основными рисками для экономики Казахстана остаются:
1) Сохранение слабого спроса и возможное снижение цен на основные экспортные товары
2) Состояние банковского сектора на фоне сохранения высокого уровня «неработающих» займов, что сдерживает кредитование реального сектора экономики
3) Риски снижения роста потребительского спроса
4) Структурные дисбалансы в экономике     
Для недопущения замедления темпов роста казахстанской экономики, дальнейший рост должен быть основан, прежде всего, на технологической модернизации основных фондов, повышении производительности труда, качества  человеческого капитала и институциональной среды.
С учетом указанных рисков определены следующие приоритеты работы в 2014 году.
Первый приоритет. Обеспечение устойчивого роста экономики на уровне 6%.
Во-первых, будет обеспечена макроэкономическая стабильность и координация экономической политики.
С учетом нового курса тенге, для обеспечения макроэкономической стабильности будут приняты меры по сдерживанию роста инфляции. Вклад платных услуг в инфляцию останется на ранее утвержденном уровне 1,2%.
Министерством совместно с отраслевыми государственными органами будут пересмотрены целевые индикаторы роста по всем отраслям экономики.
Основным фактором роста экономики Казахстана в 2014 году станут рост внутреннего спроса и улучшение внешних условий для экспорта. Положительная динамика развития ожидается в отрасли машиностроения, добыче нефти и природного газа, в сфере услуг.
Для поддержки внутреннего спроса в экономике будет обеспечено приоритетное финансирование  государственных и отраслевых программ, которые дают наибольший мультипликативный эффект на рост экономики и занятость.
Во-вторых, для поддержания технологической модернизации отраслей экономики будут приняты меры по росту инвестиций в основной капитал.
За последние четыре года наблюдается чистый отток инвестиционных доходов по ранее вложенным прямым иностранным инвестициям на уровне 22,5 млрд. долл. США в год. В связи с этим, для поддержания долгосрочного роста экономики и главное, трансферта передовых технологий, начата работа по привлечению новой волны прямых иностранных инвестиций.
Для этого будет обеспечено поэтапное внедрение в Казахстане лучших стандартов и принципов ОЭСР, усовершенствовано национальное законодательство в сфере инвестиционной деятельности, в том числе в части привлечения целевых инвесторов в реализацию конкретных проектов обрабатывающего сектора, расширено участие инвесторов в инфраструктурных проектах через механизм ГЧП.
В-третьих, сокращение прямого участия государства в экономике.
С целью повышения эффективности управления государственными активами и обеспечения четкого разделения роли государства и частного бизнеса в экономике начата и будет активизирована приватизация государственных и квазигосударственных компаний.
Создана Правительственная комиссия, проводится детальный анализ государственного и квазигосударственного сектора, выработаны подходы по отбору и передаче организаций с госучастием в конкурентную среду, также готовятся соответствующие изменения в нормативно-правовые акты.
Второй приоритет. Бюджетная политика и планирование.
Бюджетная политика будет направлена на создание условий для устойчивого роста экономики.
Расходы республиканского бюджета на 2014 год запланированы с ростом на 12,1% по сравнению с прошлым годом, в том числе на социальную сферу – на 13,3%.
Проект бюджета на 2015-2017 годы будет формироваться на основе лимитов расходов госорганов и лимитов на новые инициативы.
Будет подготовлен очередной пакет поправок в Бюджетный кодекс, направленный на повышение самостоятельности госорганов при исполнении бюджета, обеспечение гибкости бюджетного процесса.
С учетом ранее данных Вами поручений будет упрощен порядок выделения и освоения целевых трансфертов регионами, а также повышена самостоятельность местных исполнительных органов в реализации местных инвестиционных проектов за счет целевых трансфертов.
При формировании проекта бюджета на следующий трехлетний период будет продолжен тренд снижения дефицита бюджета с 2,4% к ВВП в 2014 году до 1,9% к ВВП в 2016 году.

Третий приоритет. Дальнейшее совершенствование системы государственного планирования.
С учетом одобренных Вами подходов и новых задач, поставленных Вами в Послании по вхождению Казахстана в 30ку самых развитых стран мира, Министерством совместно с государственными органами будет проведена оптимизация государственных и отраслевых программ.
Для обеспечения увязки стратегического и бюджетного планирования будут усовершенствованы форматы стратегического плана государственного органа, бюджетных программ и бюджетной заявки, их содержание должно давать четкое соответствие заявляемых расходов стратегическим направлениям, целям и индикаторам.
Четвертый приоритет. Повышение эффективности  системы государственного управления.
Продолжится работа по дальнейшему совершенствованию системы государственного управления для вхождения Казахстана в 30-ку наиболее развитых стран мира по международным рейтингам эффективности системы государственного управления и уровня коррупции.
В этой связи, будут разработаны соответствующие изменения в законодательство, в том числе по дальнейшему разграничению полномочий между уровнями государственного управления, по усилению финансовой самостоятельности местного самоуправления, повышению ответственности местных органов власти за результаты своей работы. 

Спасибо за внимание!

 

Құрметті алқа қатысушылары!

Президенттің әрбір Жолдауы – еліміз үшін маңызды оқиға болып табылады. Нұрсұлтан Әбішұлы өз Жолдауларында біздің күнделікті өмірімізге қатысты ең басты және негізгі мәселелерді көтереді. Ол Үкіметке айқын бағдарлар береді. Елбасымыз өз Жолдауын жалпы қоғамға, қала мен ауыл тұрғындарына, әрбір азаматқа арнайды.

Биылғы Қазақстан халқына Жолдауында Қазақстан Республикасының Президенті әлемнің 30 дамыған елінің қатарына кіру тұжырымдамасын ұсынды, аталған тұжырымдама ел дамуының жаңа бағытын және нақты істерімізді жүзеге асырудың бағдарламасын айқындайды.

Президент «Қазақстан 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты биылғы халыққа Жолдауының мәнін ашатын 7 шешуші бағытты атап көрсетті:

1-бағыт. Инновациялық индустрияландыру трендін күшейту мақсатында 2016-2019 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық даму бағдарламасы аяқталады. Сонымен бірге геологиялық барлауды дамыту және оған инвестициялар тартуды көздейтін тау-кен өндірісі саласын дамыту жоспары қабылданатын болады.

2-бағыт. Ауыл шаруашылығын дамыту маңызды әрі басты бағыттардың бірі болып қала бермек, оның шеңберінде «Агробизнес 2020» агроөнеркәсіптік кешенді дамыту бағдарламасы және басқа да стратегиялық, бағдарламалық құжаттар түзетіледі және түзету барысында ауыл шаруашылығына жаңа технологияларды енгізу, еңбек өнімділігін арттыру, ауыл шаруашылығы субъектілерінің ұзақ мерзімді қаржыландыру мен өткізу нарықтарына қол жеткізуін қамтамасыз ету бойынша Жолдауда қойылған міндеттер ескерелетін болады.

3-бағыт. Ғылыми қамтымды экономика құру мақсатында қазақстандық ғылымды дамыту және шетелдік инвестициялар мен технологияларды тарту бойынша бірқатар шаралар көзделеді.

Қазақстан ғылымының әлеуетін арттыру үшін заң жобаларының топтамасы әзірленеді, бұл венчурлік қаржыландыру, зияткерлік меншікті қорғау, зерттеулер мен инновацияларды қолдау, сондай-ақ ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру жөніндегі заңнаманы жетілдіруге бағытталады.

Технологиялық парктердің жұмысы жанданады, инжинирингтік және сервистік орталықтарды дамытуға шетелдік инвестициялардың жаңа толқынын тартуға жағдайлар жасалатын болады.

Бұдан басқа алдымызда ғылымды қаржыландыруды кезең-кезеңімен ұлғайту жоспарын бекіту міндеті де бар.

4-бағыт. Инфрақұрылымдық үштаған – агломерацияны, көлікті, энергетиканы қарқынды дамыту. Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру мақсатында 2013 жылға дейін Астана және Алматы қалаларында агломерацияны қалыптастырудың ұзақ мерзімді жоспары әзірленеді.

Қазіргі заманғы логистика орталықтарын дамыту, автомобиль және теміржол инфрақұрылымын кең ауқымды қайта жаңғырту, халықаралық сауда-саттықты жүзеге асыру кезіндегі кедергілерді алып тастау шаралары қабылданатын болады.

Жасыл экономиканы дамыту мақсатында Назарбаев Университетінің базасында болашақтың энергиясын іздеу және жасау жөніндегі озық әлемдік тәжірибені зерделеу мен енгізу орталығы құрылады. Сонымен қатар, экологиялық таза көліктерді пайдалану мәселелері зерделенеді.

2014 жылдың наурыз айында төртінші мұнай өңдеу зауыты мен атом электр станциясын салу мерзімдері және салынатын орны туралы Мемлекет басшысына баяндама енгізілуі тиіс. Жылдың соңына дейін атом электр станциялары үшін ядролық отын өндіруді ұйымдастыру жөнінде ұсыныс енгізіледі.

5-бағыт. Шағын және орта бизнесті дамыту, жеке меншік институтын нығайту үшін заңнаманы жетілдіру жоспарланып отыр. Сондай-ақ, үдемелі индустриалды-инновациялық даму бағдарламасының жаңа бесжылдығынын ескере отырып, «Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы өзекті етілді.

6-бағыт. Оқыту процесіне заманауи бағдарламалар мен оқыту әдістемелерін енгізу, жетекші жоғарғы оқу орындарын автономияға біртіндеп көшіру үшін жағдай жасау, сондай-ақ міндетті медициналық сақтандыруды енгізу жолымен адам капиталының сапалы өсуіне ерекше көңіл бөлінетін болады.

Қазақстандықтардың заманауи мәдениет кластерлерін дамытуды көздейтін Қазақстан Республикасы Президентінің «Мәдени саясат тұжырымдамасы туралы» Жарлығының жобасы әзірленетін болады.

2015-2017 жылдарға арналған бюджет жобасын қалыптастыру шеңберінде мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы көлемін 2015 жылғы 1 шілдеден бастап 25 пайызға, мемлекеттік қызметкерлердің еңбекақысын 2015 жылғы 1 шілдеден және 2016 жылғы 1 шілдеден бастап 15 пайызға, стипендиялар мөлшерін 2016 жылғы

1 қаңтардан бастап 25 пайызға өсіру, азаматтық қызметшілердің еңбекақысын 2015 жылғы 1 шілдеден бастап арттыру көзделетін болады.

Бұдан басқа, Мемлекет басшысы мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін «кедергісіз орта» құруды тапсырды.

7-бағыт. Жергілікті жерлердегі атқарушы органдарының дербестігін көтеру, құжат айналымын қысқарту және мемлекеттік кәсіпорындардың, ұлттық компаниялар мен бюджеттік мекемелердің кадр саясатына меритократия қағидаттарын енгізу мәселелерін қамтитын мемлекеттік институттар жұмысын жетілдіру.

Сондай-ақ, Мемлекет басшысы Үкіметке 2014 жылы жасалатын бір қатар нақты тапсырмалар берді.

Атап айтқанда, ағымдағы жылы экономика өсімін 6-7% деңгейінде, сондай-ақ жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнімді 14,5 мың доллардан кем емес деңгейде болуын қамтамасыз ету қажет.

Бұдан басқа, Ұлттық Банкпен және Қазақстан Республикасының басқа да мүдделі мемлкеттік органдарымен бірлесіп инфляцияны орта мерзімді перспективада 3-4% дейін төмендету шаралары әзірленетін болады.

Сонымен қатар, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес Қаржы секторын дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы, Жекешелендірудің 2014-2016 жылдарға арналған кешенді бағдарламасы және «Мәңгілік Ел» патриоттық актісі қабылданатын болады.

Уважаемые участники коллегии!

Таковы основные 7 направлений Послания Президента нашей страны Нурсултана Абишевича Назарбаева «Казахстан – 2050: Единая цель, Единые интересы, Единое будущее». Обращаясь с посланием народу Казахстана Глава государства обратился непосредственно к каждому гражданину нашей страны, к каждому, кто связывает свою жизнь, жизнь своих детей и близких с будущим нашей единой родины, а значит – к каждому из нас! Я уверен, что многих, как и меня, в послании воодушевляет то, что впервые четко сформулирована национальная идея нашей страны «Мәңгілік Ел». Национальная идея Казахстана в XXI веке включает в себя также 7 главных ценностей:

1.     Независимость Казахстана и Астана;

2.     Национальное единство, мир и согласие в нашем обществе;

3.     Светское общество и высокая духовность;

4.     Экономический рост на основе индустриализации и инноваций;

5.     Общество Всеобщего труда;

6.     Общность истории, культуры и языка;

7.     Национальная безопасность и глобальное участие нашей страны в решении общемировых и региональных проблем.

В этой связи, Уважаемые коллеги, мы не можем быть сторонними наблюдателями и ждать, когда кто-то за нас сделает нашу жизнь лучше, а засучив рукава должны эффективно выполнять задачи, поставленные Главой государства перед агропромышленным комплексом нашей страны. Поэтому предлагаю рассмотреть их более подробно.

Так, в соответствии с поручением Главы государства в феврале 2013 года была принята новая программа развития отрасли - «Агробизнес - 2020», которая предусматривает увеличение объемов господдержки АПК в 4,5 раза и позволит привлечь в отрасль не менее 10 трлн. тенге частных средств за период реализации.

Программой наряду с действующими мерами предусматриваются и новые меры господдержки в виде финансового оздоровления, страхования и гарантирования займов перед финансовыми институтами, инвестиционных субсидий, фондирования БВУ, которые в целом облегчат доступ субъектов АПК к финансированию.

В рамках создания законодательной основы новых инициатив программы в январе текущего года Главой государства подписан соответствующий закон.

Этим законодательным актом внесены изменения в 6 кодексов и 9 законов и предусматривается внедрение целого ряда совершенно новых инструментов государственной поддержки аграрного бизнеса, таких как:

возмещение части расходов, понесенных субъектами АПК, при инвестиционных вложениях;

субсидирование затрат перерабатывающих предприятий на закуп сельскохозяйственного сырья;

субсидирование при гарантировании и страховании займов производителей, позволяющее при недостаточности залогового обеспечения получить ему денежный и/или товарный кредит.

стимулирование привлечения работников АПК в сельские населенные пункты по аналогии с работниками социальной сферы и ветеринарии.

Также Закон предусматривает дальнейшее совершенствование системы ветеринарной безопасности и ужесточение ответственности за нарушение ветеринарного законодательства.

Таким образом, закон позволил создать правовую основу реализации задач Программы «Агробизнес-2020».

Как вам известно, в рамках реализации указанной Программы разработано 15 мастер-планов для каждой из подотраслей сельского хозяйства (модернизация ветеринарной системы в соответствии с международными стандартами;стабилизация зернового рынка;развитие коневодства;развитие кормопроизводства;развитие молочного скотоводства;развитие мясного скотоводства;развитие овцеводства;развитие переработки сельхозпродукции;плодоовощеводство;развитие мясного птицеводства;развитие рационального использования земель;развитие свиноводства;развитие семеноводческой отрасли;развитие товарного рыбоводства;развитие системы фитосанитарной безопасности).

Механизм реализации мастер-планов подразумевает четкую разбивку показателей по годам и в разрезе областей и позволяет каждому реализовать найти свое место в программе, реализовать свой инвестиционный проект и построить эффективный агробизнес.

Кроме того, разрабатывается Карта специализации регионов, которая позволит дифференцированно и более эффективно проводить государственную политику в АПК через установку обоснованных бюджетных лимитов на региональные объемы господдержки для производства сельскохозяйственной продукции.

В целом 2013 год для реализации Программы стал организационным, новые механизмы господдержки начнут действовать с текущего года.

В текущем году нам предстоит большая работа.

Общенациональным планом мероприятий, утвержденным Указом Главы государства, для организации выполнения задач, поставленных в Послании Министерству сельского хозяйства предстоит уже в первой половине текущего года скорректировать Программу «Агробизнес - 2020» и другие стратегические и программные документы с учетом следующих задач:

1) внедрение новых технологий в сельском хозяйстве, в том числе в засушливых регионах.

В целях решения данной задачи в рамках Программы «Агробизнес-2020», разрабатываются новые и вносятся изменения в действующие правила предоставления государственной поддержки.

Так, для тех сельхозтоваропроизводителей, которые в своем процессе производства используют новые технологии для повышения урожайности, удоев, привеса предусматривается повышенный норматив субсидий.

Новой мерой, направленной на модернизацию и расширение действующих, строительство новых высокопроизводительных предприятий, использующих новые технологии и оборудование является инвестиционное субсидирование.

2) создание эффективного земельного рынка на принципах прозрачного ценообразования и привлечения инвестиций, предусматривающей обязательства по внедрению передовых технологий, повышению производительности труда.

Для решения данной задачи Министерством разработан ряд системных мер, таких как, введение книги истории полей, установление правил рационального использования и т.д. Все эти меры административно понуждают землепользователей к рациональному использованию земли.

Вместе с тем, эти меры не решают главного вопроса – экономической заинтересованности владельцев в максимально эффективном использовании земли.

В этой связи, планируется совершенствование налогообложения субъектов АПК, данный вопрос обсуждается с заинтересованными госорганами. Также предусматривается создание системы целевой аренды сельхозугодий, предусматривающей обязательства по внедрению передовых технологий, повышению производительности труда, внедрению лучших мировых стандартов.

3) устранение барьеров, препятствующих ведению агробизнеса, процессу кооперации, эффективному землепользованию.

В целях устранения барьеров, препятствующих ведению агробизнеса, процессу кооперации, эффективному землепользованию на системной основе будут проводиться следующие мероприятия:

1. Стандартизация и регламентация государственных услуг.

2. Оптимизация государственных услуг.

3. Автоматизация государственных услуг.

Кроме того, Министерством планируется внести изменения в законодательные акты по вопросам сельскохозяйственной кооперации, которые позволят принять нормы государственной поддержки стимулирующие СХТП к кооперации, а также законодательное закрепление критериев отнесения субъектов АПК к СЗЦ.

4) обеспечение прямого доступа субъектов сельского хозяйства к долгосрочному финансированию.

В рамках Программы «Агробизнес-2020» в целях расширения доступа субъектов агропромышленной отрасли к финансированию, разрабатываются и внедряются механизмы гарантирования и страхования займов, субсидирования ставок вознаграждения финансовых институтов по кредитам, лизингу, инвестиционные субсидии и т.д.

Уже в 2013 году были утверждены правила субсидирования ставок вознаграждения по кредитным и лизинговым обязательствам субъектов АПК для финансового оздоровления, реализация которых продолжится и в последующие годы. На стадии утверждения находится ряд правил по внедрению новых инструментов господдержки, предусмотренных программой.

При этом Программой предусмотрено, что квазигосударственный институт в лице АО «НУХ «КазАгро» будет поэтапно на основе использования собственных и привлеченных средств увеличивать фондирование банков второго уровня, микрокредитных организаций и кредитных товариществ, что в целом будет способствовать обеспечению долгосрочного финансирования сельхозтоваропроизводителей по приемлемым ставкам.

5) создание системы гарантирования и страхования займов.

В рамках в реализации Агробизнес-2020 предусмотрено субсидирование при гарантировании и страховании займов, позволяющее при недостаточности залогового обеспечения получить производителю денежный и/или товарный кредит.

Данный инструмент наряду с расширением доступа сельхозпроизводителей к финансированию, послужит стимулом в привлечении финансовых институтов в процесс активного финансирования сельского хозяйства и увеличат приток частных инвестиций в АПК.

6) расширение научных исследований в сельском хозяйстве и здравоохранении, в том числе создание экспериментальных научно-инновационных кластеров и изучение вопроса засухоустойчивых генно-модифицированных культур.

В рамках поручений Главы государства о реформировании аграрной науки была создана рабочая группа.

Выработано предложение по реформированию науки путем создания научно-образовательного комплекса на базе АО «КазАгроИнновация» и высших учебных заведений аграрного профиля.

В основу функционирования этого комплекса будут заложены основные принципы деятельности Назарбаев Университета.

