Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті шақырылған қонақтар, әріптестер!

Алдымен, барлықтарыңызға қош келдіңіздер деймін және отырысқа қатысқандарыңыз үшін ризашылығымды білдіремін.
2012 жылғы 14 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауын жариялады.
Өз Жолдауында Мемлекет Басшысы мықты мемлекет күнкөріс саясатымен емес, жоспарлау саясатымен, ұзақмерзімді дамумен және экономикалық өсумен айналысатынын атап көрсетті.
2012 жылғы республикалық бюджетті атқару «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауда қойылған міндеттерді іске асыруға бағытталды және 2012-2016 жылдарға арналған макроэкономикалық көрсеткіштер болжамына сәйкес келді.

Кірістер туралы

2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша нақтылауды есепке ала отырып, мемлекеттік бюджеттің кірістері 101,5%-ға, салықтық түсімдер – 101,9%-ға орындалды.
Негізгі кіріс көздері бойынша жоспар орындалды. Сонымен бірге корпоративтік табыс салығы бойынша факт жоспардың 96,3%-ы деңгейінде қалыптасты. Егер бюджет нақтыланбағанда, атқарылу 75,2% деңгейінде болар еді.
Корпоративтік табыс салығы түсімдерінің азаюына әсер еткен және бюджетті нақтылау кезінде түсініктемелер берілген барлық факторлардан біреуін атап өтейін. Жыл бойы металға әлемдік баға тұрақсыз болды, соның салдарынан өндіру пен сату көлемдерінің төмендеуі болды.

Мәселен, 2012 жылдың 11 айында металдың орташа бағасының төмендеуі: қорғасын – 22,4%, мырыш – 12,7%, мыс – 11,2%, алюминий – 16,4%, феррохром - 11%-ды құрады. Осыған байланысты ірі кәсіпорындар бойынша корпоративтік табыс салығының төлемдері өткен жылмен салыстырғанда төмендеді.
Ағымдағы жылдың бюджеті оны есепке алусыз қалыптастырылған 2012 жылдың төмендеген салық базасы Қаржы министрлігінен 2013 жылғы бюджетті атқару жөнінде өте тиімді жұмысты талап етеді.
Қосылған құн салығы бойынша 2012 жылы 914,4 млрд.теңге немесе жоспардың 103,1%-ы түсті. Егер бюджет нақтыланбағанда, атқарылу 91%-ды құраған болар еді.
Кеден одағы елдерінен импортқа салынатын қосылған құн салығы бойынша жоспар 101,3%-ға орындалды – артығымен орындауға өткен жылмен салыстырғанда осы елдерден импорттың 10,5%-ға өсуі әсер етті, бұл Кеден одағындағы бірігу процестерінің оң әсерін көрсетіп отыр.
Жеке табыс салығы бойынша жоспар 106%-ға, әлеуметтік салық бойынша 104,7%-ға орындалды. 2011 жылмен салыстырғанда бюджетке түсетін түсімдер тиісінше 62,3 млрд. теңгеге және 44,2 млрд. теңгеге ұлғайды, бұл жұмыспен қамту саласындағы оң үрдісті көрсетіп отыр.

Ұлттық қор туралы
Ұлттық қор қаражаты 2012 жылдың аяғындағы жағдай бойынша инвестициялық кіріссіз 10 062,8 млрд. теңгені құрады.

Бересі туралы
2012 жылдың ішінде бересіні қысқарту және оның өсіміне жол бермеу жөніндегі жұмыс жүргізілді. Қорыта келгенде бересі 142,9 млрд. теңгеге төмендеді және 2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 81,3 млрд. теңгені құрады.
Бүгінгі таңда бересіні одан әрі азайту үшін резерв бар, өйткені 40,5%-ы өндіріп алу үмітсіз бересіге тура келеді, ол бойынша материалдар жалған кәсіпкерлік белгілерінің болуына байланысты құқық қорғау органдарына берілді.

Шығыстар туралы
Республикалық бюджеттің шығыстары 2013 жылғы 1 қаңтарға 5 795,7 млрд. теңгені құрады немесе 99,3 %-ға орындалды.

Шығыстардың жалпы сомасындағы игерілмеген қалдық үлесі 0,7 %-ды немесе 41,6 млрд. теңгені құрады, бұл өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 0,1 пайыздық пунктке төмен.
Игерілмеген 41,6 млрд. теңгеден республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің алдын ала деректері бойынша шарттарды орындау мерзімдерін көшіруге байланысты 12,2 млрд. теңгені 2012 жылы тіркелген міндеттемелердің төленбеген бөлігін қаржыландыруға 2013 жылға көшіру жоспарлануда. 6-слайд
Қалған сомадан жоспар мынадай себептер бойынша 25,1 млрд. теңге сомаға орындалмады:
- 2,1 млрд. теңге мемлекеттік сатып алу нәтижелері бойынша, еңбекақы төлеу қоры, әлеуметтік салық, банктік қызметтер бойынша, штаттан тыс қызметкерлердің жалақысы бойынша үнемдеу, бағамдық айырма және пайдаланылмаған қаражат қалдығы;
- 23,1 млрд. теңге жалпы мемлекеттік шығыстар бойынша үнемдеу, оның ішінде:
- 17,4 млрд. теңге Қазақстан Республикасы Үкіметінің резерві бойынша үнемдеу;
- 5,7 млрд. теңге үкіметтік борышқа қызмет көрсету бойынша үнемдеу.
4,3 млрд. теңге сомада игермеу мыналар есебінен қалыптасты:
- 0,2 млрд. теңге өтпеген конкурстар;
- 4,1 млрд. теңге шарттар жасаспау, бюджеттік бағдарламаларды іске асыру жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді уақтылы қабылдамау себебі бойынша.
Республикалық бюджеттен 2012 жылда өңірлерге 889,3 млрд. теңге сомаға нысаналы трансферттер бөлінді, одан 871,5 млрд. теңге немесе 98 % игерілді. Есепті кезеңнің қорытындылары бойынша жергілікті деңгейде нысаналы трансферттер қаражатын игеру бойынша артта қалу 17,8 млрд. теңгені құрады. 7-слайд

Мемлекеттік борыш туралы
Жарияланған Дүниежүзілік Экономикалық Форумның «2012-2013 жаһандық бәсекеге қабілеттілік есебіне» сәйкес Қазақстан «Мемлекеттік борыш» қосалқы индексі бойынша 14 орынды алып отыр. Алдағы есепте – 12 орында. 2012 жылдың бюджеті тапшылықты ұлғайта отырып, нақтылануына байланысты борыштың өсуі заңдылық.
2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мемлекеттік борыш (өзара талаптарды есепке алмағанда) 3 828,3 млрд. теңгені құрады (25,4 млрд. АҚШ доллары) немесе жалпы ішкі өнімге 12,2%, оның ішінде үкіметтік борыш 3 626,7 млрд. теңгені құрады (24,1 млрд. АҚШ доллары).
2012 жылдың қорытындылары бойынша үкіметтік борыш деңгейі және оған қызмет көрсету және өтеу бойынша ағындар рұқсат етілетін және қауіпсіз шектерде тұр. Жалпы ішкі өнімге қатысты Үкімет борышы 11,51% құрады. Инфляция мен пайыздық ставкалардың ағымды деңгейінде бюджетке түсетін борыштық ауыртпалық тиімді деңгейде, ол 2012 жылы 8,5% деңгейде қалыптасты (15% асырмайтын шектеу болып табылады).

Квазимемлекеттік сектор субъектілері борышының жағдайына мониторинг туралы тапсырманы орындау мақсатында Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігі Нормативтік құқықтық актілер тізбесін әзірлеу кезінде Қаржы министрлігі қатысты (Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары
Қ. Келімбетовтың 28.08.12 мақұлдады), оған мемлекеттік борышты басқаруды жетілдіру мақсатында өзгерістер мен толықтырулар енгізу болжамдалады.
Қазіргі уақытта Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі мен Қаржы министрлігі Борышты басқару жөніндегі тұжырымдамаға өзгерістер енгізу бойынша жұмыс жүргізіледі.
2012 жылы «Батыс Еуропа-Батыс Қытай» халықаралық дәлізінің қазақстандық учаскесі шеңберіндегі 4 қарыз бойынша (Тараз, Алматы-Қорғас, Шымкент-Ташкент қалаларын, Шымкент-Жамбыл облыстарын аралау).
Жоба бойынша құрылыс жұмыстарын қаржыландырудың басын қамтамасыз ету үшін аталған келісімдерді ратификациялау бойынша мемлекетішілік рәсімдерді жылдамдатып аяқтауды қамтамасыз етуі қажет.