Объединение отраслевой и вузовской науки позволит сократить имеющийся разрыв между образованием, наукой и практикой и увеличить эффективность государственного управления аграрным бизнесом.

Біздің алдымызға айқын тапсырмалар қойылған. Біздің міндетіміз бизнеспен бірге, оларды орындау болып табылады. Сондықтан да біз «Агробизнес 2020» бағдарламасын және оны іске асыру үшін қабылданған шебер-жоспарларды орындауды басты мақсат етіп отырмыз.

Қорыта айтқанда, Елбасымыздың Жолдауы әрбір мемлекеттік қызметшінің, әрбір Қазақстан азаматының ұлттық мақтанышы. Өйткені ол күшті, қуатты мемлекет құруға, тұрақты экономикалық өсуге, оның ішінде аграрлық секторды өркендетуге бағытталған келелі құжат.

Ендігі жерде біз біліктілігіміз бен кәсіби тәжірибемізді аянбай жұмсап, күш-жігерімізді біріктіре отырып, Мемлекет басшысының тарсырмаларын мүлтіксіз орындауға тиіспіз.

Назар салып тыңдағандарыңызға рахмет!

Құрметті Бақыт Тұрлыханұлы!
Құрметті алқаға қатысушылар!

Бәсекелестік саясаттың негізгі аспектілерін іске асырудың 2013 жылғы қорытындысы бойынша мыналарды атап өткім келеді.
Бірінші. Агенттік тұрақты негізде бәсекелестікті дамытуды тежейтін жүйелі проблемаларды анықтау және оларды жою бойынша жұмыс жүргізеді.
Есепті кезеңде тауар нарықтарына 36 талдау жүргізілді, олардың нәтижелері темір жол көлігі, азаматтық авиация, телекоммуникациялар, отын-энергетикалық кешені жоғары монополияландырылған болып қалып отырғандығын көрсетті. Өз кезегінде, қаржы нарықтары мен өнеркәсіп саласы орташа шоғырландырылған нарықтарға жатады (1-слайд).
Жүргізілген талдау қорытындылары бойынша Үкіметке және мемлекеттік органдарға 30 ұсыныс енгізілді, олардың жартысы іске асыруға қабылданды (2-слайд).
Осы тұста мен біз ұсынған жекелеген тауар нарықтарында бәсекелестікті дамыту жөніндегі ұсыныстарға нақты тоқталғым келіп отыр.
Қазақстан әуежайларының транзиттік тартымдылығын ұлғайту, сондай-ақ олардың рентабельділігін арттыру мақсатында Агенттік әуежайлар үшін өзге қызметтен табыс алу құқығына 5%-дық шектеуді алып тастауға бастама жасады. (3-слайд). Мүдделі мемлекеттік органдармен және бизнес-қауымдастықтарымен жүргізілген жұмыс нәтижесінде Қазақстанның көлік мәселелері жөніндегі заңнамасына тиісті өзгерістер енгізілді.
Қазіргі кезде алғашқы оң нәтижелерді байқауға болады. Мысалы, Астана қаласы әуежайының өзге қызметтен алатын табыс үлесі 2013 жылғы тамыз-желтоқсан айлары кезеңінде 2012 жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда 6%-ға дейін өскен. Бұдан басқа, авиациялық емес қызметті дамытумен байланысты Астана қаласының әуежайы қосымша жаңа қызметтерді енгізуді жоспарлап отыр. Осындай істер Павлодар және Қызылорда қалаларының әуежайларының алдында да тұр. Егер осындай жұмысты экономиканың басқа да салаларында жүргізетін болсақ, онда бұл табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтерін тұрақтандыруға жәрдемдесетін болады.
Сондай-ақ, Қазақстанда вагон операторларының қызметі бойынша электрондық ақпараттық алаң (вагондардың электрондық биржасын) құру туралы Агенттіктің ұсынысы қолдау тапты. Біздің көзқарасымызша, бұл қазақстандық жүк жөнелтушілердің жылжымалы құрамды пайдалануының ашықтығы мен тиімділігін арттыруға және парктің жүк вагондарын пайдалану қызметіне бағаны төмендетуге мүмкіндік береді.
Агенттік 2011 жылы басталған табиғи монополиялар саласының реттеліп көрсетілетін қызметтерінде бәсекелестікті дамыту жөніндегі жұмыс жалғастырды. (4-слайд).Өткен жылы жергілікті деңгейде байланыс операторларының телекоммуникация желілерін қосу қызметі шығарылды. Бұдан әрі осы бағыттағы жүйелі жұмысты жүргізу және оларды бәсекелес ортаға шығару тұрғысында орта мерзімді және ұзақ мерзімді кезеңдерге ТМС-тің реттеліп көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) кешенді талдау жүргізу жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу жоспарланып отыр (5-слайд).
Тауар нарықтарын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жөніндегі жұмыс шеңберінде Ведомствоаралық жұмыс тобы құрылды, ол Бірыңғай экономикалық кеңістік жағдайларында реттелетін нарықтарда бағаларды реттеудің кезең-кезеңмен күшін жою орынды болады деп таныды.
Трансшекаралық нарықтардағы ахуалға талдау жүргізу бойынша Еуразиялық экономикалық комиссиямен бірлесіп жүргізілген жұмыстарға жеке тоқталып өткім келеді.
Атап айтқанда, шекара маңындағы өңірлердегі азық-түлік тауарларының негізгі топтарының бағалық ахуалын байқау мақсатында Комиссия БЭК елдерінің монополияға қарсы ведомстволарының өкілдері қатарынан бірлескен Жұмыс тобын құрды (6-слайд). Біз Қазақстандағы тауар бағаларын Ресей Федерациясының шекара маңындағы нарықтарындағы бағалармен салыстырдық, қорытындысы бойынша жекелеген өңірлерде импорттық өнімге демпингтік бағаларды белгілеу белгілерінің бар екендігі анықталды.
Импорттық/экспорттық электр энергиясын сатып алуды/сатуды ұйымдастыру бойынша нақты тетіктің болмауына байланысты электр энергиясының бақыланбайтын халықаралық ағындарына орай біз электр энергиясының трансшекаралық нарығына жүргізілген бірлескен тергеуді жүргізуге бастама жасаған болатынбыз (7-слайд). Қазақстанның Бірыңғай энергетикалық жүйесінің жекелеген аймақтарында электр энергиясының тапшы болуына қарамастан, Қазақстан станцияларының электр энергияны Ресей Федерациясына экспорттау фактілері анықталды. Бұл ретте, станциялардың бірінде ішкі нарықта электр энергиясын өткізу бағасына қарағанда төмен баға бойынша босатылады. Бұның шешімін жеткізілетін энергияның бәсекеге қабілетті бағасын ескере отырып, қазақстандық электр энергияны Қазақстанның техникалық оқшауланған Батыс энергия аймағына Ресей желісі арқылы транзитпен жеткізу мәселесін пысықтаудан көруге болады. Осы фактілер Комиссияға жіберілді.
Сонымен қатар, қазіргі уақытта Комиссия Агенттікпен бірлесіп халықаралық роуминг қызметі нарығына талдау жүргізуде, оның шеңберінде мүмкіндігінше төмендету және соның салдарынан БЭК аумағында роумингтік ставкалардың күшін жою мәселесі қаралатын болады. Одан әрі қаралып отырған мәселені құрайтын экономикалық, техникалық және заңнамалық құрамдауыштарына бағалау жүргізу жоспарланып отыр, оның нәтижелері Қазақстанның, Ресейдің және Белоруссияның салалық заңнамаларын салыстыруға және жақындатуға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, мұндай мәселені шешуде Еуразиялық одақтың оң тәжірибесі бар.
Нарыққа қатысушылардың бәсекелестікке қарсы әрекеттері фактілерін уақтылы анықтау мақсатында ТМД елдеріндегі дәрілік заттар, Кеден одағының шекара маңы өңірлеріндегі азық-түлік тауарлары бағаларына бірлескен мониторинг жүргізу бойынша жұмыс басталды және мұнай өнімдері бағаларының ғаламдық мониторингі үшін монополияға қарсы ведомстволар арасында ақпарат алмасу деректерінің бірыңғай базасын құру жөніндегі мәселе пысықталуда.
Екінші. Монополияға қарсы заңнаманың бұзылуының алдын алу, анықтау және жолын кесу бойынша жұмыс жалғастырылды.
Өткен жылы 171 тергеу аяқталды, бұл ретте бұзушылықтар анықталған тергеулер санының артып отырғаны байқалады. Егер өткен жылы мұндай тергеулер 128 болса, 2013 жылдың қорытындысы бойынша 160 тергеу болып отыр. Осылайша, 2013 жылы аяқталған тергеулердің жалпы санынан бұзушылықтарды анықтай отырып аяқталған тергеулердің үлес салмағы 93,6%-ды құрады, бұл алдыңғы жылға қарағанда 4,2%-ға артық.
Мысалы, ағымдағы жылы Агенттік кейбір мұнай өнім берушілердің мұнай өнімдерін өндіру қызметіне қолжетімділігін шектеуден көрінетін өзінің үстем жағдайын теріс пайдалану, сондай-ақ жекелеген нарық субъектілеріне артықшылық жағдайлар жасау фактісі бойынша «АНПЗ» ЖШС-ға қатысты тергеу жүргізді.
«Богатырь Көмір» ЖШС өзінің үстем жағдайын теріс пайдалана отырып, маңызы бiрдей келiсiмдерге әртүрлi талаптар қойған және жекелеген сатып алушыларға көмір жеткізуге шарт жасасудан негізсіз бас тартқан. 775,7 млн. теңге сомасында монополиялық табысын тәркілей отырып, болжамды айыппұл сомасы 537 мың теңгені құрады. Материалдар сотта қаралуда.
Сондай-ақ, «Шымкент Цемент» АҚ мен «Стандарт цемент» ЖШС-ның, «Central Asia Cement» АҚ-ның, «Бұқтырма цемент компаниясы» АҚ мен «Семей цемент зауыты» ЖШС-ның іс-әрекеттерінде цемент бағасын келісе отырып көтеру бөлігінде бәсекелестікке қарсы келісілген іс-әрекеттер ретінде шоғырландырылған. Айыппұлдың жалпы сомасы 372 млн теңгені құрады. Бүгінгі күні 2 нарық субъектісі әкімшілік жауапкершілікке тартылды, бюджетке 1,6 млн. теңге сомасында айыппұл төленді.
«Ксеll» АҚ мен «МобайлТелекомСервис» ЖШС-ға қатысты тергеу жүргізу барысында аталған ұялы операторларының абоненттердің келісімінсіз «Әрқашан байланыста» қосымша қызметін күштеп таңуы анықталды. Ұялы байланыс операторларына қатысты қозғалған әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер қарау үшін сотқа жіберілді.
Жалпы бұзушылық түрлерінің құрылымы 8-слайдта көрсетілген.
Сонымен бірге, мемлекеттік органдар тарапынан жол берілген монополияға қарсы заңнаманы бұзушылық санының өсуі алаңдатушылық тудырады. Агенттіктің деректері бойынша 2012 жылы 24 тергеу жүргізілсе, 2013 жылы 44 тергеу жүргізілген. Бұл ретте, 2013 жылы жүргізілген 44 тергеудің 41-і монополияға қарсы заңнаманы бұзу фактілері анықтала отырып аяқталған. Мемлекеттік органдарға монополияға қарсы ден қою шаралары қолданылды, осыдан кейін бәсекелестікті шектейтін аталған актілердің күші жойылды. Мысалы, мұндай жағдайлар мұнай және газ, төтенше жағдайлар, көлік және коммуникация, ТМРА-ның өңірлік бөлімшелерінде және басқа да мемлекеттік органдарда байқалды.
Монополияға қарсы заңнаманы бұзғаны үшін өткен жылы бюджетке түскен түсімдер сомасы шамамен 250 млн. теңгені құрады (2012 жылы бюджетке түскен түсім сомасы 1305,8 млн. теңгені құрады). Сот практикасына келетін болсақ 9-слайдта Агенттіктің сот процестеріне қатысу көрсеткіштері көрсетілген. 2013 жылы біздің пайдамызға шешіліп, жеңген істердің үлесі 75%-ды құрады. 2012 және 2013 жылдардағы нұсқамалар мен әкімшілік іс жүргізулер саны 10-слайдта көрсетілген.
Үшінші. Бәсекелестік мәселелері жөніндегі заңнама жетілдірілді.
Монополияға қарсы ведомство қызметінің тиімділігін арттыру, сондай-ақ нарық субъектілеріне әкімшілік жүктемені төмендету мақсатында 2013 жылғы наурызда бәсекелестік мәселелері бойынша елдің қолданыстағы заңнамасына бірқатар түзетулер енгізілді, олар 11-слайдта көрсетілген.
Бұдан басқа, Кеден одағы елдерінің Бәсекелестіктің бірыңғай қағидаттары мен қағидалары туралы келісімін іске асыруда Агенттік ЕЭК-мен бірлесіп бірқатар нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және қабылдау бойынша белсенді жұмыс жүргізді. Атап айтқанда, Агенттіктің қатысуымен Бәсекелестік туралы модельдік заң әзірленді, оған 2013 жылғы 24 қазанда Минск қаласында өткен Еуразиялық экономикалық комиссияның Жоғарғы кеңесінің кезекті отырысында үш Мемлекеттің басшылары қол қойды.
Төртінші. Агенттік тұрақты негізде экономикалық шоғырлануға өтініштерді қарау және мемлекет қатысатын кәсіпорындарды құру жолымен тауар нарықтарындағы ахуалдарға бақылауды жүзеге асырды.
Қаралған өтінішхаттардың саны 12-слайдта көрсетілген. Агенттік 2009 жылдан басталған мемлекеттің бизнеске қатысуының негіздемесі мен орындылығын талдау бойынша жұмысты жалғастыруда.
Жалпы «Бәсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңын әкімшілендіру кезеңінде Агенттік квазимемлекеттік сектор субъектілерінің одан әрі жүргізетін қызметіне 5668 өтінішхат қарады. 445 кәсіпорынға бас тартылды, алайда бүгінгі күні алдын ала жүргізілген мониторинг нәтижесі бойынша шамамен 200 кәсіпорын субъективті және объективті себептермен әлі күнге дейін бәсекелес ортаға берілмеген (13-слайд).
Осыған орай, сондай-ақ квазимемлекеттік секторды және мемлекеттік жылжымайтын мүлік ұйымдарын жекешелендіру мәселесі бойынша Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау үшін арнайы Комиссия құрылды. Қазіргі кезде Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асырудың негізгі тәсілдері қаралды, Жекелеген мемлекеттік кәсіпорындарды, квазимемлекеттік компанияларды және стратегиялық сипатқа ие емес өзге де ұйымдарды жекешелендіру жөніндегі жол картасы бекітілді. Мемлекет бақылайтын мемлекеттік кәсіпорындардың, ұлттық басқару холдингтерінің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың ағымдағы құрылымына талдау жүргізілді. Сонымен қатар, біздің Агенттіктің оң қорытындысын алмаған кәсіпорындар енгізіле отырып) жекешелендірілуі тиіс квазимемлекеттік сектор субъектілерінің тізбесі қалыптастырылды, оны жекешелендіру бойынша шешім қабылдау үшін Комиссия қарайтын болады.
Құрметті әріптестер, қазіргі уақытта оларды қаржыландыру мемлекеттік бюджет есебі негізінде жүзеге асырылатын жаңа әлеуметтік объектілерді (ауруханалар, бала бақшалар, театрлар және т. б.) ашу есебінен квазимемлекеттік сектор субъектілері санының өсіп отырғандығын атап өткім келеді. 2013 жылы монополияға қарсы органның құрылуға келісімін алған коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың жалпы санының шамамен 90%-ы әлеуметтік бағдарланған секторға тиесілі.
Біздің көзқарасымызша, азаматтық құқық нормаларына сәйкес мұндай заңды тұлғалар мемлекеттік мекемелер нысанында ашылуы тиіс. Осы мәселені біз жақын арада өткен Үкімет отырысында талқыладық, осыған байланысты Агенттік қолданыстағы әдістерді, сондай-ақ мемлекеттің кәсіпкерлік қызметке негізсіз қатысуын қысқартуға бағытталған заңнамаларды жетілдіруді жоспарлап отыр.
Сондай-ақ Үкімет отырысында мемлекеттік сатып алуды қоспағанда, сатып алудың барлық түрлері үшін міндетті болып табылатын Сатып алудың бірыңғай заңын әзірлеу бойынша Агенттіктің бастамасы қолдау тапты. Бұл Қазақстан Республикасының сатып алу жүйесіндегі ыдыраңқылық және бірыңғай тәсілдердің болмауына байланысты болып отыр. Осы жүйені шартты түрде мынадай түрлерге бөлуге болады: ұлттық компаниялардың сатып алуы; жер қойнауын пайдаланушылардың сатып алуы; табиғи монополиялар субъектілерінің сатып алуы және басқалар. Жоғарыда тізбеленген түрлердің әрқайсысының өзіндік қағидалары бар. Жалпы, мұндай бөлуді сатып алуды жүзеге асыратын тапсырыс берушілер қызметінің ерекшеліктері түсіндіреді (14-слайд).
Алтыншы. (15-слайд) Халықаралық ынтымақтастық жандандырылды. Осы бағыт шеңберінде қабылданған шаралар слайдта берілген.
Жалпы қол жеткізілген нәтижелер Дүниежүзілік экономикалық форум (ДЭФ) жариялаған Жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiк индексiнiң 2013 — 2014 жылдарға арналған рейтингiсiнде Агенттіктің құзыретіне кіретін көрсеткіштер бойынша ұстанымдарды нығайтуға жәрдемдесті (16-слайд).
Алайда, «жергiлiктi бәсекенiң қарқындылығы» индикаторы бойынша ұстанымның 7 тармаққа төмендеуі байқалады. Аталған мән-жай елдің экономика салаларында және өңірлерінде бәсекелестіктің даму деңгейін көрсететін нысаналы индикаторлардың болмауымен де байланысты болып отыр. Осыған байланысты, Агенттік екі: «Өңірлік бәсекенің қарқындылығы» және «Экономиканың негізгі салаларын монополиялау деңгейі" индикаторларының есебін көздейтін Қазақстан Республикасында бәсекелестіктің даму деңгейін айқындау әдістемесін әзірлеп, бекітті. (17-слайд).
Жетінші. Ел басшылығының тапсырмаларын орындау (18 және 19-слайдттар).
1. Мемлекет басшысының тапсырмасына бойынша біз тұрғын үй құрылысы нарығындағы ахуалға талдау жүргіздік, нәтижелері бойынша бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу және құрылыс нарығында бәсекелестікті дамыту жөнінде бірқатар ұсыныстар дайындадық. Осы ұсыныстар Агенттік әзірлеген Астана қаласында тұрғын үй бағасын оңтайландыру жөніндегі кешенді жоспардың негізі ретінде алынды.
2. Бұрын, Мемлекет басшысы Агенттікке «Астанаэнергосервис» АҚ-ның және оның еншілес ұйымдарының жұмысының тиімділігі мен орындылығын қарауды тапсырған болатын. Талдау қорытындысы бойынша «Астанаэнергосервис» АҚ-ның одан әрі жұмыс істеуі орынды болады деп танылды. Бұл ретте одан әрі жүргізетін қызметіне бас тартылған «Астанаэнергосервис» АҚ-ның еншілес ұйымы «Астанастройэнерго» ЖШС-ны бәсекелестік ортаға беру жөніндегі Агенттіктің бұйрықтарын орындау қажеттігі де атап өтілді.
3. Агенттіктің инфляциялық үдерістерді тежеуде қосқан үлесі Тарифтердің және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу, оларды сатқан кезде алыпсатарлық мәмілелерді болдырмау жөнінде ұзақ мерзімді шаралар кешенін іске асыруы болып табылады. Осы мақсатта азық-түлік тауарлары нарығындағы бағалық ахуалдың мониторингі бойынша жұмыс жүргізеді, қазіргі уақытта ол жеткілікті деңгейде тұрақты болып отыр. Бұдан басқа, аграрлық азық-түлiк нарықтарына талдау жүргізіледі, монополияға қарсы заңнаманың бұзылуы анықталады және жолын кеседі. 2013 жылы 10 талдау жүргізілді, нәтижелері бойынша 12 субъектінің іс-әрекеттерінде монополияға қарсы заңнаманы бұзу фактілері белгіленді. Бағалық сөз байласу, үстем жағдайын теріс пайдалану, жосықсыз бәсеке фактілері бойынша 11 әкімшілік іс қозғалды (20-слайд). Болжамды айыппұл сомасы шамамен 60 млн теңгені құрайды.