Қаржылық бақылау туралы

2012 жылы Қаржылық бақылау комитеті органдары бюджет қаражатын пайдалануды бақылау бойынша жұмысты жалғастырды, бұл ретте Тәуекелдерді басқару жүйесі негізінде тексерулерді жоспарлаумен бюджет қаражатын бақылаумен қамту көлемін сақтау және анықталған қаржылық бұзушылықтарды 1,6 есе ұлғайту кезінде 2011 жылмен салыстырғанда 10% тексерулерді төмендетуге қол жеткізілді (2011 жылы – 208,0 млрд. теңге, 2012 жылы - 333,5 млрд. теңге). Мемлекеттік сатып алу туралы заңнама бұзушылықтары 18 мыңнан астам рәсімдерде 219,4 млрд. теңге сомаға белгіленген.
Анықталған бұзушылықтарды жою бойынша жұмыс жалғастырылуда: бақылау қорытындылары бойынша тауарлар, жұмыстар мен қызметтер түрінде бюджетке 124,6 млрд.теңге қайтарылды және қалпына келтірілді, 2011 жылдың қорытындыларынан екі есе көп (52,7 млрд. теңге); жол берілген бұзушылықтар үшін 6 мыңнан астам қызметкер тәртіптік жауапкершілікке тартылды; әкімшілік жауапкершілікке – шамамен 2 мың лауазымды тұлға тартылды (салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 406,3 млн. теңгені құрады); құқық қорғау органдарына іс жүргізу шешімін қабылдау үшін 109,5 млрд. теңге сомаға мыңнан астам материалдар жіберілді.
2012 жылға қойылған міндеттерді іске асыруға Есеп комитеті бақылау іс шараларының қайталануын болдырмау мақсатында Мемлекеттік қаржылық бақылау органдарының өзара іс қимыл қағидаларын бекітті және тексеру комиссияларымен келісті.
Өткен жылы тиімділікті бақылау және квазимемлекеттік сектор субъектілерін бақылау шеңберінде жүктелген функциялары бойынша іс-шаралар жоспарланған және орындалған.
Сіздің Өкіміңізбен құрметті Серік Нығметұлы (03.01.2013 жылы №235-ө) Тұжырымдаманы әзірлеу жөнінде ұсыныстар әзірлеу бойынша жұмыс тобы құрылды. Сонымен бір уақытта Қаржы министрлігі Әкімшілік реформа бойынша ведомствоаралық комиссияға «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік аудит туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасына Тұжырымдаманы енгізді.

Ал енді 2012 жылдың ішінде іске асырылған АСА МАҢЫЗДЫ ТАПСЫРМАЛАР МЕН МІНДЕТТЕРГЕ қысқаша тоқталып өтуге рұқсат етіңіздер.
2013 жылғы 1 қаңтардан бастап Электрондық Үкіметті дамыту мақсатында салықтық әкімшілендірудің ақпараттық жүйесі мен республиканың төлем жүйесі Жеке Сәйкестендіру Нөмірлері/Бизнес Сәйкестендіру Нөмірлеріне (ЖСН/БСН) сәйкестендіру нөмірлерін пайдалануға көшті және штаттық режимде жұмыс істеуде.
2012 жылы салық органдары 4 млн. азаматтар бойынша Жеке Сәйкестендіру Нөмірлерін салыстыруды қосымша пысықтады.
Жеке Сәйкестендіру Нөмірлеріне/Бизнес Сәйкестендіру Нөмірлеріне көшу бірден 3 құжаттың (Салық төлеушінің тіркеу нөмірі (СТН), Әлеуметтік сәйкестендіру кодтары (ӘСК) және жеке басын куәландырушы құжат) орнын аустырды. Атап айтқанда, бұл бизнесті тіркеу мерзімін 10-нан 1 күнге дейін қысқартуға, зейнетақылар мен әлеуметтік аударымдарды төлеген кезде Салық төлеушінің тіркеу нөмірінің (СТН) Әлеуметтік сәйкестендіру кодтарына (ӘСК) сәйкес келмеуіндегі бұрын болған қателіктерді болдырмауға мүмкіндік береді.
Жалпы қойылған міндет орындалды. Енді жекелеген мемлекеттік органдардың деректер базасымен салыстыруды аяқтау қажет. Мұны 31 наурызға дейін жасауды тапсырамын.