Құрметті Бақыт Тұрлыханұлы, әріптестер!

Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жолы — 2050»: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ" атты Қазақстан халқына Жолдауының ережелерін, сондай-ақ стратегиялық бағыттарды ескере отырып, Агенттік үшін алдағы кезеңде мынадай міндеттерді шешу басымдылық алады. (21-слайд).
Бірінші. Тауар нарықтарын монополиясыздандыру, бәсекелестік ортаның жай-күйін жақсарту. Осы мақсаттарда:
тауар нарықтарына талдау жүргізу, адал бәсекелестік қатынастарды дамытуға кедергі келтіретін тосқауылдарды анықтау;
оларды бәсекелестік ортаға шығару тұрғысынан табиғи монополиялар саласының реттеліп көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) кешенді талдау жүргізу жөніндегі іс-шаралар жоспарының жобасын Үкіметке енгізу;
Экономиканың негізгі салаларын монополиялау және сарапшыларды тарта отырып өңірлік бәсекелестіктің қарқындылығы деңгейін айқындау әдістемесін жетілдіру және оны Үкіметке қарауға енгізу;
қызметтердің жекелеген түрлерін алып тастау мақсатында реттелетін нарықтарға тексеру жүргізу бойынша және қызметтердің тиісті тізбесін әзірлеу бойынша ұсыныстар әзірлеу жоспарланып отыр.
Екінші. Тауар нарықтарындағы ахуалға бақылауды күшейту, оның ішінде мемлекеттің негізсіз қатысуына жол бермеу. Осыған байланысты:
экономикалық шоғырлануға бақылауды қамтамасыз ету жоспарланып отыр. Осы мақсатта Агенттік Агенттіктің функцияларын, оның ішінде осы мемлекеттік қызметті автоматтандыру бойынша жұмысты жалғастыруды жоспарлап отыр;
мемлекеттік сатып алу мәселелерін қоспағанда, Сатып алу туралы бірыңғай заң әзірлеу бойынша мәселені пысықтау;
«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ" АҚ-ның Сатып алу қағидаларынан тапсырыс берушілердің сатып алынатын тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтердің белгілі бір тауар нарығында үстем (монополиялық) жағдайға ие тұлғадан тікелей шарт жасасу жолымен сатып алуды жүзеге асыру құқықтарын алып тастау бойынша мәселені қарау;
мемлекеттің бизнеске қатысуының негіздемесі және орындылығы, квазимемлекеттік сектор және мемлекеттік жылжымайтын мүлік объектілерін оңтайландыру мәселелері бойынша жұмысты жалғастыру;
Жекешелендірудің 2014 — 2016 жылдарға арналған кешенді жоспарына ұсыныстар жіберу жоспарланып отыр.
Үшінші. Қолжетімді баға бойынша қаржы қызметін ұсынуды қамтамасыз ету мақсатында қаржы қызметі өнім берушілері арасында тең жағдай жасау.
Агенттік нарықтарға жүргізілген талдау нәтижелерінің негізінде қаржы секторын дамытудың 2030 жылға дейінгі кешенді тұжырымдамасына енгізу үшін қаржы қызметтері нарығына кіру тосқауылдарын төмендету бойынша, қаржы ұйымдары қызметіне тең жағдай жасау бойынша тиісті ұсыныстар әзірленетін және енгізілетін болады.
Төртінші. Мемлекеттік органдардың бәсекелестікке қарсы іс-әрекеттерімен келтірілетін залалды болғызбау.
Осыған байланысты орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың монополияға қарсы заңнаманы бұзуын анықтау және олардың жолын кесу бойынша жұмыс күшейтілетін болады.
Бесінші. Монополияға қарсы заңнаманың тиімді құқық қолданылуын қамтамасыз ету.
Осы міндетті іске асыруда бизнесті жүргізу үшін тиімді құқықтық алаң құруға қабілетті монополияға қарсы заңнаманы одан әрі жетілдіру жоспарланып отыр. Атап айтқанда, Бәсекелестік туралы модельдік заңды ұлттық заңнамаға енгізу .
Бұдан басқа, нарық субъектілерінің монополияға қарсы заңнаманы бұзуының алдын алу, анықтау және жолын кесу бойынша жұмысты күшейту күтіледі, осыған байланысты Агенттікті институционалдық күшейту мәселесі қаралатын болады.
Қорытындылай келе, орталық аппараттағы қызметкерлер саны 80 адамды, өңірлерде 120 адамды құрайтындығын атап өткім келеді, сонда да тауар нарықтарына кемсітусіз кіруді қамтамасыз ету бойынша қойылған міндеттер толық көлемде іске асырылатын болады.
Назарларыңызға рахмет!

www.azk.gov.kz

Құрметті Серік Нығметұлы!

Құрметті әріптестер!

Газ секторының негізгі мақсаты ішкі нарық қажеттілігін толық қамтамасыз ету үшін және энергетикалық тәуелсіздіктің жоғарғы деңгейіне жету үшін халықаралық транзит көлемі мен газ ресурстарын оңтайлы қолдану, көмірсутек шикізатын өндіру мен қайта өңдеу деңгейін ұлғайтудың әлеуметтік-экономикалық тиімділігін арттыру болып табылады.

                Қазақстан Республикасының геологиялық газ ресурстары (Каспий шельфінде ашылған жаңа кен орындарын есепке алғанда) 6-7 трлн. текше метрден асады. Шығарылатын қор көлемі 3,8 трлн. текше метрден жоғары.

Теңіз, Қарашығанақ, Қашаған кен орындарының қоры Қазақстанның барлық қор көлемінің 75 пайызды құрайды.

В целях создания эффективной системы гражданско-правового регулирования отношений субъектов газового рынка, в январе 2012 года был принят Закон «О газе и газоснабжении», определяющий правовые и экономические основы регулирования общественных отношений в сфере газа и газоснабжения в Республике Казахстан.

С целью создания в республике единой системы снабжения газом, Правительством Республики Казахстан в июле 2012 года был определен Национальный оператор на рынке газоснабжения, c особым правовым статусом и правом преимущественного приобретения сырого и товарного газа.

В целях реализации основных положений Закона «О газе и газоснабжении» в 2012 году были приняты Правила определения цены сырого и товарного газа, приобретаемого Национальным оператором в рамках преимущественного права государства и Правила определения предельных цен оптовой реализации товарного и сжиженного нефтяного газа на внутреннем рынке.

К сожалению, практика показала, что при разработке Правил не была учтена некоторая специфика газового рынка, в связи с чем, имелись определенные недоработки в формуле определения цен сырого и товарного газа, приобретаемого Национальным оператором, а также в формуле определения предельных цен оптовой реализации товарного газа.

Министерством нефти и газа совместно со специалистами компаний, осуществляющих операции по купле-продаже газа на внутреннем рынке, была проведена аналитическая работа по внесению изменений и дополнений в вышеуказанные Правила.

По цене покупки газа у недропользователей.

В соответствии с Законом Республики Казахстан «О газе и газоснабжении», Республика Казахстан имеет преимущественное право перед другими лицами на приобретение отчуждаемого сырого газа, принадлежащего недропользователям, а также товарного газа, произведенного недропользователями в процессе переработки ими сырого газа.

В целях недопущения приобретения газа у недропользователей по завышенным ценам в Правила были внесены изменения в части методики расчета цен недропользователей и применения снижающего коэффициента к себестоимости добычи и переработки газа (ППРК №1278 от 29 ноября 2013г).

Ожидается, что предлагаемые изменения приведут к снижению стоимости газа для национального оператора, что способствует достижению цели безубыточности и положительно отразится на конечных ценах реализации газа на внутреннем рынке РК.

В декабре 2013 года в рамках реализации преимущественного права государства Министерством был продлен срок действия действующих цен приобретения товарного газа у недропользователей до 1 мая 2014года.

В настоящее время ведется активная работа по экспертизе представленных расчетов цен от недропользователей. После проведения экспертизы национальным оператором будут заключены договоры купли-продажи газа по ценам, утвержденным Министерством.

По предельной оптовой цене.

Как уже было отмечено, в настоящее время в Правила определения предельных цен оптовой реализации товарного и сжиженного нефтяного газа на внутреннем рынке вносятся изменения и дополнения, которые позволят исключить формулу цены, определять цену по каждому региону в привязке к закупочным ценам, а также предусматривают безубыточную деятельность Национального оператора.

Одновременно, на заседании Межведомственной комиссии по развитию нефтегазовой и энергетической отраслей от 25 декабря 2013года было принято решение о сохранении до 1 мая 2014 года существующих цен на газ на уровне 2013 года и схемы поставки товарного газа на внутренний рынок от недропользователей газораспределительным организациям.

Схема ценообразования на газ

Только национальный оператор в лице АО «КазТрансГаз» закупает газ по закупочным ценам у недропользователей для дальнейшей его реализации по оптовым ценам АО «КазТрансГаз Аймак» и АО «КазТрансГаз-Алматы», которые, в свою очередь, реализуют газ по розничным ценам конечным потребителям на безубыточной основе.

При определении оптовых цен для каждой области использовался отдельный подход для каждой области с учетом социальных аспектов, наличия/отсутствия ресурсов газа в регионе, а также текущего уровня цен на газ.

Предлагаемая концепция ценообразования не предусматривает получение прибыли Национальным оператором ни в одном регионе.

Следует отметить, что даже при предлагаемых уровнях цен на газ национальный оператор будет нести убытки от реализации газа на внутреннем рынке (вследствие реализации газа для потребителей г. Алматы и Алматинской области ниже себестоимости).

Далее представлены примеры расчетов оптовых цен реализации товарного газа по областям с указанием добычи, производства и потребления газа. Для рассмотрения возьмем Мангистаускую область.

По итогам 2013 года добыча газа в области составила 1,3 млрд.м3.

Основными поставщиками газа потребителям области являются такие недропользователи, как АО МНК «КазМунайТениз», ТОО «КазГПЗ», ТОО «Каракудукмунай» и др.

Объем потребления газа по Мангистауской области в 2013 году составил 2 553,0 млн.куб.м. газа. Крупнейшим потребителем газа является ТОО «МАЭК-КазАтомПром».

В этой связи, основной базой поставки газа для ТОО «МАЭК-КазАтомПром» является газ месторождения Тенгиз (ТОО «Тенгизшевройл», Атырауская область).

В настоящее время уровень оптовых цен в Мангистауской области характеризуется большим разбросом ценот 1 580 тг/тыс.м3 в Бейнеуском районе до 10 500 тг/тыс.м3 для МАЭК-Казатомпром.

Согласно предлагаемому механизму оптовая цена для Мангистауской области рассчитана как средневзвешенная цена покупки товарного газа у недропользователей.

Единую оптовую цену для Мангистауской области на 2014 год предлагается установить на уровне средневзвешенной закупочной цены плюс средневзвешенный тариф на магистральную транспортировку. Данная цена формируется на основании объемов поставок газа недропользователями области, закупочной цены и затрат на покупку газа.

На данном слайде представлена таблица прогнозных предельных цен оптовой реализации товарного газа на 2014 год, в которой отображены изменения цен на внутреннем рынке по областям, а также указаны темпы роста оптовых цен.   

Структура розничной цены природного газа складывается исходя из покупной цены газа и затрат газораспределительных организаций. С экономической точки зрения природный газ является таким же товаром, как и любой другой, т.е. через цену возмещаются расходы недропользователей на добычу газа, переработку на заводе, транспортировку и реализацию газа конечным потребителям, в т.ч. и населению.

Таким образом, проводимая Министерством работа по формированию ценовой политики в сфере газоснабжения, безусловно, окажет положительное влияние на развитие газовой отрасли, позволит обеспечить бесперебойное снабжение товарным газом всех потребителей, а также эффективно осуществлять государственную политику в сфере газа и газоснабжения.

90% добываемого в РК газа – это попутный газ. Из нефтегазовых месторождений вначале добываются жидкие фракции УВС. С этой целью в настоящее время часть добываемого попутного нефтяного газа порядка 30% закачивается обратно в пласт для поддержания пластового давления, около 15% используется на собственные технологические нужды, выработку электроэнергии, в т.ч. сжигание газа. Порядка 55% составляет производство товарного газа. При этом наблюдается значительный рост объемов обратной закачки (до 30%) и  объемов внутреннего потребления товарного газа (по данным акиматов областей) относительно текущих показателей, что может привести к  возникновению дефицита газа к 2024 году.

Учитывая, что, в основном, добываемый газ является попутным, динамика добычи и производства товарного газа определяется темпами добычи нефти. Согласно прогнозному балансу производства и потребления товарного газа, представленному на слайде, валовый уровень добычи газа к 2030 году составит 54,1 млрд. куб.м., что на 25% выше объема добычи в 2013 году.

Уважаемый Серик Ныгметович!

По Вашему поручению мы приступили к разработке Концепции развития газовой отрасли Республики, где в том числе будет проанализирована ситуация с возможным дефицитом газа на внутреннем рынке. В данной Концепции необходимо будет предусмотреть ряд критериев по определению приоритетности газификации тех или иных районов, населенных пунктов и вновь вводимых промышленных  и других объектов . Соответственно, в результате этого баланс газа может меняться.

Вместе с тем, необходимо отметить, что будут проведены работы по предупреждению возможного дефицита газа на внутреннем рынке РК:

- активизация геологоразведочных работ и ввод в эксплуатацию новых газовых месторождений;

- рассмотрение возможности внедрения единой инфраструктуры по подготовке газа, добываемого разными недропользователями(Каламкас-море, Жемчужины и др.);

- диверсификация транспортной инфраструктуры по поставкам газа на внутренний рынок (перемычки Магистральных газопроводов Союз и САЦ)

- и других меры

Спасибо за внимание.

Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті Үкімет мүшелері!

Сіздердің қарауларыңызға 2013 жылға арналған нақтыланған бюджетті іске асыру туралы Үкіметтің қаулы жобасы енгізіледі.
Іске асыру туралы қаулы жобасымен бюджеттің теңгерімділігін қамтамасыз етуге және Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыруға бағытталған 2013 жылғы бюджетке енгізілген өзгерістер орындауға қабылданады.
Бюджетті нақтылау туралы заңды Парламент Сенаты
21 қарашада мақұлдады және қазіргі уақытта Мемлекет Басшысының қол қоюында.
Нақтыланатын бюджеттің негізгі параметрлеріне қысқаша тоқталуға рұқсат етіңіздер.
2013 жылға арналған республикалық бюджет түсімдері  
5 242,5 млрд. теңге көлемінде немесе ағымдағы бюджетпен
(5 228,4 млрд. теңге) салыстырғанда 14,4 млрд. теңгеге өсумен айқындалды.
Ұлттық қордан кепілдендірілген трансферттің мөлшері  бекітілген 1 380 млрд. теңге деңгейінде сақталады.
Республикалық бюджет шығыстары ағымдағы бюджетпен салыстырғанда 65,6 млрд. теңгеге төмендей отырып
6 033,4 млрд. теңге сомасында көзделіп отыр
Қаралып отырған қаулы жобасы Бюджет кодексінің талаптарына сәйкес қалыптастырылды, ол жергілікті атқарушы органдарға берілетін нысаналы трансферттердің сомалары, 2013-2015 жылдарға арналған басым республикалық бюджеттік инвестициялар тізбесі және 2013 жылға арналған мемлекеттік тапсырмалар тізбесі бойынша нақтылау кезінде жүргізілген өзгерістерді қамтиды.
Жобада бюджет қаражатын игеруді жақсарту мақсатында бағдарламалар мен кіші бағдарламалар ішінде бұрын жүргізілген қайта бөлулер ескерілді.
Осы қаулы жобасын мақұлдауларыңызды сұраймын.

Құрметті Серік Нығметұлы!

Құрметті Үкімет мүшелері!

Бүгін Сіздердің қарауыңызға макроэкономикалық көрсеткіштер болжамын түзетудің және бюджеттің кіріс бөлігіне іс жүзіндегі түсімдерге сүйене отырып есептеулерді нақтылауға және ағымдағы жылғы11 қазанда Үкімет отырысында айтылған Мемлекет басшысымен тапсырмалары ескере отырып, ағымдағы жылдың 9 айының қорытындысы бойынша шығыстар бойынша атқарылуының негізінде қалыптастырылған 2013 жылға арналғанреспубликалық бюджетті нақтылау бойынша ұсыныстар шығарылып отыр.

Аталған нақтылаудың негізгі міндеті жылдың қорытындысы болжанатын қосымша түсімдерді және күтілетін бюджет қаражатының толық игерілмеуді, экономиканы қосымша ресурстармен қамтамасыз ететін және оң макроэкономикалық әсер ететін ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асыру жолымен ұтымды пайдалану болып табылады.

Бұдан басқа, 790,6 млрд. теңгені құрайтын республикалық бюджеттің тапшылығы 80 млрд. теңгеге немесе 0,2 % төмендетілетін болады.

Осылайша, игерілмеудің теріс салдарлары жоғарыда аталған шаралармен барынша нивелирленетін болады.

Өз кезегінде, әкімшілерге игерілмеу нәтижесінде азайтылатын шығыстардың 2014 жылы қалпына келтірілмейтінін түсіну қажет. Барынша жұмыла жұмыс істеу және көзделген қаражат шегінде қойылған міндеттерді шешу қажет.

Енді қысқаша ағымдағы жылға арналған әлеуметтік экономикалық даму болжамына енгізіліп отырған негізгі өзгерістер бойынша.

Болжам:

- Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің 2012 жылғы Жалпы ішкі өнімнің көлемі бойынша есепті деректерін. Мәселен нақтылаудың нәтижесінде болжамды база номиналды мәнінде 128,5 млрд. теңгеге ұлғайтылды.

- 2013 жылдың 9 айындағы экономика салаларының қалыптасқан даму үрдістерін. Мәселен тау-кен және өңдеу өнеркәсібінің кейбір салалары бойынша төмендеу жағына қарай түзету жүргізілді. Көмір мен лигнитті өндіру саласында 4,6 пайыздық тармаққа, қара металлургия саласында - 13,0 пайыздық тармаққа және мұнайды қайта өңдеу саласында - 3,7 пайыздық тармаққа өсу қарқыны төмендеді.

Сонымен қатар, серпінді даму қарқынына байланысты машина жасау мен ақпарат және байланыстың өсуі тиісінше 7,0 және 3,0 пайыздық тармаққа ұлғайды. Осы аталған салалардағы елеулі ұлғайту нысаналы индикаторларды төмендеу жағына түзету жүргізілген салалардағы қолайсыз үрдісті нивелирлейді.

Бұдан басқа, болжанып отырған астықтың жоғары шығымына орай ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруде болжамды көлемдердің 111,6%-дан 112,2%-ға 0,6 пайыздық тармаққа артуы күтіліп отыр. Tауар нарықтарындағы әлемдік бағаның өзгеруіне байланысты, мұнайдың бір барреліне әлемдік бағаның болжамдық деңгейі 106,3 АҚШ долларына дейін ұлғайды. Мәселен, алдын ала есептеулер бойынша соңғы 9 айда мұнайдың орташа бағасы бір барреліне 108,7 АҚШ доллары деңгейінде қалыптасты және мұнайдың бағасы бір барреліне 100 АҚШ доллары деңгейінде сақталған жағдайда 2013 жылдың қорытындысы бойынша орташа жылдық баға бір барреліне 106,3 АҚШ доллары шегінде күтіледі.

Бұл ретте металдар бағасының жиынтық болжамды индексі 93,8%-ға дейін төмендеген. Төмендеу алтынның болжамды бағасының 19,3%-ға, алюминийдің – 11,2%-ға, мыстың – 10,6%-ға, мырыштың – 7,1%-ға азаюы есебінен болып отыр.