Нарықтарда сауда-саттық жүргізетіндердің барлығын салық салудың басқа режимдеріне көшіруге қатысты
2012 жылы кәсіпкерлердің біржолғы талоннан дербес кәсіпкерлерге көшуі бойынша жұмыс аяқталды. Бұл ашық және өркениеттi сауда-саттықты қамтамасыз етеді. 88 мыңның – 53 мыңы патентке, қалғандары басқа да режимдерге ауысты.
Тапсырма орындалды. Енді кәсіпкерлерде туындайтын проблемалар мониторингі жүйесіндегі жұмысты жалғастыру және консультациялық көмек көрсету қажет.
Мемлекеттік сатып алу туралы
Президенттің 2012 жылғы 27 қаңтардағы Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген тапсырмасын орындау үшін сатып алулардың мемлекеттік веб-порталында сатып алынатын тауарларға, жұмыстар мен қызметтерге тұтас ақпараттық бағалар жүйесі құрылды, өткізілетін сатып алу туралы ақпаратты орналастыру бөлігінде квазимемлекеттік секторды қосу қамтамасыз етілді.
Осы іс-шаралар шеңберінде Самұрық – Қазынаны тауарлардың, жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің бірыңғай сыныптауышын пайдалану бөлігінде біріктіру іске асырылған болатын.
Тапсырма орындалды. Алдағы 2013-2014 жылдары осы біріктіру квазисектордың, сол сияқты мемлекеттік сектордың да мемлекеттік сатып алулары кезінде сатып алынатын тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтердің бағалары бойынша деректер қорын пайдалануға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік сатып алудың бірыңғай операторын құруды қоса мемлекеттік сатып алу жүйесін одан әрі дамыту, біздің көзқарасымызша, Сіздің Серік Нығметұлы басшылығыңызбен 5 ақпанда селекторлық кеңесте баяндалды.
Сіз тиісті тапсырмалар берген болатынсыз.
Сондай-ақ мемлекеттік сатып алудың тапсырыс берушісі мен өнім берушісі арасындағы электрондық цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып, порталда электрондық шарттар жасау арқылы шарт жасаудың ашықтық рәсімі мен жұмыс істеуін кеңейтуді қамтамасыз ету жоспарлануда.
Үкіметке 2012 жылғы 3 шілдеде кеңейтілген мәжіліс қорытындысы бойынша орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың, сондай-ақ оларға ведомстволық бағынысты ұйымдардың отандық автокөлікті сатып алуы туралы жоспарларын түзетуді қамтамасыз ету тапсырылған болатын.
Бұл тапсырма да орындалды. Осылай, 2012 жылы 11,7 млрд.теңге сомаға 2553 бірлік отандық, бұл жоспарланған сатып алудан 467 бірлікке артық және 9,8 млрд.теңге сомаға 1365 бірлік шетелден шыққан автокөлік сатып алынды, бұл Қазақстанда шығарылмайтын арнайы автокөлік құралдарына жататын жоспарланған сатып алулардан 228 бірлікке аз.
2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қоғамдық секторға арналған халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес мемлекеттік мекемелердің есептеу әдісіне көшу енгізілген (әдістемелік, ақпараттық қамтамасыз ету мәселелері шешілді, 1167 мамандар оқытылды).
Бұл қаржылық есептіліктің ашықтығы мен ақпараттылығын арттыруға мүмкіндік береді. Есептеу әдісіне көшудегі жаңалықтың бірі мемлекеттік секторда есеп жүйесін қаржылық есептілікті салыстыруға келтіруді және кейіннен шоғырландырылуын қамтамасыз ететін бюджеттердің барлық деңгейлері үшін ортақ Есеп саясаты болып табылады.
Бұл ретте, Министрліктің өзі бір мезгілде «е-Қаржымині» жобасының бағдарламалық өнімін бір мезгілде құра отырып, есептеу әдісіне көшуді жүзеге асырған болатын.
Дүниежүзілік Экономикалық Форумның Қазақстан Жаһандық бәсекеге қабілеттілік индексінің нәтижелері бойынша 2012 жылы «Аудиттеу және есептілік стандарттар дәрежесі» көрсеткіші бойынша жоспарланған көрсеткіштің 14 ұстанымын жақсарта отырып, 74 ұстанымға қол жетті (90).