Жоғарыда аталғанды назарға ала отырып, 2013 жылыЖалпы ішкі өнімнің номиналды көлемі 34 444,3 млрд. теңгені құрайтын болады, бұл мамырдағы мақұлданған көрсеткішке қарағанда 153,3 млрд. теңгеге, оның ішінде базаныңәсері есебінен 128,4 млрд. теңгеге, Жалпы ішкі өнім дефляторының 107,0%-дан 107,1%-ға дейін 24,9 млрд. теңгеге өсуі әсері есебінен жоғары.

Жалпы 2013 жылы Жалпы ішкі өнімнің нақты өсімі жоспарланған алты пайыздық деңгейде болжанады.

Бұдан басқа, сыртқы сауда көрсеткіштерінің болжамы түзетілді. 2013 жылы экспорт көлемі 87 536,7 млн. АҚШ доллары шегінде болады,бірінші кезеңмен салыстырғанда экспорт 12 269,6 млн. АҚШ долларына қысқарды, импорттың көлемі 2 661,4млн. АҚШ долларына ұлғайды және 53 834,0 млн. АҚШ долларын құрайтын болады.

Мұнай мен металдардың болжамды бағасының өзгеруінен басқа, 2012 жылыэкспорт бойынша есепті деректердің 5 143,6 млн. АҚШ долларына төмендеу жағына қарай және импорттың 1 677,8млн. АҚШ долларына ұлғаю жағына қарай нақтылануы түзету үшін негіз болып отыр.

Экономика салаларының тұрақты өсуі және жеткілікті жоғары тұтынушылық белсенділік қызмет көрсету саласының жоғары қарқынды өсуін қамтамасыз етеді деп күтіледі.

Инфляция бойынша параметрлер бұрын жыл соңына болжанған 6-8% дәлізінде сақталады.

Нақтыланған макроэкономикалық көрсеткіштер болжамының негізінде 2013 жылы республикалық бюджет кірістерінің болжамы нақтыланды.

Импорт пен Жалпы ішкі өнім бойынша ұлғаю жағына нақтыланған болжамды ескере отырып, республикалық бюджет кірістері (трансферттерді есепке алмағанда) 2013 жылы 3 608,3 млрд. теңге көлемінде бағаланып отыр, бұл бекітілген жоспардан 20,0 млрд. теңгеге артық.

Кірістер бойынша болжамды нақтылау 2013 жылдың 9 айындағы кірістер түсімдері мен 2013 жылы нақтыланған макроболжам негізінде жасалды.

Ұлттық қордан кепілдендірілген трансферттің көлемі бекітілген 1 380 млрд. теңге деңгейінде сақталады.

Мемлекеттің қаржылық активтерін сатудан түсетін түсімдер 5,6 млрд. теңгеге азайтылды.

Мұнай бағасы болжамының ұлғаюына байланысты Ұлттық қорға мұнай секторынан түсетін түсімдер 407,3 млрд. теңгеге ұлғаяды және барлығы 3,4 млрд. теңгені құрайтын болады.

Үкіметтік борышқа қызмет көрсету бойынша жүктемені төмендету мақсатында бюджет тапшылығын 80 млрд. теңгеге (870,6 млрд. теңгеден 790,6 млрд. теңгеге дейін) немесе Жалпы ішкі өнімге қатысты 2,3 %-ға дейін азайту ұсынылады.

Түсімдер бойынша нақтыланған болжам мен тапшылықтың азайтылуын ескере отырып, республикалық бюджет шығыстарын6 033,4 млрд. теңгеге дейін немесе 65,6 млрд. теңгеге оңтайландыру ұсынылады.

Жалпы шығыстарды азайту 165,8 млрд.теңгені құрайтын болады, оның ішінде, мемлекеттің міндеттемелерін орындауға байланысты қалыптасқан үнемдеу есебінен 29 млрд. теңге, мемлекеттік сатып алу нәтижесінде қалыптасқан үнемдеуден 19 млрд. теңге және күтілетін толық игерілмеу 117,8 млрд. теңге.

Осы қаражаттың бір бөлігі жалпы сомасы 100,0 млрд. теңге мынадай жобаларға жұмсалатын болады:

- «Жезқазған–Бейнеу» теміржол желісінің құрылысына 30,0 млрд. теңге, бұл Қазақстанның орталық өңірлерінен және Достық станциясында Қазақстанның батыс өңірлеріне және одан әрі Еуропаға жүк тасымалына тікелей жол ашу арқылы тасымалдау қашықтығын 1 200 км қысқартуға мүмкіндік береді;

- одан әрі Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының мемлекеттік бағдарламасын орындау аясында экономика салаларын әртараптандыру мәселелерін шешу үшін «Қазақстанның Даму Банкі» АО-ң жарғылық капиталын ұлғайта отырып, ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттігін және тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін «Бәйтерек» ҰБХ» АО-ң жарғылық капиталын ұлғайтуға 30,0 млрд. теңге;

- ЭКСПО-2017-ні өткізуге дайындыққа 20,0 млрд. теңге;

- «Қол жетімді баспана-2020» бағдарламасы аясында Астана қаласының өкілетті мекемесінің «Самрұқ-Қазына» ҰӘҚ-ң алдындағы міндеттерін орындау үшін «Самрұқ-Қазына» ҰӘҚ-ң алдындағы Астана қаласының апатты жағдайдағы тұрғын үйлерін бұзу жобасын іске асыруға берілген кредиттерді қайтаруға 20,0 млрд. теңге жұмсалатын болады.

Құрметті Серік Нығметұлы!

2013 жылға арналған бюджетті уақытылы қабылдау бірқатар басым міндеттердің шешілуі тәуелді болатын ескере отырып және уақыттың тығыздығын назарға ала отырып, қолдауыңызды сұраймын.

Бюджетті нақтылау жөніндегі заң жобасын ағымдағы жылдың 5 қарашасына дейін Парламентке енгізу үшін:

- бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне ағымдағы жылдың 1 қарашасына дейін:

- қосымша қаражат бөлінген жобаларға толық құжаттар пакетін ұсынуды;

- 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарларын бюджеттік өтінімдерге берілген қорытындылармен сәйкес келтіруді және оларды одан әрі Парламентке жолдау үшін Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігіне ұсынуды тапсыруыңызды сұраймын.

Назарларыңызға рахмет!

Егін жинау барысы туралы

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректері бойынша
2013 жылы барлық аулы шаруашылығы дақылдарының егістік алқаптары
21,5 млн. га., соның ішінде бидай 13,1 га. құрады. Майлы дақылдар 1,9 млн. га., мақта 140,4 мың га., қант қызылшасы 5,0 мың га., картоп пен көкөніс-бақша дақылдары сәйкесінше 183,3 және 203,3 мың га. ауданда егілді.

Облыстық ауыл шаруашылығы басқармаларының деректері бойынша ағымдағы жылы дәнді дақылдардың егін жинау ауданы 15,8 млн. га. құрады.

А.ж. 21 қыркүйектегі жай-күйі бойынша 10,3 млн. га. (65,0%), ал
2012 жылы 14,2 млн.га. (93,0%) жиналды, 12,6 млн. тонна, ал 2012 жылы
12,2 млн. тонна астық басылды, орташа өнімділік 12,2 ц/га. құрады, бұл өткен жылғы деңгейден 3,6 ц/га.-ға жоғары.

Неғұрлым төмен өнімділік Ақтөбе (5,4 ц/га.) және Батыс Қазақстан
(6,5 ц/га.) облыстарында бақыланады, оның себебі дәнді дақылдардың өсіп-өну кезеңіндегі қуан ауа-райы жағдайлары болды.

Жазғы бидай мен арпаны жинау Жабыл (18,5 ц/га. өнімділігімен 100% жиналды), Қызылорда (9,5 ц/га. өнімділігімен 100% жиналды) және Оңтүстік Қазақстан (19,2 ц/га. өнімділігімен 100% жиналды) облыстарында толық аяқталды.

Қалыптасқан табиғи-климаттық жағдайларға (мол жазғы жауын-шашынға және оң температуралар сомасының тапшылығына) байланысты Қазақстанның үш бидай егетін облыстарының АШТӨ дәнді дақылдарды жинауға екі аптаға кеш кірісті.

Егістердің жай-күйі (арамшөптермен залалдануы, шабан өркен)егін жинауды жүргізудің екі кезеңді тәсілінің қажеттілігіне әкелді, ал қыркүйектің бірінші онкүндігінде (СҚО Жамбыл, Булаев, Есіл және Тайынша аудандарында, Ақмола облысының Бұланды және Целиноград аудандарында) өткен мол жауын-шашын дәнді дақылдар жинауды өткізу барысына және мерзімдеріне әсер етті.

Бүгінгі күні Ақмола, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстары бойынша дәнді дақылдардың 65,0 %-ы жиналды. Ақмола облысында 2,3 млн. га. (55 %), Қостанай облысында 3,3 млн. га. (76 %), Солтүстік Қазақстан облысында 2,3 млн. га. (65,0%) жиналды.

Техниканың дайындығы

Жалпы республика бойынша егінге дайындалғаны және қатысып жатқаны 45 146 астық жинау комбайны (немесе қолда барынан 98%),
14 476 жалшалап дестелегіш (немесе қолда барынан 96%), 44 838 жүк автомобилі (немесе қолда барынан 95%), 148 011 трактор (немесе қолда барынан 95%), 85 756 трактор тіркемесі (немесе қолда барынан 96%),
3 361 механикаландырылған қырман (немесе қолда барынан 98%),
3 626 автомобиль таразысы (немесе қолда барынан 97%).

ЖЖМ-мен қамтамасыз ету

Күзгі дала жұмыстарын жүргізуге 2013 жылы АШТӨ үшін Кестеге сәйкес МӨЗ-ден тоннасына 93 975 теңге немесе шамамен литріне 78 теңге бекітілген бағасы бойынша 410 мың тонна дизель отыны бөлінді.

АШТӨ үшін дизель отынының орташа құны тасымалдау мен операторлардың шығыстарын ескере отырып,  шашамен литріне 91 теңге құрады, бұл нарық бағасынан төмен (авто жанармай құю станцияларында (АЖҚС) орташа баға литріне 101 теңге құрайды).

2013 жылғы 19 қыркүйектегі жай-күй бойынша облыстардың операторлары мен АШТӨ мұнай өнімдерін жеткізушілерге 347,5 мың тонна дизель отыны үшін төлем жүргізді (күзгі дала жұмыстарына бөлінгеннен 85%), жеткізушілер облыстардың АШТӨ үшін күзгі дала жұмыстарын жүргізуге 308,9 мың тонна дизель отынын тиеп-жөнелтті (бөлінгеннен 75%).

Мұнай және газ министрлігі а.ж. 6 қыркүйекте 2013 жылғы егінді кептіруді өткізуге қосымша 41,8 мың тонна арзандатылған дизель отынын жеткізу Кестесін бекітті.

Астық сақтау қоймаларының сыйымдылығы және олардың астық қабылдауға дайындығы

Қазіргі уақытта республикада қоймаларының жалпы сыйымдылығы шамамен 13,9 млн. тонна лицензияланған 214 астық қабылдау кәсіпорны жұмыс істейді. Бұдан басқа, АШТӨ-де 10,7 млн. тонна астық сақтауға мүмкіндік беретін сақтау сыйымдылықтары бар. Осылайша, астық сақтауға арналған сыйымдылықтардың қолда бар жалпы көлемі 24,6 млн. тонна құрайды, бұл болжанып отырған 18,5 млн. тонна жалпы астық көлемін қабылдауға мүмкіндік береді.

20 қыркүйектегі жай-күй бойынша 202 АҚК тексеріп қаралды (жалпы санынан 94%), соның ішінде 185 дайын деп таңылды, 17 – біліктілік талаптарына сәйкестігін растамады (негізінен зертханаларда ақуыз құрамын және құлдырау санын айқындауға арналған аспаптардың болмауынан және лицензияның қолданылуын тоқтата тұрудан, 6 – мүліктік шешенінен тыйым салынуына байланысты МТБ қабылдауға дайын емес).

АҚК-де 520, соның ішінде Ақмола облысында 143, Қостанай облысында 138, Солтүстік Қазақстан облысында 149 дән кептіргіш бар. 20 қыркүйектегі жай-күй бойынша іс жүзінде 501, соның ішінде Ақмола облысында 142 (100%), Қостанай облысында 138 (100%), Солтүстік Қазақстан облысында 149 (100%) дән кептіргіш дайындалды. Бір дән кептіргіштің 35 т/сағ. Орташа өндіргіштігі кезінде барлық дән кептіргіштердің тәуліктік өндіргіштігі шамамен 364 мың тонна құрайды.

Бұдан басқа, АШТӨ-де 366, соның ішінде Ақмола облысында 49, Қостанай облысында 71, Солтүстік Қазақстан облысында 124 дән кептіргіш бар.

20 қыркүйектегі жай-күй бойынша 353, соның ішінде Ақмола облысында 46 (94%), Қостанай облысында 70 (99%), Солтүстік Қазақстан облысында
124 (100%) дән кептіргіш дайындалды.

Лицензияланған АҚК-ге түсетін астық сапасы

19 қыркүйектегі жай-күй бойынша а.ж. басынан бастап АҚК-ге
 2013 жылғы егіннің астығы 2053,2 мың тонна көлемінде, соның ішінде
1869,2 мың тонна бидай, 147,1 мың тонна арпа, 26,3 мың тонна өзге де дәнді дақылдар, 10,6 мың тонна күріш келіп түсті.

Келіп түсетін астықтың жалпы көлемінен бидай үлесі 87,1%, соның ішінде 2-сыныпты бидай 0,8%, 3-сынып 77,6%, 4-сынып 3,4%, 5-сынып 3,5%, сыныпсыз бидай 1,8% құрайды.

Қазіргі сәтте республиканың астық қабылдау кәсіпорындары сақтауға дән маңызы 23-24% құрайтын 3-сынып жұмсақ бидайын 26,9%, дән маңызы 25-27%  бидайын 57,6%, дән маңызы 28% және одан жоғары бидайды 15,5% қабылдады.

Түскен астықтың жалпы көлемінен арпа 7,2%, соның ішінде 1-сынып арпасы 0,1%, 2-сынып 6,8%, сыныпсыз 0,3% құрайды.

Астық дайындау басынан бастап АҚК-ге 2013 жылғы егіннен ылғалдылығы 14,5% астық 655,5 мың тонна (31,9%), ылғалдылығы 14,6 – 17,0% астық 698,2 мың тонна (34,0%), ылғалдылығы 17,1 – 20,0% астық 516,4 мың тонна (25,2%), ылғалдылығы 20,0%-дан жоғары астық 183,1 мың тонна (8,9%) түсті.

Бидай астығындағы қоқыс қоспасы құрамының орташа көрсеткіші
4,4 – 11,0% аралығында ауытқиды, дәнді қоспасы 5,5 – 13,0% аралығында ауытқиды.

Кептірілгені 751 мың тонна астық, өңделгені 912 мың тонна астық. Рефракция пайызы 7,7% құрайды.

Тұқым дайындау

Облыстардың ауыл шаруашылығы басқармаларының деректері бойынша ұқымға қажеттілік 2134,6 мың тонна құрайды, іс жүзінде дайындалғаны
1243,1 мың тонна (58%).

Құрметті Серік Нығметұлы!

Құрметті әріптестер!

Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі Мемлекет Басшысы мақұлдаған бюджетті қалыптастыру жөніндегі тәсілдер шеңберінде келесі құжаттарды әзірлеп, Сіздердің қарауларыңызға ұсынады.

1. 2014-2018 жылдарға арналған елдің әлеуметтік-экономикалық даму болжамы.

Болжам Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарында және Мемлекет басшысының «Қазақстан-2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында берілген тапсырмаларда айқындалған мақсаттар мен міндеттерді іске асыру үшін әзірленді.

(2-слайд) Құжат әлемдік экономика мен негізгі экспорт тауарларына әлемдік бағалардың өсуі бойынша халықаралық ұйымдардың түзетілген болжамдарына, 2013 жылғы бірінші жартыжылдықтағы ел экономикасы салаларының даму қорытындыларына, сондай-ақ 2012 жылғы ЖІӨ мен сыртқы сауда бойынша нақтыланған деректерге негізделеді.

Болжамды қалыптастыру кезінде базалық сценарий негізге алынды, бұл 2014-2018 жылдары әлемдік экономиканың 2014 жылғы 3,8%-дан 2018 жылғы 4,3%-ға дейін баяу, алайда үдемелі өсуін болжайды. Мұнайдың бағасы, соңғы бес жылдағы орташа бағаны ескере отырып бағалау бойынша 90 АҚШ доллары деңгейінде белгіленді.

Мыс бағаларынан басқа, металл бағалары елеусіз өседі деп болжануда. Алтынның әлемдік бағасы 2012 жылы қалыптасқан елеусіз төмендеу трендін жалғастырады деп күтіліп отыр.

(Слайд 3) Реальный рост экономики в 2014-2018 годах прогнозируется на уровне 6,0 - 7,1%.

В условиях медленного восстановления внешнего спроса на сырьевые товары, рост экономики в среднесрочном периоде будет обеспечен за счет возрастания объемов инвестиций в индустриально-инновационные и инфраструктурные проекты, начала разработки нефти на Кашаганском месторождении и роста потребления населения. Внутренний спрос за отмеченный период будет расти темпами в среднем 7,5%

Прогнозируется, что номинальный ВВП вырастет с 38,6 трлн. тенге в 2014 году до 65,9 трлн. тенге в 2018 году. ВВП на душу населения в 2014 году составит 14,6 тыс. долл. США, и вырастет к 2018 году до 24 тыс. долл. США.

ВДС промышленности будет расти темпами от 2,7% до 6,0%. Объем добычи нефти, по прогнозам Министерства нефти и газа, в 2014 году составит 83,0 млн. тонн с последующим увеличением до 110,0 млн. тонн в 2018 году.

Ускоренными темпами будет развиваться сфера услуг. Рост торговли составит 9,8%, услуг транспорта и связи в среднем 7,0%.

Экспорт товаров в 2014 году, по оценке, снизится на 4,2% к предыдущему периоду, в основном за счет более низкой прогнозируемой цены на нефть. С 2015 года ожидается рост темпами в среднем 8,7%, в результате ожидаемого увеличения физического объема экспорта нефти.

Ожидаемый потребительский и инвестиционный спрос в экономике будет способствовать увеличению импорта товаров с 58,6 млрд. долларов в 2014 году до 93 млрд. долларов в 2018 году.

Уровень годовой инфляции в 2014-2018 годах будет находиться в пределах 6,0-8,0%.

(Слайд 4) Для обеспечения прогнозных параметров роста в среднесрочном периоде основные усилия будут сосредоточены на следующих приоритетах социально-экономической политики:

1. Макроэкономическая и финансовая стабильность

2. Повышение эффективности и конкурентоспособности экономики, через ее модернизацию и диверсификацию.

3. Социальная модернизация.

4. Сбалансированное региональное развитие.

5. Формирование эффективной системы государственного управления.

6. Развитие международной интеграции и взаимодействия

(Слайд 5) На основе макроэкономического прогноза разработан проект республиканского бюджета на 2014-2016 годы.

2. Проект Закона Республики Казахстан «О республиканском бюджете на 2014–2016 годы».

Проект Закона Республики Казахстан «О республиканском бюджете на 2014-2016 годы» разработан в соответствии с Бюджетным кодексом, с учетом вносимых поправок, на основе прогноза социально-экономического развития и бюджетных параметров Республики Казахстан на 2014 – 2018 годы, Концепции формирования и использования средств Национального фонда Республики Казахстан на среднесрочную перспективу и направлен на реализацию поручений Главы государства, озвученных в ежегодных посланиях к народу Казахстана.

При формировании бюджетных параметроввыдержаны фискальные ограничения по дефициту и использованию Национального фонда в соответствии с утвержденной Концепцией новой бюджетной политики.

Поступления республиканского бюджета на 2014 год предусматриваются в объеме 5 773,0 млрд. тенге или с ростом по сравнению с текущим годом на 10,4 %, из них доходы (без учета поступления трансфертов) прогнозируются в сумме 4 016,4 млрд. тенге, что выше уровня 2013 года на 428,2 млрд. тенге.

В 2015 и 2016 годах планируется увеличение поступлений доходов (без учета трансфертов) к уровню предшествующего года еще на 555,8 и 636,8 млрд. тенге, соответственно.

Расходы республиканского бюджета на 2014 год планируются в объеме 6 715,4 млрд. тенге с ростом к уровню текущего года на 10,1 %, на 2015 год – 7 234,2 млрд. тенге с ростом к уровню предыдущего года на 7,7 %, на 2016 год – 7 887,2 млрд. тенге с ростом на 9,0 %.

Прогноз расходов на 2014-2016 годы сформирован с учетом снижения прогноза дефицита в трёхлетнем периоде, который составит:

в 2014 году – 942,4 млрд. тенге или 2,4% к ВВП;

в 2015 году – 977,7 млрд. тенге или 2,2% к ВВП;

в 2016 году – 963,5 млрд. тенге или 1,9% к ВВП.

Основные приоритеты и направления расходов бюджета определены исходя из ориентиров социально-экономического развития республики до 2020 года и поручений Главы государства озвученных в послании народу Казахстана «Казахстан-2050»: новый политический курс состоявшегося государства».

Проектом бюджета предусмотрено продолжение реализации Государственной программы по форсированному индустриально-инновационному развитию, Дорожной карты бизнеса, Дорожной карты занятости, Программ развития регионов и моногородов, программы Доступное жилье и программы Агробизнес-2020.

С целью обеспечения социальной стабильности финансово обеспечены все принятые социальные обязательства государства и продолжен переход к прозрачной схеме финансирования сфер здравоохранения и образования.

В 2014-2016 годах будет осуществлено вложение нефтяных сбережений в экономику страны, а именно конкретные инфраструктурные проекты, результатом реализации которых, должно стать увеличение транзитных перевозок и продвижение казахстанского экспорта на мировые рынки, а также повышение туристического потенциала республики.

3. Проектом Закона «О гарантированном трансферте из Национального фонда Республики Казахстан на 2014 – 2016 годы» с учетом одобренных Главой государства инструментов фискального регулирования гарантированный трансферт в 2014-2016 годах определен в размере 1380 млрд. тенге, что на уровне 2013 года.

Данный размер обеспечивает в 2014 – 2016 годах соблюдение правила неснижаемого остатка средств в Национальном фонде на уровне 30 % от ВВП.

С учетом прогнозируемых поступлений налогов от нефтяного сектора прогнозируется увеличение средств Национального фонда с 93,9 млрд. долларов в 2014 году до 122,1 млрд. долларов в 2016 году.

4. Наряду с законопроектами бюджетного блока вносится проект Указа Президента Республики Казахстан «О целевом трансферте из Национального фонда Республики Казахстан на 2014 год».

Проектом Указа предусматривается привлечение в 2014 году целевого трансферта из Национального фонда в сумме 150 млрд. тенге на реализацию крупных инфраструктурных проектов и подготовку к проведению ЭКСПО-2017.

5. Проект Закона Республики Казахстан «Об объемах трансфертов общего характера между республиканским и областными бюджетами, бюджетами города республиканского значения, столицы на 2014-2016 годы».

Законопроект разработан в соответствии со статьей 45 Бюджетного кодекса в связи с завершением действия Закона о трансфертах общего характера на 2011-2013 годы.

Объемы бюджетных субвенций и изъятий на 2014 – 2016 годы определены в соответствии с Методикой расчетов трансфертов общего характера.

Расчет объемов трансфертов общего характера на трехлетний период произведен с учетом:

- прогноза доходов местных бюджетов (с учетом вносимых изменений в Налоговый кодекс);

- прогноза расходов местных бюджетов исходя из численности получателей бюджетных услуг в регионах, а также факторов, влияющих на расходы в зависимости от специфики того или иного региона (демографический состав, плотность проживания населения, климатические условия, транспортная доступность и другие).

1). Как и в предыдущие годы текущие затраты (за исключением заработной платы) индексированы на прогнозируемый уровень инфляции 7%, применены повышающие коэффициенты для г. Астаны и г. Алматы 1,5 и 1,25, соответственно.

При этом, в целях ликвидации неравенства в обеспечении гарантированного объема бесплатной медицинской помощи и справедливого распределения минимального объема медицинских услуг населению на амбулаторном уровне из исходной базы расходов местных бюджетов 2013 года исключены затраты на амбулаторно -поликлиническую помощь, которые с последующим наполнением до среднереспубликанского уровня передаются в виде целевых текущих трансфертов местным бюджетам.

Кроме того, в прогноз затрат местных бюджетов включены расходы, связанные с реализацией новых НПА, а также дополнительные расходы республиканского бюджета, передаваемые на местный уровень в связи с передачей полномочий МИО.

Важно отметить, что в соответствии с Концепцией новой бюджетной политики в целях повышения финансовой самостоятельности и ответственности акимов в базу расходов местных бюджетов переданы затраты постоянного характера, ранее финансировавшиеся за счет целевых текущих трансфертов из республиканского бюджета, в том числе в 2014 году 215,7 млрд. тенге, в 2015 году 214,0 млрд. тенге, в 2016 году 220,4 млрд. тенге.

2). Прогноз затрат на капитальный ремонт и укрепление материально-технической базы на предстоящий трехлетний период определен в размере 6,5% от прогноза объема текущих затрат на соответствующий год.

Также, при расчете капитальных затрат учтены расходы на осуществление капитального ремонта и материально-технического оснащения организаций здравоохранения, оказывающих стационарную и амбулаторно-поликлиническую помощь, и финансируемых из республиканского бюджета.

3). Размер бюджета развития увеличен с 5% до 6,3 % от текущих затрат, а также с учетом прироста численности населения и валового регионального продукта на соответствующий год.

Кроме того, в бюджете развития предусмотрен стимулирующий компонент в объеме 16 млрд. тенге. Сумма для каждого региона определена на основе рейтинговой оценки работы акимов за 2011-2013 годы по показателям увеличения налоговых поступлений в местный бюджет и создания постоянных рабочих мест.

4). В результате проведенных расчетов Бюджетные изъятия определены в объеме в 2014 году – 144,3 млрд. тенге, в 2015 году – 195,5 млрд. тенге, в 2016 году – 264,2 млрд. тенге.

Объемы бюджетных субвенций: в 2014 году – 980,7 млрд. тенге; в 2015 году – 907,7 млрд. тенге; в 2016 году – 839,9 млрд. тенге.

6. Проект Закона «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам совершенствования бюджетного законодательства»

Законопроектом предусматривается внесение изменений и дополнений в Бюджетный кодекс и Закон «О концессиях».

1). В связи с передачей в базу расходов местного бюджета трансфертов постоянного характера, предлагается введение минимальных объемов финансирования из местного бюджета отдельных социально-значимых сфер, которые будут определяться законом об объемах трансфертов общего характера.

Введение минимальных объемов финансирования позволит недопустить отвлечения средств на другие цели и недофинансирования отдельных сфер.

2). В целях повышения финансовой дисциплины при подготовке бюджетных заявок на стадии планирования бюджета вводятся лимиты по расходам администраторов бюджетных программ и лимиты на новые инициативы, которые будут определятся Министерством экономики и бюджетного планирования при формировании республиканского бюджета с 2015 года.

3). В целях обеспечения обязательного участия местных бюджетов в реализации местных бюджетных инвестиций предусматривается выделение из вышестоящего бюджета целевых трансфертов на развитие нижестоящим бюджетам при условии софинансирования бюджетных инвестиций из нижестоящего местного бюджета.

4). В целях реализации поручений Администрации Президента и рекомендаций Экспертной комиссии по оценке деятельности государственных органов по управлению бюджетными средствами за 2012 год предлагается ввести ответственность первого руководителя администратора бюджетных программ за недостижение результатов бюджетных программ при полном освоении бюджетных средств.

Также устанавливается ответственность акимов в случае выделения средств из местного бюджета ниже минимальных объемов, установленных законом о трансфертах общего характера, а также обязательность возврата в вышестоящий бюджет суммы недофинансирования.

5). В связи с усилением ответственности администраторов бюджетных программ за реализацию бюджетных инвестиций службы внутреннего контроля центральных исполнительных органов наделяются дополнительными полномочиями по контролю за реализацией бюджетных инвестиционных проектов с правом выезда на объект.

6). Для повышения роли стратегического плана государственных органов предусматривается защита первыми руководителями проектов стратегических планов при рассмотрении проекта закона о республиканском бюджете в Парламенте.

7) Также предусмотрены нормы, связанные с изменением подходов при планировании бюджетных инвестиций, предполагающих внедрение принципа бюджетного компаратора, сокращением процедур при реализации бюджетных инвестиций, сокращением сроков прохождения концессионных проектов при проведении конкурсных процедур (принцип «одного окна»).

7. Проект Закона «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам налогообложения».

Разработка Законопроекта обусловлена необходимостью исполнения отдельных поручений Главы государства, в том числе данных в Послании народу Казахстана, реализации Концепции новой бюджетной политики и решений Консультационного совета по вопросам налогообложения.

Законопроектом предусматривается повышение ставок:

- налога на имущество физических лиц;

- налога на землю;

- налога на транспортные средства для автомобилей с объемом двигателей от 3000 до 4000 куб.см;

- акцизов на сигареты с 2015 года;

- акцизов на алкогольную продукцию с 2014 года.

Также, подготовлен ряд поправок, направленных на улучшение налогового администрирования и качества обслуживания налогоплательщиков и снижение административных барьеров, улучшение бизнес – климата.

Предполагаемое Законопроектом увеличение доходной части учтено в прогнозе доходов республиканского бюджета в 2014-2016 годы.

Уважаемый Серик Ныгметович!

Прошу поручить государственным органам и Канцелярии Премьер-Министра в оперативном порядке согласовать данные нормативные правовые акты для обеспечения внесения их в Мажилис Парламента в сроки, установленные Бюджетным кодексом.

Прошу поддержать.

 

Құрметті Серік Нығметұлы!

Құрметті әріптестер!

Әлемдік экономикадағы тұрақсыздықты ескере отырып Үкімет елдегі және әлемдегі экономикалық процестерді жүйелі мониторингілеуді жүзеге асырады. Әзірленген дағдарысқа қарсы жоспардың шеңберінде тұрақты негізде экономиканың сыртқы және ішкі шоктардың ықпалына тұрақтылығын айқындайтын шекті индикаторлар бақыланып отырады.

Бірінші жартыжылдықтың қорытындылары бойынша барлық индикаторлар қауіпсіз аймақта орналасқан.

Сонымен қатар, жағымды серпіндерге қарамастан бірқатар салаларда дамудың нысаналы өлшемдерінен артта қалу байқалады.

Сонымен, ағымдағы жылғы қаңтар-маусымда шикі мұнайды өндіру жоспарлы көрсеткіштен 1,8 пайыздық тармаққа төмен, бұл экономиканың өсуін 0,3 пайыздық тармаққа төмендетті.

Қара металлургиядағы өнім өндірісі 15,6%-ға қысқарды. ЖІӨ-ге қосқан теріс үлесі 0,2 пайыздық тармақты құрады. Бұл ретте сұраныстың қысқаруынан басқа өндіріс көлемі төмендеуінің негізгі себебі негізгі қорлардың тозуына байланысты «АрселорМиттал Теміртау» АҚ домен пештерінің тұрақсыз жұмыс істеуі және құрылғылардың жоғары апаттылығы болып табылады.

Тамақ өнімдерін өндіру көлемі бойынша нысаналы көрсеткіштерді толық орындамау 10,4 пайыздық тармақты құрады. Осылайша, АШМ ақпараты бойынша нақты көріністе ұн өндірісінің көлемі 6,3%-ға, жарма – 5%-ға, өсімдік майы 4%-ға және ет консервілері 40%-ға төмендеді.

Химия өнеркәсібіндегі өндірістің нақты көлем индексі бірінші жартыжылдықта 101,6%-ды құрады, ал жоспарлы индикатор 105,0% болатын. Көрсеткішке қол жеткізбеу ағымдағы жылғы наурыз бен маусымда «ҚазАзот» ЖШС зауытының тоқтап қалуына және «Каустик» АҚ тек 70% жобалық қуаттылыққа шығуына байланысты.

Соған қарамастан бірқатар салаларда жоспарлы көрсеткіштерді асыра орындауға қол жеткізілді. Осылайша, түсті металдар өндірісінің нақты көлем индексі нысаналы деңгейден 2,3 пайыздық тармаққа, металл емес минералды өнімдер өндірісі 4,4 пайыздық тармаққа, машина жасау 9,2 пайыздық тармаққа асып түседі. Аталған салалардың ЖІӨ-нің өсіміне жиынтық үлесі 0,4 пайыздық тармақты құрады.

Ауыл шаруашылығындағы өсу қарқындары жоспарлы көрсеткіштен 10,2 пайыздық тармаққа төмен. Жоғары емес қарқын мезгілдік факторламен түсіндіріледі, өйткені салалар бойынша түпкілікті қорытындылар тек жылдың аяғында егін ору компаниясы нәтежиесінде белгілі болады. Сонымен қатар ағымдағы жылы күтілетін 14,5 млн. тонна бидайды жалпы жинау, ағымдағы жылы өсімдік шаруашылығы мен жалпы ауыл шаруашылығының нысаналы өсу өлшемдерін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Осылайша, ауыл шаруашылығында болжамдалған өсуге қол жеткізгенде және бір саладағы жоғары емес өсу қарқындарын басқа саладағы жоғары өсу қарқындарымен алмастырғанда 2013 жылы ЖІӨ өсуі 6%-дан кем болмауы тиіс.

Сонымен қатар, сыртқы сұраныстың қысқаруы жағдайында әлемдік экономикадағы ахуалды нақты бағалай отырып, екінші жартыжылдықта экономиканың жетістікті жұмыс істеуі үшін және дағдарыс үрдістеріне қарсы тұру үшін нақты қадамдар қабылдау қажет.

Үкіметтің дағдарысқа қарсы жоспары бар және қазірдің өзінде макроэкономикалық тұрақтылықты қолдауға, ішкі сұранысты ынталандыруға, экономиканың нақты секторын қолдауға және елде жұмыссыздықтың өсуіне жол бермеуге бағытталған кейбір шараларды іске асыруды бастау қажет.

Ауылда кәсіпкерлікті дамыту арқылы жұмыс орындарын құру, оқыту және еңбекке орналастыруға жәрдемдесу және еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру бойынша дағдарысқа қарсы сипаттағы көптеген іс шаралар қайта қабылданған Жұмыспен қамту 2020 жол картасы бағдарламасына енді.

Бюджетті нақтылау кезінде жұмыспен қамту жол картасын іске асыруға 2013 жылы қосымша 30,1 млрд. теңге бөлінді. Оның ішінде:

инфрақұрылымды және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты дамыту арқылы жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуге 20 млрд. теңге,

кәсіпкерлікті дамыту арқылы жұмыс орындарын құруға 4 млрд. теңге,

еңбекке орналастыруға жәрдемдесуге кәсіпкерлік негіздерін оқыту арқылы және жұмыс берушінің қажеттіліктері шеңберінде қоныс аударуға 3,7 млрд. теңге.

Тұтастай алғанда Жұмыспен қамту жол картасын іске асыруға 2013 жылы 104,9 млрд. теңге көзделген. Біздің есептеуіміз бойынша бағдарламаны іске асыру 2013 жылы ЖІӨ-нің өсуіне 0,3 пайыздық тармақ шамасында қосымша үлес қоса алады.

Осылайша, Үкімет жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп мынадай міндеттерді шешуге назар аударуы қажет.

Бірінші. Жұмыссыздық деңгейінің өсуіне жол бермеу және халықтың экономикалық белсенділігін ынталандыру мақсатында осы жылдың соңына дейін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жергілікті атқарушы және мемлекеттік органдармен бірлесіп халықты Жұмыспен қамту 2020 жол картасының іс-шараларымен барынша қамтуды қамтамасыз ету қажет.

Екінші. Экономикада дамудың жоспарланған өлшемдеріне қол жеткізу және белсенділікті қолдау үшін құрылыс, инфрақұрылымды дамыту және ауыл шаруашылығы сияқты экономиканың капиталды көп қажет салаларын инвестициялауға негізгі күшті салу қажет.

Осыған байланыст, Өңірлік даму министрлігі жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты жаңғырту және Қол жетімді тұрғын үй – 2020 бағдарламаларын іске асыру және оларды іске асыруға бөлінген қаражатты игеру бойынша түбегейлі шаралар қабылдауы қажет.

Сонымен, «Қол жетімді тұрғын үй – 2020» бағдарламасы бойынша 2013 жылы барлық қаржыландыру көздері есебінен жалпы көлемі 6,6 млн. шаршы метр тұрғын үйді пайдалануға беру қажет. Алты айдың ішінде тұрғын үйді пайдалануға беру пайызы жылдық жоспарға қарағанда 45%-ды құрады. Кезектегілер үшін жалдамалы тұрғын үй құрылысына қатысты 2013 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 57,7 мың шаршы метр немесе 946 пәтер пайдалануға берілді және сатып алынды, бұл жоспардың 14% құрайды.

Қаражаттарды толық игермеу Маңғыстау (71%) және Ақмола облыстарында (76%) байқалады.

Тұрғын үй құрылыс жинақтау жүйесі арқылы кредиттік тұрғын үй құрылысына бөлінген қаражаттың пайдалануға берілгені 81 мың шаршы метр – 1200 пәтер немесе жоспардың 18%-ы. Жамбыл (2%) және Қостанай (52%) облыстарында төмен игеру байқалды, ал Маңғыстау облысында игеру жоқ.

Тұрғын үй коммуналдық шаруашылықты жаңғыртудың 2020 жылғы дейінгі бағдарламасы шеңберінде тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық объектілерін реконструкциялауға және жаңғыртуға 2013 жылы 18,1 млрд. теңге көзделген. Барлығы 2013 жылдың соңына қарай жалпы ұзақтығы 1012 километр коммуналдық желілерге жаңғырту жүргізу қажет.

«Ақ бұлақ» бағдарламасы шеңберінде 2013 жылы 78,1 млрд. теңгеге 300 жобаны іске асыру қажет. Бірінші жартыжылдықта қалалық сумен жабдықтау және су бұру бойынша қажаттарды игеру 76,1%-ды құрады. Ең аз игеру Маңғыстау (15,3%), Ақмола (53,9%) және Қостанай (56,8%) облыстарында байқалды. Селолық сумен жабдықтау бойынша игеру 93,5%-ды құрады.

Одан басқа, өңірлердің және тұтастай ел экономикасының өсуіне жергілікті өзін-өзі басқаруды қаржылық қолдау жақсы серпін беруі қажет. Осы мақсаттарға жобаларды іске асыру үшін 2100 елді мекенде білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт, сумен жабдықтау, газбен жабдықтау, коммуналдық шаруашылық объектілерін күрделі және ағымдағы жөндеу бойынша 2013 жылы республикалық бюджеттен 6,0 млрд. теңге сомасында қаражат бөлінді.

Жоспарланған өсу қарқындарын қамтамасыз ету үшін Ауыл шаруашылығы министрлігі өңірлермен бірлесіп астық жинауды табысты жүргізу, мал шаруашылығын дамыту және стратегиялық маңызды тамақ өнімдерінің өндірісін ұлғайтуды қамтамасыз ету бойынша жұмысты күшейтуге жігерді жұмылдыруы қажет.

Үшінші. Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп Индустрияландыру картасының жобаларын іске асыруды белсенділендіруі қажет. Алдын ала есептеулер бойынша 2013 жылы жоспарланған жобаларды пайдалануға беру Жалпы ішкі өнім өсімінде 0,2 пайыздық тармақ деңгейінде үлесті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Бұдан басқа, Мемлекет басшысының тапсырмасымен іске асырылып жатқан индустриялық жобалар өсуге шамамен 0,8 пайыздық тармақ үлесін береді.

Төртінші. Ағымдағы жылы 2011-2013 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттер туралы заңның күші аяқталады. Осыған байланысты 2014-2016 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттер туралы жаңа заң әзірленіп, тамызда Үкіметке енгізілетін болады.

Ағымдағы жылғы тамызда бюджеттік блоктың заң жобаларын дайындау және Үкіметке енгізу негізгі міндет болады, оған 2014-2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңнан басқа жалпы сипаттағы трансферттер туралы және 2014-2016 жылдарға арналған Ұлттық қордан кепілдендірілген трансферттер туралы заңдар, сондай-ақ Жаңа бюджет саясатының тұжырымдамасын іске асыру үшін қажет бюджет заңнамасына түзетулер кіреді.

Назарларыңызға рахмет!

Құрметті Серік Нығметұлы!

Бәсекелетікті қорғау, тауар нарығына кіруге кедергілерді жою және бәсекелестікті шектеуге жол бермеу Республикада өткізілетін бәсекелестікті қорғау және дамыту, монополистік қызметті шектеу жөніндегі саясаттың негізгі міндеті болып табылады.

Осы міндетті шешу үшін қолданыстағы монополияға қарсы заңнаманы жетілдіру бойынша қазiрдің өзiнде белгiлi жұмыс жүргiзiлген.

Сонымен, Бірінші: нақты бәсекелестікті дамытудың және мемлекеттің экономикаға араласуын шектеудің мақсатында мемлекеттік монополия түрлерінің саны азайтылды.

Екінші: нарық субъектілеріне әкімшілік кедергілерді азайту мақсатында монополияға қарсы органда келісуге жататын мәмiлелер тiзбесi оңтайластырылып, олардың келісу рәсімі жеңілдетілді.

Үшінші: монополияға қарсы заңнаманың талаптарын бұзғаны үшін нарық субъектілерінің жауапкершілігі күшейтілді.

Бұдан басқа, Бірыңғай экономикалық кеңістікті құру шеңберінде Республиканың монополияға қарсы заңнамасын Ресей Федерациясы және Беларусь Республикасы заңнамаларымен үндестірудің бірінші кезеңі бойынша жұмыс жүргізілді.

Екінші кезеңмен, қазіргі уақытта, Еуразиялық экономикалық комиссия, Ресей Федерациясы және Берарусь Республикасымен бірлесіп біздің мемлекеттеріміздің бәсекелестік саясат саласындағы экономикалық қарым-қатынастарымызды құқықтық реттеуді жақындастыруға, экономикалық кеңістіктің бірлігін, тауарлардың еркін қозғалысын, тұтынушылардың құқықтарын қорғауды және бәсекелестікті қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған Бәсекелестік туралы модельдік заңды әзірлеу бойынша жұмыс жүргізілетін болады.

Бәсекелестікті қорғаудың жүйесін жетілдіру жөніндегі бұдан әрі іске асырылатын шараларға келер болсақ, осы мәселе бойынша жұмыс мынадай стратегиялық бағыттарда жүзеге асырылатын болады.

Бірінші: Бәсекелестікті дамыту үшін жағдайларды құру бойынша мемлекеттік органдарды үйлестіру.

Қазіргі уақытта, Республикадағы бәсекелестікті дамыту мынадай мәселелердің болуымен сипатталады:

1)мемлекеттік органдар кейбір салаларды монополиясыздандыруға және олардағы бәсекелестікті дамытуға жеткілікті көңіл бөлмейді;

2) бәсекелестік жеткілікті дамыған нарықта мемлекеттің қатысуымен мемлекеттік және заңды тұлғалар кәсіпорындары бәсекелестікпен күресте оларға қосымша басымдылықты тудыратын мемлекеттік органдардың қолдау нысанында артықшылыққа ие болады;

3) Елдегі бәсекелестіктің жағдайы ел экономикасына кері әсерін тигізетін және монополияға қарсы заңнаманың нормаларына қайшы келетін дұрыс емес шешім қабылдауға әкелетін мемлекеттік органдардың арасында монополияға қарсы заңнаманың нормаларын толық түсінбеу көрініс алатынын айқындайды.

Аталған мәселелерді шешу үшін келесі іс-шаралар жүзеге асырылатын болады:

Бірінші: монополияға қарсы органмен жүргізілген талдаудың қорытындысы бойынша Республиканың тауар нарықтарында бәсекелестікті дамыту және қорғау бойынша іс-шаралар өткізу туралы мемлекеттік органдардың тиісті ұсыныстарын жолдау;

Екінші: кәсіпкерлік қызметте мемлекеттің негізсіз қатысу үлесін төмендету.

Басқа стратегиялық емес сипаттағы ұйымдар мен квазимемлекеттік кәсіпорындарды, жекелеген мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру бойынша ұсыныстарды әзірлеу туралы Елбасы тапсырмасын орындау мақсатында Үкімет жанында «Атамекен» Одағы» Ұлттық экономикалық палатасының қатысуымен Квазимемлекеттік сектор субъектілерін оңтайландыру мәселелері бойынша комиссия құрылды.

Үшінші іс-шара: мемлекеттік органдардың монополияға қарсы іс-әрекеттерін анықтау және оларға жол бермеу.

Екінші стратегиялық бағыт: монополиялық қызметті шектеу және бәсекелестікті қорғау болып табылады.

Қазіргі таңда инфляция қарқынына кері әсерін тигізетін және экономиканың дамуын тежейтін нарық субъектілерінің монополияға қарсы заңнаманы жиі бұзу фактілері сақталуда.

Бұдан басқа, бәсекелестіктің дамуы нарықтардың монополиялануымен және нарық билігінің бір қолда аса шоғырлануымен тежеледі.

Осыған орай, монополияға қарсы орган:

-нарық субъектілерінің монополияға қарсы заңнаманы бұзудың алдын алу және оны болдырмау бойынша;

-субъектілердің экономикалық шоғырлану арқылы тауар нарықтарын монополияландыруын мемлекеттік бақылау бойынша жұмысты күшейту қажет.

Монополияға қарсы органның ұсынылған ұсыныстарына келетін болсақ, олар жоғарыда аталған стратегиялық бағыттарды орындауға бағытталған.

Осыған орай, Республикадағы орындалып жатқан монополиялық қызметті шектеу, бәсекелестікті дамыту және қорғау бойынша саясаттың іске асырылуы елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына оң әсерін тигізетін тұтынушылардың және нарық субъектілерінің ахуалын көтеретін болады.

Назарларыңызға рахмет!

Құрметті Нұрлан Зайроллаұлы!

Құрметті депутаттар!

Бүгін Сіздердің қарастыруларыңызға «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Румыния Үкіметі арасындағы инвестицияларды қорғау және көтермелеу туралы келісімді ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасының Заң жобасы шығарылып отыр.

Келісімге 2010 жылғы 2 наурызда Астана қ. қол қойылды және ратификацияланған соң 1996 жылғы 25 сәуірде Бухарест қ. қол қойылып, 1996 жылғы 22 наурыздағы ҚР Заңымен ратификацияланған Келісімді ауыстырады.

Осы Келісім Румынияның Еуропалық одаққа кіруіне байланысты румын тарапының бастамасы бойынша әзірленді. Румын тарапы Келісімнің күшіне енуі үшін мемлекетішілік рәсімдерді 2010 жылдың желтоқсан айында аяқтады.

Келісім мынадай өзгертулерді қарастырады:

- Келісімде қолданылатын анықтамалардың кеңейюі («инвестор», «инвестициялар», «Келісуші тараптардың аумағы»);

- Румынияның Еуропалық одаққа кіруін қарастыратын нормаларды енгізу;

- Тараптардың ұлттық қауіпсіздік мүдделерін қорғау мақсатында және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету үшін қажетті Келісімді түсіндіру жөніндегі нормалармен толықтыру;

- Әрбір Тарапқа заңдарға, ережелерге, рәсімдер мен әкімшілік ұйғарымдарға, сондай-ақ халықаралық келісімдерге қатысы болуы мүмкін халықаралық келісімдерді жариялауды немесе жалпыға қол жетімділікті қамтамасыз етуді және Келісімге қатысты кез-келген мәселе бойынша консультация жүргізуге сұрау құқығын ұсынуды қарастыратын «Ашықтық», «Консультациялар, өзгерістер мен толықтырулар» баптарымен толықтырулар.

ЕО-мен серіктестік қатынасты одан әрі тереңдету Қазақстанның сыртқы саясатының стратегиялық басымдылығы болып табылады.

Осы Келісім екі ел арасындағы инвестициялық ахуалды бұдан ары жақсартуға, экономикалық өсімді жеделдетуге және екі ел азаматтарының әл-ауқат деңгейін арттыруға ықпал ететінін ескеріп, құрметті депутаттар, Сіздерді осы Заң жобаны қолдауларыңызды сұраймын.

Назарларыңызға рахмет!

Құрметті Серік Нығметұлы!

Бүгінгі таңда іс жүзінде табиғи монополия субъектілерінің (ТМС) барлық салалардағы, әсіресе коммуналдық сектордағы жағдайы негізгі құралдардың физикалық және моральдік жағынан едәуір тозуымен, әлсіз техникалық жағдайымен суреттеледі.

Осыған байланысты, жүргізіліп отырған тарифтік саясаттың негізгі мақсаты экономиканың реттелетін секторларына, оның ішінде жылу, су шаруашылығы, кәріз және электр желілері салаларына инвестиция көлемін ұлғайту болып табылады.

Осы міндетті шешу үшін қазіргі уақытта табиғи монополия субъектілерінің шекті (инвестициялық) тарифтер бойынша жұмысқа көшірілуі жүзеге асырылуда.

Осындай тарифтерді қолданудың негізгі аспектілері туралы айтатын болсақ, ол мыналар:

Бірінші – табиғи монополия субъектілерінің бюджеттен тыс қаражаттарының есебінен негізгі және өндірістік активтерді модернизациялау мен жаңартуға инвестициялардың көлемін ұлғайту

Бүгінде іс жүзінде Тұрғын үй шаруашылығы салаларында табиғи монополия субъектілері инфрақұрылымдарын жаңарту мен модернизациялаудың барлығы республикалық және жергілікті деңгейдегі бюджеттік қаражаттардың есебінен жүзеге асырылады.

Бұл ретте, бюджеттік қаражаттардың тапшылығын ескере отырып, біз инфрақұрылым жаңару көлемінің төмен деңгейін және тозуының жоғары деңгейін байқаймыз.

«Шекті тарифтердің» принципі болса, бүгінде электр станциялары үшін бюджеттік қаржыландыруды алып тастай отырып, жеке қаражаттарды инвестициялауға ынталандыру тұрғысынан болсын, негізгі құралдарды жаңарту позициясынан болсын, өз тиімділігін дәлелдеді.

Осылайша, біз ел бюджетіне салмақтың айтарлықтай азаюын байқайтын боламыз. Бұл экономика дамуының басқа да басымды және стратегиялық бағыттарына бюджеттік қаржыландыруды ұлғайтуға мүмкіндік береді.

Екінші - табиғи монополия субъектілері қызметтеріне тарифтер жоғарылауының тұрақтылығы мен болжамдылығы.

Қазіргі кезде барлық табиғи монополистер топтарының қызметтері мен тауарларына тарифтерді өтеу бойынша шығындар индустриалдық және инвестициялық жобалар үшін шығындардың едәуір бөлігін құрайды.

Көбінесе, электр станцияларының тарифтерін санамағанда, табиғи монополия субъектілері қызметтеріне тарифтер өсуінің динамикасын болжау мүмкін емес, сәйкесінше, инвесторлар жобаны іске асыру бойынша шешім қабылдауда негізінен «қараңғылықта әрекет етеді»

Табиғи монополия субъектілері қызметтеріне шекті тариферді қолдану болса, бизнес субъектілеріне (әлеуетті инвесторлар) инвестициялық жобаларды, оның ішінде Республиканы үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламаның шеңберінде сапалырақ әзірлеп, толық көлемде іске асыруға мүмкіндік береді.

Республикадағы инфляцияны ұстап тұру жөніндегі жүргізіліп жатқан жұмыстың ескерілуімен шекті тарифтерге өту жыл сайын Экономикалық саясат кеңесі анықтайтын тарифтер өзгеруінің инфляцияға жол берілетін салымының шеңберінде жүзеге асырылады.

Сонымен қатар, инвестициялардың жеткіліксіз көлеміне байланысты мәселелерден бөлек табиғи монополия субъектілерін реттеу жүйесінде басқа да бірқатар мәселелер қалыптасқан.

Сонымен, табиғи монополия субъектілерін реттеудің қолданыстағы тәжірибесін талдау мәселелердің бар екенін және бірқатар бағыттар бойынша қолданыстағы реттеудің жолдарын жақсартатын жаңа тетіктерді әзірлеудің қажеттілігін көрсетті, атап өтейік:

Бірінші: табиғи монополия субъектілері мен Доминанттар қызметтеріне тариф белгілеу рәсімінің ашықтығы мен жариялылығы

Осы бағыт бойынша тарифтер өсуінің себептері туралы, табиғи монополия субъектілері қаражаттарының қайда және қандай мақсаттарға жұмсалып жатқаны туралы тұтынушыларды мағлұматтардың жеткілікті көлемімен қамтамасыз етуге байланысты мәселе бар.

Осыған байланысты, табиғи монополия субъектілерінің жыл сайынғы есеп беру және олардың тарифтер мен Доминанттардың бағалары бойынша жария тыңдаулар өткізудің рәсімдерін қайта қарау жоспарлануда.

Екінші: бұл Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы табиғи монополия субъектілері көрсететін қызметтердің сапасы.

Қазіргі уақытта Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында табиғи монополия субъектілері көрсететін коммуналдық қызметтердің сапа стандарттары жоқ.

Осыған байланысты, реттелетін коммуналдық қызметті тұтынушыларға жоғарғы сапада көрсетуді қамтамасыз етудің мақсатында:

- салалық министрліктерге табиғи монополия субъектілері коммуналдық қызметтерінің сапа стандарттарын әзірлеу;

- сондай-ақ, қызметтер сапасына мониторингілеу жүйесін әзірлеу қажет.

Үшінші бағыт: табиғи монополия субъектілерінің заңнама талаптарын сақтауын бақылау.

Өмір сүрудің әлеуметтік тұрғыдан маңызды салаларында Монополистердің құқықсыз әрекеттерінің нәтижесінде тұрғындар мен кәсіпкерлік субъектілерге реттелетін қызметтердің (жарық, газ, су) көрсетілмеуі сипатында кері әсерлер тигізіліп жатады.

Табиғи монополия субъектілерінің қолданыстағы заңнама талаптарын кез келген бұзушылықтары тұтынушылардың көпшілігіне айтарлықтай зиян тигізуі мүмкін.

Осыған байланысты, тұтынушылардың құқығын қорғаудың және табиғи монополиялар субъектілерінің бұзушылықтарын жедел елеудің мақсатында табиғи монополиялар субъектілерін тексеруді «Мемлекеттік бақылау және қадағалау туралы» Заңның аясынан шығару жөніндегі, сондай-ақ табиғи монополиялар субъектілерінің жауапкершілігін күшейту мәселелерін қарау орынды болып табылады.

Осылайша, жүргізіліп жатқан тарифтік саясат, сондай-ақ оны жетілдіруге бағытталған жаңа әдістемелер, жалпы алғанда:

- Реттелетін салалардың инфрақұрылымын дамытуға және олардың инвестициялық тартымдылығын жоғарылатуға;

- тариф белгілеу барысының ашықтығын ұлғайтуға және табиғи монополиялар субъектілері көрсететін қызметтердің сапасын жоғарылатуға;

- тұтынушылар құқығын қорғау тетігін жетілдіруге және табиғи монополиялар субъектілері қызметіне бақылауды күшейтуге мүмкіндік береді деп санаймыз.

Назарларыңызға рахмет!

Құрметті Нұрлан Зайроллаұлы, құрметті халық қалаулылары!

Бүгінгі күн тәртібінде ауыл шаруашылығын дамытудың маңызды мәселелерінің бірі – мал шаруашылығын дамыту туралы сөз қозғалады.

Осы саланың ағымдағы даму көрсеткіштерінен бастауға рұқсат етіңіздер.

Қазіргі таңда Қазақстан өзін құс етінен басқа мал шаруашылығы өнімдерімен толық қамтамасыз етеді. Өткен жылы сиыр етінің өндірісі 373,5 мың тоннаны, қой еті – 153,8 мың тоннаны, шошқа еті – 192,7 мың тоннаны, жылқы еті – 85,1 мың тоннаны, құс еті – 123,1 мың тоннаны, сүт өндірісі 4851,6 мың тоннаны құрады.

Статистика деректері бойынша 2012 жылы мал шаруашылығы салаларында
1 трлн. теңгеден астам сомада өнім өндірілген. 2011 жылмен салыстырғанда өсу қарқынының 4%-ға төмендегені байқалады. Осыған қарамастан, мал шаруашылығының үлесі артуда, 2012 жылдың қорытындысы бойынша мал шаруашылығында өсімдік шаруашылығына қарағанда көп өнім өндірілген. Өндірілген өнім көлемінің мұндай арақатынасы тәуелсіздік жылдарында бірінші рет болып отыр деп айтуға болады. Бұл үдеріс соңғы жылдарды қарасақ тек 2010-2012 жылдары байқалады. Бұған әрине өсімдік шаруашылығының өндіріс көлемін төмендететін құрғақшылық әсер еткен де болуы керек, алайда құрғақшылық бұрын да болғанын ескерсек, жалпы бізде ауыл шаруашылығының осы негізгі екі саласын теңестіруге арналған тұрақты тренд орын алуда.

Бұл аграрлық сектордың кешенді және теңгерімді дамитындығын білдіреді. Айта кету керек, мал шаруашылығы экономикада мультипликативті әсерге ие. Бұл етті қайта өңдеу, жүн өңдеу (жіп, тоқыма, киім), тері өңдеу (аяқ киім, жиһаз және т.б.), бұл егін шаруашылығындағы әртараптандыру.

Және аса үлкен әлеуметтік әсерге ие: жыл бойы жұмыспен қамту, бірінші кезекте әйелдер қауымын, ауыл халқының кірістерін арттыру.

Егер мал санын қарасақ, ІҚМ 0,2 %-ға, қой мен ешкі 2,5%-ға,түйе – 4,9%-ға, шошқа – 4,3%-ға азайған, бұл ретте жылқы саны 4,9%-ға өскен.

Кейбір ауыл шаруашылығы жануарлары түрлері санының төмендеуінің негізгі себебі 2010 жылдан бастап жүргізілген бірдейлендіру болып табылады, оның барысында ІҚМ бойынша нақты малдың болуы мен статистикалық деректер арасында сәйкес келмеушілік анықталды (шамамен 700 мың бас). Статистикалық есепке алуды жетілдірудің қажеттілігін растайтын тағы да басқа мысалдар бар.

Дұрыс емес деректер – мал басының көпшілік үлесінің жеке қосалқы шаруашылықтарда болуына байланысты, онда есепке алу қиын. Осыған байланысты біз Статистика агенттігімен есепке алу әдістемесін жетілдіру бойынша жұмыс жүргізіп жатырмыз.

Айта кетерлік жайт, есепке алу қиын агроқұрылымдарда біз мал басының қарқынды өсуін байқаймыз. Өткен жылдың қорытындысы бойынша агроқұрылымдардағы ІҚМ басының саны 19%-ға, қой мен ешкі 3%-ға, шошқа 4%-ға, жылқы 16%-ға, түйе 4%-ға, құс 7%-ға артты. Осылайша, ұйымдастырылған агробизнес сенімді даму қарқынын көрсетуде.

Саланың дамып жатқаны байқалады, алайда мұнымен тоқмейілсуге болмайды. Мемлекет басшысы мал шаруашылығы саласын инвестициялық тартымды және бәсекеге қабілетті сала ету міндетін қойды.

Қазіргі таңда саланың дамуын шектейтін мынадай факторларды алып қарауға болады, оны еңсеру үшін қабылданған «Агробизнес-2020» бағдарламасында көптеген шешімдер әзірленді.

Бұл факторлар сіздерге ұсынылған слайдта көрсетілген.

Енді Агробизнес – 2020 бағдарламасы шеңберінде осы факторлар қалай еңсерілетіні туралы.

Ауыл шаруашылығы жануарлары иелерінің құрылымын ауыл шаруашылығы құрылымдарының пайдасына қарай өзгерту қажет. Тек өнеркәсіптік, кәсіби өндіріс қана шығындарды төмендету есебінен қажетті бәсекеге қабілетті өнімді бере алады. Бірақ бұл фермерлер міндетті түрде ірі болуы тиіс дегенді білдірмейтінін атап өткім келеді. Керісінше, АШМ-нің көзқарасы бойынша фермерлік шаруашылықтарда ІҚМ аналық басының саны орташа есеппен 50-ден 200-ге дейін болуы тиіс. Және аналық басты субсидиялау кезінде мал санына ешқандай талаптар қойылмайды.

Бізде ірі қара мал бойынша жақсы тәжірибе бар. ІҚМ етін өндірудің экспорттық әлеуетін арттыру жөніндегі бағдарлама қазірдің өзінде жемісін беруде:

Егер 2009 жылы жеке қосалқы шаруашылықтарда ІҚМ басының 82%-ы шоғырланған болса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 72,3%-ды көрсетті, яғни, мал шаруашылығы осы бизнеспен кәсіби түрде айналысатын ұйымдасқан шаруашылықтарға көшіп жатыр. Әсіресе фермерлік шаруашылықтардағы мал басының өсуі байқалады, онда 2009 жылмен салыстырғанда 53%-ға өсім бар.

Бұл Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша іске асырылып жатқан «Сыбаға» бағдарламасының тікелей нәтижесі. 2011-2012 жылдары фермерлер үшін 115,0 мың бас аналық мал басы сатып алынды, ал жоспар 82,0 мың бас болатын (40%-ға артық орындалған). Қазір жоспарлы көрсеткіштермен және осы бағдарлама бойынша бөлінген сомалармен салыстырғанда мал сатып алуға сұраныстың артқаны байқалады. Осылайша, бизнестің өзі осы бағдарламаның қажеттілігін көрсетті.

2013 жылы фермерлік шаруашылықтардың кемінде 42 мың бас ІҚМ сатып алуы жоспарланған, 17 маусымдағы жағдай бойынша 23924 мың ІҚМ аналық басы және 1409 асыл тұқымды бұқа сатып алынған, бұл жоспардың сәйкесінше 57% және 101%-ын құрайды.

Аталған бағдарламаны іске асыру мониторингін, жобаның жұртшылық үшін ашықтығын қамтамасыз ету үшін www.sybaga.kz ақпараттық ресурсы әзірленді. Бұл ресурс бірінші кезекте туыстық шағылыстыруға жол бермеуге және субсидиялау кезінде тұқымдық өзгерістерді бақылауға, сондай-ақ, талдамалық кестелер түрінде аудандар мен облыстардың рейтингін, өзгерістер серпінін көріп отыруға мүмкіндік береді.

ІҚМ етін өндірудің экспорттық әлеуетін дамыту жөніндегі бағдарламаның басқа да бағыттары белсенді іске асырылуда. Мысалы, жобада қолда бар асыл тұқымды мал басын ұлғайту шараларымен қатар 2015 жылға дейін елге 72000 бас асыл тұқымды ірі қара мал импорттау көзделген.

2 жыл ішінде 30000 астам асыл тұқымды мал импортталды (жоспар: 2011 жылы – 10 мың бас, 2012 – 12 мың бас). Етті бағыттағы ірі қара мал әкелу жөніндегі жоспар 2011 жылы 35%-ға, 2012 жылы 38%-ға артығымен орындалды. Ағымдағы жылы 14 мың бас ІҚМ әкелу жоспарланып отыр. ҚазАгро қазірдің өзінде мал санының көрсетілген санын әкелуге өтінімдері мақұлдады. Тағы да қайталап айтқым келеді, малды кәсіпкерлердің өзі әкеледі, малды таңдауды, оның бағысын және тасымалдау шарттарын АШМ немесе ҚазАгро емес, бизнес айқындайды. Біреулер бұл тек субсидиялардың арқасында деп айтуы мүмкін, бірақ шынайы түрде қарасақ бизнес әрдайым мемлекеттік бағдарламаларға және ынталандыру шараларына белсенді жауап бере бермейді. Бұл асыл тұқымды мал басын жақсартуға және ұлғайтуға деген объективті қажеттілік бар, асыл тұқымды өнімге деген сұраныс бар деген сөз.

Мал бордақылау алаңдары салынуда. Соңғы 2 жылда агроқұрылымдар жалпы қуаттылығы 35,2 мың бордақылау орны болатын мал бордақылау алаңдарын салды және қолданысқа енгізді, жоспар 37,5 мың бордақылау орны болатын. Ағымдағы жылы 30,4 мың бордақылау орны бар бордақылау алаңдарының желісін салу жоспарланып отыр.

Биылдан бастап қой шаруашылығында «Сыбаға» бағдарламасына ұқсас жоба іске қосылады. Кредит берудің жеңілдетілген шарттары бұл бағытты да дамытуға көмектеседі деген ойдамыз.

Екінші шектеуші фактор – ауыл шаруашылығы жануарларының төмен өнімділігі, бұл төмен генетикалық әлеуеттің салдары болып табылады. Мысалы, 2013 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша жалпы табындағы асыл тұқымды ІҚМ басының үлесі 8%-ды (2009 жылмен салыстырғанда 2,4%-ға өскен), асыл тұқымды қой басының үлесі шамамен 14%-ды, асыл тұқымды шошқаның үлесі – 19%, асыл тұқымды жылқы мен құстың үлесі – тиісінше 7% және 11%-ды құрады (анықтама ретінде: 2009 жылы аналық ІҚМ басы – 5,6%). Бұл мал шаруашылығының төмен рентабельділігі мен төмен тиімділігінің негізгі себептерінің бірі.

Мал шаруашылығы дамыған елдерде бұл көрсеткіш шамамен 40-50%-ды құрайды. Бұл жағдайды еңсеру үшін белгілі бір қадамдар жасалды. 2012 жылы асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы заңнамаға өзгерістер енгізілді, бұл ірі қара мал бөлінісінде осы саланы қайта реттеуді көздейді.

Асыл тұқымды мал мәртебесі енді мемлекеттік емес палаталармен айқындалады. Сонымен бірге субсидиялау тетіктеріне өзгерістер енгізілді. Қазір субсидияларды мал сатып алушылар алады, яғни олар сұранысты айқындайды. Егер бұрын асыл тұқымды шаруашылықтар субсидияларды тек мәртебесі үшін алса, енді олар өз өнімін өткізуді қамтамасыз ету үшін іс жүзінде асыл тұқымдық жұмыспен айналысуы тиіс.

Селекциялық-асыл тұқымдық жұмыстардың жаңа бағыттарын субсидиялау басталды. Мысалы, 2012 жылдан бастап бірінші рет мал шаруашылықтарында аналық мал басын ұстау субсидияланатын болады. Субсидиялар асыл тұқымды малды да, тауарлы табынды да ұстағаны үшін беріледі. Бұл ретте, субсидиялар асыл тұқымды бұқа болған және оны уақтылы ауыстырған кезде беріледі (бұл асыл тұқымды өнімге деген сұранысты тудырады). Яғни, мұндай шаралар табынды ұстау шығындарын өтеумен қатар тауарлы мал басының генетикасын жақсартады.

Бұдан басқа, жалпы табын үшін асыл тұқымды бұқаларды ұстау субсидияланады. Бұл бірте-бірте жеке қосалқы шаруашылықтардағы малдардың өнімділігін жақсартуға мүмкіндік береді.

Қабылданған шаралардың арқасында асыл тұқымды бұқаларға деген сұраныс пайда болды. Мысалы, бірнеше жыл бұрын асыл тұқымды шаруашылықтар асыл тұқымды бұқаларды союға жіберген болса, қазір өткізілген сауда-саттықтар мен аукциондар оларға деген сұранысты көрсетуде, тіпті кейбір бұқалардың бағасы 1-1,5 млн. теңгеге дейін жетуде.

Асыл тұқымды істі реттеу үшін қабылданған шаралардың дұрыстығын қой шаруашылығы және құс шаруашылығы қоғамдастықтарының танытып отырған бастамалары растайды, олар да мал шаруашылығының осы салаларында асыл тұқымдық істі қайта реттеуді ұсынып отыр.

Осы қағидат бойынша биылдан бастап 1 басқа 1500 теңге есебімен қой шаруашылықтарында аналық қой басын ұстау субсидияланатын болады. Сондай-ақ, төл сатып алуды субсидиялау тетігі жеңілдетілді, егер бұрын субсидиялар көлемі малдың тірі салмағы бойынша есептелсе, қазір мал басы бойынша субсидияланады, бұл әкімшілік етуді жеңілдетеді.

Мал шаруашылығын субсидиялау көлемі ағымдағы жылы 2008 жылмен салыстырғанда 6,5 есеге, 2,2 млрд, теңгеден 14 млрд. теңгеге дейін артты. Бұл ретте, «Агробизнес – 2020» бағдарламасында 2020 жылға қарай 47 млрд. теңгеге дейін мемлекеттік қолдау көзделген.

Жемшөп саласының дамымағандығы.

Кеңестік кезеңнен кейінгі мал шаруашылығы саласындағы құлдырау жемшөпке деген сұраныстың төмендеуіне және тиісінше олардың өндіріс көлемінің 4,5 есеге қысқаруына әкелді. Мұнда әңгіме жалпы жеткілікті азықтың мөлшерінде емес, шырынды және құнарлы азықтардың жеткіліксіздігінде болып отыр.

Жалпы мал шаруашылығының дамуымен бірге жүретін жемшөпке деген сұраныс өз-өзінен жемшөп өндірісінің өсуіне екпін береді. Қазіргі таңда осы өсуді ынталандыру бойынша қосымша шаралар қабылдануда.

Бірінші кезекте бұл жайылымдық мал шаруашылығын дамыту, ол арзан және бәсекеге қабілетті өнім өндіруге мүмкіндік береді.

Республиканың жайылымдық әлеуетін толық пайдалану үшін салалық бағдарлама шеңберінде жайылымдарды суландыру көзделеді. 2014-2020 жылдар кезеңінде шамамен 4000 жуық шахталы және құбырлы құдықты салу және қалпына келтіру болжанып отыр. Бұл шығындарды өтеу үшін 2014 жылдан бастап құдықтарды салу бойынша шығындардың 80%-ына дейін өтеу жолымен инвестициялық субсидиялар тетігі енгізіледі.

Су ресурстарын басқару өкілеттігі берілген Қоршаған ортаны қорғау министрлігі су шаруашылығын дамыту жөніндегі бағдарламаны әзірлеу бойынша басталған жұмыстарды жалғастыруда, ол бағдарлама ауыл шаруашылығының, оның ішінде, мал шаруашылығының мұқтаждықтары үшін гидротехникалық құрылыстарды салуға және қайта жаңартуға мемлекеттік инвестицияларды көздейді.

Жемшөп өндірісін дамытуды ынталандырудың тағы бір тетігі алқаптарды әртараптандыру болып табылады. Мұнда да позитивті алға жылжу бар. 2013 жылы жемшөптік дақылдар 3,1 млн. гектарға егілді, бұл 2012 жылдың деңгейінен 10%-ға артық (сүрлемдік дақылдар – 88,7 мың гектар, біржылдық шөптер – 490,5 мың гектар, көп жылдық шөптер өткен жылдардың егістіктерін ескере отырып, 2,5 млн. гектар алқапқа орналасатын болады). Анықтама ретінде: 2009 жылмен (2,5 млн. гектар) салыстырғанда өсім 24 %.

Болашақта тыңайған және құнарсыз жерлерді игеру жолымен түбірімен жақсартылған жерлерге егілген дақылдарды есепке алғанда, жемшөптік дақылдардың егістік алқабын 8,8 млн. гектарға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Бұл үшін жергілікті атқарушы органдармен алқаптарды әртараптандыру бойынша меморандумдарға қол қойылды.

Ағымдағы жылдан бастап басымды дақылдардың 1 гектарына арналған субсидиялау бағдарламасы шеңберінде шалғындық және жайылымдық алқаптарды түбірімен жақсарту үшін егілген жемшөптік дақылдарға субсидия төлеу мүмкіндігі енгізіледі (қолданыстағы механизмде – тек пішендік алқаптарды шалғындау үшін).

Жемшөпке бағының қымбаттауы жағдайында мал шаруашылықтары мал мен құс санын қысқартуға мәжбүр болатынын түсіне отырып, біз 1-2 жылға дейін астық запасын сақтайтын сыйымдылығы бар астық сақтау қоймаларын салуды субсидиялауды жоспарлап отырмыз, бұл мал мен құс өсірушілерге күзде астық жиналып болған соң, яғни баға арзан кезде астық сатып алуға мүмкіндік береді.

Бұл мәселенің жүйелі шешімі заңнамада көзделгендей ауық-ауық қайталынып отыратын құрғақшылық жағдайына арналған жемдік астық қорын құру мүмкіндігін пайдалану болып табылады. Қазіргі таңда Ауыл шаруашылығы министрлігі жемдік астық қорын құруға қаражат бөлу туралы ұсыныс енгізуде және осы мәселені депутаттар қолдайды деп үміттенеміз.

Ең бастысы «Агробизнес – 2020» бағдарламасы шеңберіндегі мемлекеттік қолдаудың барлық жаңа құралдарын (инвестициялық субсидиялар, кредиттік тәуекелдерді сақтандыруды субсидиялау және тағы басқалар) бөлу кезінде жемшөп өндірісі және жемшөпті қайта өңдеу басты басымдылықта болады.

Мал шаруашылығының дамуы ветеринариямен тығыз байланысты және оның жай-күйіне тәуелді.

Енді ветеринарияның негізгі проблемалары:

1) Ветеринария саласындағы заңнамалық базаның жетілдірілмегендігі (ветеринариялық құжаттарды беру кезіндегі әкімшілік кедергілер (ветеринариялық анықтамаларды беруді тек ауылдық округтің ветеринар дәрігері жүзеге асырған және ауданның тиісті аумағында жарамды болған), ветеринариялық құжат бланкісінің құнын банкте төлеу қажеттілігі, бұл әбігерге салады және қосымша шығындарды тудырады, ветеринария заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылықтың төмендігі).

2) ветеринария жүйесінің институционалдық жетілдірілмегендігі (ұтымсыз кадрлық бөлініс, ветеринар мамандардың басым көпшілігі практикалық қызметке қарағанда «кеңселік» жұмыспен көп айналысады, кадрлармен қамтамасыз етілмеу және ветеринар мамандар біліктілігінің жеткіліксіздігі);

3) Ветеринариялық іс-шараларды жүргізудің төмен сапасы (өнімнің қадағалануын қамтамасыз ететін және эпизоотиялық қадағалауды жүзеге асыратын ақпараттық жүйелер жоқ, Ветеринариялық ұйымдар лайықты түрде барлық қажетті жабдықтармен жарақталмаған, ветеринариялық препараттардың, ерекшелік, сезімталдық, қайталану және жаңартылу көрсеткіштері бойынша сынақ нәтижелерін диагностикумдардың сапасын бақылайтын жүйе жоқ).

4) Жануарларды бірдейлендіруді жүргізу рәсімдерінің жетіспеушілігі (орталықсыздандырылған сатып алу, құлақ сырғаларын жоғалту пайызының жоғары болуы, жануарлардың иелеріне сырғалардың құнын қайтармау, интернет желісімен қамтамасыз етілмеген ауылдық елді мекендердің бірдейлендіру жөніндегі электрондық дерекқорға қол жеткізе алмайтындығы)

5) Халықаралық ұйымдармен әлсіз ықпалдасуы.

Ветеринария саласындағы бар проблеманы шешу үшін мынадай іс-шаралар жүргізілді және жүргізіліп жатыр:

- ХЭБ мақұлдаған ветеринариялық қызметті дамытудың ұзақ мерзімді стратегиясы әзірленді;

- ветеринариялық жүйе республикалық және жергілікті деңгейлерде институционалдық нығаюда;

- ветеринариялық ұйымдарды кезең-кезеңмен материалдық-техникалық жарақтандыру жүргізіліп жатыр (өтімділігі жоғары арнайы автомашиналар, жануарларды ұстап тұруға арналған жіктер, қандардың сынамаларын және патматеиалды тасымалдауға арналған салқындатқыш чемодандар), инсенираторлар (өлекселерді өртейтіндер);

- жануарларды бірдейлендіру рәсімдерін жетілдіру бойынша шаралар қабылдануда (бірдейлендіруге арналған атрибуттар мен бұйымдарға қойылатын талаптарды күшейту, мал иелерінің малды бірдейлендірудегі жауапкершілігін арттыру, құлақ сырғаларын және басқа да атрибуттарды сатып алуды орталықтандыру, жануарларды бірдейлендіру жөніндегі дерекқорды және бағдарламаларды порталдық режимге ауыстыру);

- ветеринариялық зертханаларды салу және жаңғырту бойынша жұмыс жалғастырылуда. 48 ветеринариялық зертханалар пайдалануға берілді (11 облыстық және 37 аудандық ветеринариялық зертханалар). Жылдың аяғына дейін 67 аудандық ветеринариялық зертханалардың құрылысын аяқтау жоспарланып отыр.

- ЖАО құрылған мемлекеттік ветеринариялық ұйымдардың ролдерін күшейту, сондай-ақ ЖАО ветеринариялық бөлімшелерін мемлекеттік қызмет мәртебесінде ауылдық округтер деңгейіне төмендету бойынша жұмыстар жүргізілуде, бұл тәжірибе жинайтын ветеринар дәрігерлердің санын арттыруға мүмкіндік береді;

- жануарлардың аса қауіпті аурулары және тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі бойынша елдің эпизоотиялық саулығын қамтамасыз ету мақсатында ХЭБ-тің ұсынымдары және ҒТК ғылыми қорытындыларының негізінде жануарлардың аса қауіпті ауруларына қарсы күрес жүргізу жөніндегі стратегияны әзірлеу басталды. Бірінші кезеңде аусылға және бруцеллезге қарсы күрес жүргізу стратегиясы әзірленді, себебі осы аурулар айтарлықтай қауіпті болып табылады және экономикалық және әлеуметтік залал келтіреді.

Мысалы, 2006-2011 жылдары бруцеллез диагнозы қойылған ірі қара малдың 370 мың басы союға жіберілген болатын, бұл мал шаруашылығына кері әсер етті. Бұл ретте, бруцеллез ауруы анықталған жануарлардың диагнозын растау үшін қайтадан диагностика жүргізілген жоқ.

Мал шаруашылығының бруцеллезден болған осындай айтарлықтай шығынын ескере отырып бірқатар шаралар қабылданды: иммуноферменттік талдаудың орнына зерттеулер үшін бруцеллезді диагностикалаудың арзандау, бірақ сенімді классикалық әдістерін пайдалану енгізілді, иммуноферменттік талдау диагностикасын жасамау бруцеллезге қарсы вакцинациялауды жүргізуге рұқсат беруге мүмкіндік берді, диагнозды міндетті түрде растау енгізілді.

Австриядан әкелінген малға қатысты жағдайға байланысты жеке айтқым келеді. Импортталған малдан зерделенбеген Шмалленберг ауруының табылуына байланысты ағымдағы жылдың ақпан айында карантин кезеңінде ірі қара малдың шамамен 700 басы алынды және жойылды. Мал халықаралық нормаларға толық сәйкес әкелінді, әкелінген малда импорттаушы ел берген қажетті ветеринариялық сертификаттар болды.Қазіргі уақытта «ҚазАгроҚаржы» акционерлік қоғамы сот органдарына талап арыз берді.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы бос жерлердің жетіспеушілігі.

Қазіргі кезде көптеген кәсіпкерлер бос жерлерді пайдаланбау проблемасын бастан кешіп отыр. Бұл проблема жүйелі шешімді қажет етеді.

Біріншіден, экономикалық рычаг ретінде жер салығын көтеру қажет. Мұнда ауыл шаруашылығы тауары өндірісінде жұмыс істейтіндерге ортақ салық жүктемесі ұлғаймау үшін салықтардың басқа түрлері бойынша тиісті жеңілдіктер жасалады.

Бұл шара жерді ауыл шаруашылығы өндірісіне пайдаланып отырғандарға еш әсер етпейді, бірақ жерді запаста ұстап отырғандардың қалтасына салмақ түсіреді. Мұндай салақ иелер жерді пайдалануды бастауға немесе мемлекетке қайтаруға мәжбүр болады. Мемлекет өз кезегінде босатылған жерлерді ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге жұмыс істеп тұрған өндірістерін кеңейтуге немесе жаңа өндірісті құруға беретін болады.

Екіншіден, әкімшілік рычаг ретінде жердің ұтымды пайдалануын бақылайтын жүйені тәртіпке келтіру, оның құнарлығын төмендетуге жол бермеу қажет.

Аграрлық кадрлардың жетіспеушілігі саланың дамуын тежейтін фактор болып табылады. Мал шаруашылығында жұмыс істеп жатқан мамандардың орташа жасы зейнеткерлік жасқа жетіп қалған, ал аграрлық жоғары оқу орындарының түлектері ауылға барғылары келмейді және мамандықтары бойынша жұмыс істеп жатқан жоқ.

Ұқсас түрінде консалтинг және ғылыми зерттеулер саласындағы жағдайды сипаттауға болады. Мұнда, бәрінен бұрын қаржыландырудың жетіспеушілігі.

Министрлік жоғарыда баяндалғанға байланысты өткен екі жыл ішінде шетел мамандарын тарта отырып өтеусіз негізде мал шаруашылығындағы басшылар мен мамандардың біліктілігін аттыру жүзеге асырылып келеді. Жыл сайын шамамен 1300 адам оқудан өтеді. Бұл жұмыс ары қарай жалғастырылатын болады.

Әлеуметтік маңызы бар «Дипломмен ауылға» бағдарлама бойынша ауыл шаруашылығы министрлігінің бастамасымен қазіргі таңда ауылдық жерлерге тартуға арналған ынталандыру шаралары ветеринарларға ғана емес, сонымен қатар басқа мамандықтарға да қолданылатын заң жобасын дайындалуда. Бұл агрономдарды, механизаторларды, зоотехниктерді және ауыл шаруашылығын дамыту үшін маңызды басқа да мамандарды тартуға алымды қозғау береді.

«Болашақ» бағдарламасы бойынша студенттер мен мамандарды оқытуға арналған квотаны көбейту бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр. Мысалы, 2012 жылдан бастап осы бағдарлама бойынша мамандықтар тізбесіне ауыл шаруашылығы үшін «Агрономия», «Ветеринариялық медицина», «Ветеринариялық санитария», «Топырақтану, агрохимия, өсімдіктерді қорғау», Балық шаруашылығы және өнеркәсіптік балық шаруашылығы» мамандықтары енгізілген.

Мал шаруашылығында ғылыми зерттеулер де жүргізіліп жатыр. 2004-2013 жж. ҚР Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитеті мал шаруашылығы саласындағы селекциялық жетістіктерге шамамен 60 патент берді.

Осы селекциялық жетістіктер ғалымдардың көп жылғы еңбектерінің жемісі болып табылады. Сонымен қатар, осы селекциялық жетістіктерді енгізу және коммерциялизациялау мәселелерін шешу өте төмен деңгейде қалып тұр. Осыған байланысты «Агробизнес – 2020» бағдарламасының шеңберінде отандық ғалымдардың селекциялық жетістіктерін енгізудің тиімділігін арттыру бойынша шаралар қабылданатын болады.

Бұдан басқа, ғалымдар көрсететін консалтингтік қызметтердің сапасын көтеру бойынша шаралар қабылданып жатыр.

Саланы қаржыландырудың жетіспеушілігінің негізгі себебі төмен инвестициялық тартымдылық болып табылады, бұл саланы шамамен 2,5 есе толық қаржыландырмауға әкеліп соғады.

Төмен инвестициялық тартымдылық ауыл шаруашылығы жерлерінің және басқа да өндіріс құралдарының төмен кепілдік құны сияқты салдарларға себеп болып табылады.

«Агробизнес – 2020» бағдарламасында салалардың тартымдылығын арттыру үшін мынадай шаралар көзделген:

1) Мал шаруашылығында басым бағыттар бойынша іске асырылатын инвестициялық субсидиялар. Сүт туар фермалары, құс фабрикалары, шошқа кешендері, отбасылық фермалар сияқты;

2) Кредит бойынша пайыздық ставкаларды субсидиялау арқылы қаржыға қол жеткізуді кеңейту;

3) Кепілдік қамтамасыз етудің жоқтығын шешуге арналған қарыздарға кепілдік беру және сақтандыру тетіктерін енгізу.

Осы шаралар салаға қазіргі уақытта қол жетпейтін мемлекеттік емес инвестицияларды, оның ішінде екінші деңгейлі банктер арқылы тартуға мүмкіндік береді.Өнімдерді өткізумен байланысты проблемалар.

Отандық өнімдердің бәсекеге қабілетсіздігінің айқын мысалдарының бірі Қазақстандағы құс еті импорты болып табылады.

Көбінесе демпингті бағалар бойынша сапасы төмен өнімдер әкелінеді. Мұндай өнім еліміздің техникалық регламентіне сәйкес келмейді, бірақ біздің сөрелерде тып-тыныш қана жатыр.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің бастамасы бойынша ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті Санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау комитетімен бірлесіп сауда нүктелеріне жеткізіліп отырған импорттық құс етінің сапасына және оның регламенттерге сәйкестігіне рейдтер жүргізді. Рейдтерден алынған нәтиже өте жақсы болды: отандық құс фабрикалары өнімдерінің сатылу 30%-ға дейін өскендігін айта кету керек.

Қазіргі уақытта Кеден одағы шеңберінде отандық мал шаруашылығын қорғау мақсатында еттің жекелеген түрлері бойынша тариф баждары енгізілді, бұл отандық мал шаруашылығы мен құс шаруашылығының дамуына серпін береді. Бірыңғай кедендік тарифтерде еттің кейбір түрлеріне тарифтік бажды қолдану қарастырылған.

Отандық нарықты сапасыз шетел өнімдерінен қорғау мақсатында жалпы тұтыну көлемінде отандық өнімнің үлесін көтерумен қатар, мал шаруашылығы өнімдерін әкелу квоталарын төмендету, сондай-ақ квотадан тыс әкелінетін өнімдерге баждарды көбейту қажет.

«Агробизнес-2020» бағдарламасының негізгі мақсаты АӨК субъектілерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдайлар жасау болып табылады. Бағдарламаның іс-шараларын іске асыру мақсатында Министрлік шебер-жоспарларын әзірледі, оның ішінде мал шаруашылығын дамыту бойынша.

Шебер-жоспарларды іске асыру тетігі көрсеткіштерді жылдар бойынша айқын бөлу. Мал шаруашылығының әр саласы үшін өте аз өзіндік құнына қол жеткізу үшін оңтайлы шешімдерге ие үлгілік жобалар әзірленді. Осы тетік ірі қара мал етінің экспорттық әлеуетін дамыту жөніндегі жобаны іске асырған кезде пайдаланылған болатын және де өзінің тиімділігін дәлелдеді.

Сонымен бірге, бағдарламада белгіленген жоспарларды заңнамалық реттеу мәселелерінде депутаттық корпустың қолдауынсыз іске асыру мүмкін еместігін айта кету керек. Қазіргі уақытта Парламент:

1) инвестициялық субсидияларды төлеу мүмкіндігін;

2) қайта өңдеу кәсіпорындарының ауыл шаруашылығы өнімдерін кепілдендірілген сатып алу бағасы бойынша сатып алуға байланысты шығындарды субсидиялау мүмкіндігін;

3) қаржылық институттар алдында ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің қарыздарын кепілдендіру және сақтандыру жүйесін енгізуді;

4) жерді агрохимиялық зерттеуді енгізуді;

5) ветеринариялық қызмет құрылымдарын жергілікті деңгейде өзгертуді;

6) ветеринариялық заңнаманы бұзушылық жауапкершілігін қатаңдатуды;

7) ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру мәселелерін жетілдіруді қарастыратын заң жобасын қарастырып жатыр.

Барлық осы мәселелер Агробизнес-2020 бағдарламасын іске асыру жөнінде Елбасының берген тапсырмасын орындау үшін өте маңызды болып табылады. Осыған байланысты осы заң жобасын жеделдетіп қарауға қолдау көрсетулеріңізді сұраймыз.

«Агробизнес – 2020» бағдарламасын және шебер – жоспарларды кешенді іске асыру мынадай нәтижелерге қол жеткізуге бағдарланған:

етті мал шаруашылығында:

Сиыр етін 650 мың теңгеге өндіру жоспарланып отыр. Яғни, сиыр етін жылына 23 кг-дан 30 кг-ға дейін (жылына 570 мың тонна) тұтынуды арттырғанның өзінде, оның экспорты жылына 100 мың тоннаны құрайды.

сүтті мал шаруашылығында:

Негізгі мақсат импортты алмастыру болып табылады. Осыған байланысты ішкі өндірістің көлемін ірі және отбасылық сүт тауар фермаларын салу есебінен 1,0 млн. тоннаға арттыру көзделіп отыр, бұл сүт өнімдері импортының деңгейін 17% дейін төмендетуге мүмкіндік береді (ФАО ұсынымдары).

қой шаруашылығында:

Шаралар ішкі тұтынуды 100 % қамтамасыз етуге және 45 мың тонна қозы етін және жылына 100 мың қаракөл терісін экспорттауға бағдарланған.

етті және жұмыртқа бағытындағы құс шаруашылығында:

Құс еті өндірісін жылына 150 мың тоннаға ұлғайту және оның импортын
17% мөлшерінде ұстап тұру (ФАО ұсынымдары) көзделген.

Жұмыртқа импортын 17% деңгейінде (ФАО ұсынымдары) ұстап тұру жоспарланған

жылқы шаруашылығында:

Негізгі міндет ішкі сұранысты 100% қамтамасыз ету болып табылады.

шошқа шаруашылығында 60 мың тонна шошқа етін экспорттау үшін жағдай жасау жоспарланып отыр.

тауарлы балық шаруашылығында өнім өндіру көлемін жылына 15 мың тоннаға дейін ұлғайту көзделген.

Жалпы ауыл шаруашылығын заңнамалық реттеу мәселелерін, оны мемлекеттік қолдау көлемін ұлғайту мәселелерін депутаттардың қолдауы агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау бойынша жоспарланған іс-шараларды толық орындауға мүмкіндік береді деп ойлаймын.

Назар салып тыңдағандарыңызға рахмет!

Құрметті Нұрлан Зайроллаұлы!
Құрметті Депутаттар!

Еліміздегі мал шаруашылығының өзекті мәселелерін Парламенттік тыңдауда қарастыру бұл саланы одан әрі дамытуға өзінің оң ықпалын тигізетіндігі сөзсіз.Баршаңызға белгілі, мал шаруашылығын дамыту елдегі экономикалық өсімді, азық-түлік қауіпсіздігі мен әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.Осы орайда Елбасы 2011 жылы қаңтардағы Жолдауында мал шашаруашылығын дамыту бойынша теңдессіз жобаны жария етті.Аталған жоба аясында Үкіметке: 2016 жылы ет экспортын 60 мың тоннаға дейін өсіру бойынша нақты тапсырма берілді.Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау мақсатында 2011-2015 жылдарға арналған ірі қара малдың етін экспорттау әлеуетін дамыту бойынша кешенді іс-шаралар жоспары әзірленді.Аталған жоспардың аясындағы жобаларды қаржыландыруға 130 млрд. теңге қарастырылған. 2011-2012 жылдары 38,8 млрд. теңге игерілді (30%).

Анықтама:
ҚР Ұлттық қор есебінен – 61,9 млрд.теңге; Республикалық бюджеттен – 68,124 млрд. теңге.

2012 жылы асыл тұқымды шетелдік селекциялы 16,5 мың бас ірі қара мал әкелінді (жоспар бойынша 12 мың бас). Соңғы 2 жылда мал бордақылайтын 35 мың алаң салынып, іске қосылды.Ағымдағы жылы қосымша 30 мың мал бордақылайтын орындар салыну жоспарлануда.

Қазіргі таңда халықаралық бәсекелестіктің күшейуі мен Қазақстанның Бірыңғай экономикалық кеңістікке енуі және келешекте Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру жағдайында, агроөнеркәсіптік сектордың бәсекеге қабілеттілігін арттыру өзекті мәселе болып отыр.Сондықтан да, Елбасы былтырғы жылғы Жолдауында Үкіметке Агроөнеркәсіптік кешенді 2020 жылға дейін дамытудың жаңа бағдарламасын қабылдауды және ауылшаруашылық саласына мемлекеттік қолдаудың көлемін 4,5 есеге арттыруды тапсырды.Осыған орай, ағымдағы жылдың ақпанында «Агробизнес-2020» жаңа салалық бағдарламасы қабылданды. Бағдарламаның басты мақсаты агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекелестік қабілеттілігін арттыру болып табылады.

В рамках Программы мы работаем по 4-ем направлениям.

Первое. Финансовое оздоровление.
Данное направление будет осуществляться через реструктуризацию, рефинансирование, финансирование кредитов и проектов.Таким образом, государство сможет облегчить кредитную нагрузку и избежать банкротства сельхозтоваропроизводителей.

Второе.Повышение доступности товаров, работ и услуг для субъектов АПК.В рамках данного направления будут реализованы новые механизмы государственной поддержки субъектов АПК, такие как инвестиционные субсидии для приоритетных инвестиционных проектов, субсидии на услуги страхования и гарантирования займов, субсидирование процентной ставки.Будет продолжена работа по субсидированию производства продукции растениеводства, животноводства, переработки сельхозсырья и обеспечивающих отраслей.

Третье. Развитие государственных систем обеспечения субъектов АПК.Предусматриваются мероприятия направленные на создание и оснащение фитосанитарных и ветеринарных лабораторий, снижение угрозы распространения болезней.

Четвертое.Повышение эффективности систем государственного регулирования АПК.Предполагается повышение эффективности агрохимического обслуживания, государственного сортоиспытания, контроля и надзора, развитие системы оказания государственных услуг для субъектов АПК.Общая стоимость Программы до 2020 года оценивается в 3 трлн. тенге.

В рамках программы к 2020 году ожидается:
1) увеличение физических объемов производства сельскохозяйственной продукции в 1,5 раза;
2) повышение производительности труда на одного занятого в сельском хозяйстве в 3 раза;
3) привлечение более 10 трлн. тенге частных денежных средств в отрасль.

Таким образом, реализация программы позволит создать благоприятные условия для развития АПК, будет способствовать притоку инвестиций в отрасль, повысит эффективность выделяемых средств.

А теперь, хотел бы кратко остановиться на текущих актуальных вопросах:

1. Продуктивность животноводства.

В 2012 году доля личных подсобных хозяйств в общей численности поголовья КРС составляет более 70% (4,1 млн. голов из 5,7 млн. голов), при этом их продуктивность очень низкая.
Так, средний удой на 1 фуражную корову составляет 2 236 кг, что более чем 2 раза ниже стран ТС (РФ и РБ). Сдаточный вес животного реализованного на убой в среднем составляет 300 кг, тогда как в Австралии и США – 500 кг.
Для решения данного вопроса основной акцент делается на генетический потенциал животных.
Выплачиваются субсидии покупателям племенной продукции, что стимулирует развитие конкуренции среди племенных хозяйств.Объем субсидирования племенного животноводства в текущем году по сравнению с 2008 годом увеличился в 6,5 раз (до14млрд. тенге).При этом, в программе «Агробизнес – 2020» предусмотрена господдержка до 47 млрд. тенге к 2020 году.В результате, уже в этом году доля племенного поголовья КРС увеличена до 8 % и составляет468 тыс. голов.Мы создаем стимулирующие условия для преобразования личных подсобных хозяйств в семейные фермы, крестьянские и фермерские хозяйства путем предоставления им земельных участков и льготных кредитов для их становления.

2. Развитие кормовой отрасли.
Удельный вес кормовых культур в севообороте составляет лишь 11%, когда требуется 30%. К тому же низка их урожайность и остается ограниченным набор возделываемых кормовых культур.В этом направлении ведется поступательная работа. Так, в текущем году площадь кормовых культур увеличена до 10% и доведена до 3млн.га. К2020 году мы планируем довести до 8,8млн.га.Планируется задействовать залежные и бросовые земли, которые будут выявляться по мере инвентаризации земель в рамках реализации поручения Главы государства.

Справочно: Бросовые земли – земли, которые нельзя использовать для сельского хозяйства без производства на них мелиорации. Залежные земли – это пашни, не обрабатываемые длительное время.

В 2013 году на поддержку развития семеноводства кормовых культур из республиканского бюджета выделено 500 млн. тенге, которые направлены на удешевление стоимости 6 тыс. тонн элитных семян кормовых культур.

3. Ветеринарная безопасность.
Обеспечение ветеринарно-санитарной безопасности затруднено вследствие высокой концентрации поголовья скота в частных подворьях.Не развита система отслеживания всей пищевой цепочки – «от фермы до стола», в которой ветеринарная служба должна присутствовать на всех этапах производства и реализации продукции животноводства.Выстраивание такой системы прослеживаемости передвижения животных, сырья и продукции животного происхождения является идентификацией скота.Проводится поэтапное материально-техническое оснащение ветеринарных организаций.Всего введено в эксплуатацию 48 ветеринарных лабораторий (11 областных и 37 районных). До конца года планируется завершение строительства 67районных ветеринарных лабораторий.

4. Использование пастбищных угодий.
Сегодня в республике имеется 187млн.га пастбищ, из которых используется порядка 81млн.га.
При этом из используемых пастбищ, 26,5млн.га деградированы, в основном близлежащие к населенным пунктам пастбища.В связи с этим предполагается введение в оборот ранее незадействованных отдаленных пастбищных участков для выпаса с/х животных. Будут приняты меры по созданию инфраструктуры отгонных пастбищ.Так, в период с 2013-2020 годы планируется организация с/х водоснабжения более 32 млн. га пастбищных угодий путем строительства 4 тысяч колодцев (затраты составят 28,3 млрд.тенге).Будет принят комплекс мер по максимальному использованию возможностей пастбищных угодий для развития отгонного животноводства.

5. Финансирование отрасли.
Сегодня основной объем финансирования животноводческой отрасли осуществляется за счет бюджетных средств, при этом доля частных инвестиций очень низкая.По программе «Сыбага» осуществляется кредитование фермерских хозяйств на приобретение поголовья КРС (в т.г. при плане 42 тыс.голов уже прокредитовано приобритение 24 тыс. маточного поголовия).По линии «Казагро» выделяются кредиты на строительство, модернизацию объектов животноводства и приобретение племенных животных (в т.г. при плане 14 тыс.голов уже одобрены заявки на приобретение 10,5 тыс. голов племенных животных).При этом следует признать низкую активность банков второго уровня в финансировании инвестиционных проектов в отрасли животноводства.
Это связано с низкой рентабельностью, долгим сроком окупаемости и отсутствием ликвидного залогового имущества.Для решения данных вопросов, как я отмечал ранее, программой «Агробизнес – 2020» предусмотрен комплекс мер направленные в первую очередь на обеспечение доступности финансирования, льготного кредитования и субсидирования.Так, в рамках программы до 2020 года выделяемые субсидии для животноводства будут увеличены в 2,7 раза. (с 42 млрд.тенге до 116 млрд.тенге).Данные меры будут эффективно способствовать притоку инвестиций и развитию отрасли в целом.

В заключение хочу отметить, что нами будет продолжена работа по дальнейшей эффективной реализации государственной политики в сфере развития животноводческой отрасли.

Архив

Мамыр
2018
ДсСсСрБсЖмСнЖк
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031

Мемлекеттік орган басшыларының блог-тұғырнамасы

Өту