Шағын бизнес субъектілеріне жүктемелерді азайту мақсатында 2013 жылдың 1 қаңтарынан бастап жеке кәсіпкерлердің көптеген санаттары міндетті түрде бухгалтерлік есеп жүргізуден және қаржылық есептілік жасаудан босатылды.
Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің заңды тұлғалары үшін Қаржылық есептіліктің ұлттық стандары әзірленді, ол қолданыстағыға қарағанда екі есеге қысқартылған.
Орта бизнес субъектілері үшін орта бизнестің кәсіпорындарының қаржылық ақпаратының сапасын жақсартуға және оларға деген инвесторлардың сенімін арттыруға ықпал ететін болады.
Қазынашылық жұмысы бойынша
2012 жылы мемлекеттік мекемелермен өзара іс-қимылдың тиімділігін арттыру үшін және ауданнан төмен әкімшілік деңгейде қазынашылық бөлімшелерін құрмай жергілікті өзін өзі басқару органдарына қашықтан қызмет көрсетуді қамтамасыз етудің маңызды құралы ретінде «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесін дамыту жалғасын тапты.
Бүгінде «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесі арқылы мемлекеттік мекемелерге қызмет көрсету және төлемге шарттарды тіркеуге және шоттарды өңдеуге арналған өтінімдерді өңдеу уақыты бұрын жұмсалатын 48 сағаттың орнына 16 жұмыс сағатын құрап отыр (2013 жылға 8 сағат жоспарланып отыр).
«Қазынашылық - клиент» ақпараттық жүйесінде пилоттық аймақта (Астана қаласы бойынша Қазынашылық департаменті) – ерекше қол жеткізу режимісіз 212 мемлекеттік мекеме жұмыс істейді.
Комитетке ақпараттық жүйеге қосылу үшін техникалық жарақтандырудың қажетті деңгейі бар және ерекше жұмыс режимі жоқ мемлекеттік мекемелерде 2013 жылы «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесі енгізілуін қамтамасыз етуді тапсырамын.
Серік Нығметұлы, Республикалық бюджет комиссиясының төрағасы ретінде, Сізге 2014 жылы техникалық жағдайы «Қазынашылық - клиент» жүйесін енгізуге мүмкіндік бермейтін барлық республикалық мемлекеттік мекемелерді қаржыландыру, сондай-ақ Әкімдерге жергілікті бюджет қаражатынан мемлекеттік мекемелерді қаржыландыру үшін тапсырма беру қажет екенін айтқым келеді.
Комитет, электрондық шот фактуралар саласындағы оператор ретінде «Электрондық шот-фактураларды қабылдау және өңдеу жөніндегі ақпараттық жүйе (құру)» техникалық экономикалық негіздеме шеңберінде салықтық әкімшілендіру мен жалған кәсіпкерлікпен күрестің тиімділігін арттырудың маңызды құралы ретінде «Электрондық шот-фактураларды қабылдау және өңдеу» бойынша ақпараттық жүйесін әзірлеуді қамтамасыз ету қажет.

Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс бойынша
Жаңа жеделдетілген оңалту рәсімін енгізу (берешекті соттан тыс тәсілмен реттеу) және қолданыстағы оңалту рәсімінің тиімділігін арттыру жолымен бизнес субъектілері үшін төлемге қабілеттілікті қалпына келтіру мүмкіндігін кеңейтетін бәсекеге қабілетті кәсіпорындарды сауықтыру мәселелері жөніндегі ҚР Заңы қолданысқа енгізілді.
2012 жылдың өзінде қабылданған нормаларды ескере отырып, 48 ұйым оңалту рәсіміне енгізілді, ол 2011 жылмен салыстырғанда 6 %-ға және 2010 жылмен салыстырғанда 30%-ға артық.
Банкроттық рәсімін жүргізу тиімділігін арттыру үшін 2012 жылғы желтоқсанда заң жобасы әзірленді және Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілді.
Сонымен бірге жүргізілген камералдық бақылау барысында 134 банкротта (жалпы санның 10%) тәуекел дәрежесі жоғары қасақана және жалған банкроттық бұзушылықтары анықталды (жалпы сомасы 89,3 млрд.теңге (қосылған құн салығы-10,7 млрд.теңге) шот-фактуралар жазып беру бойынша операциялар жүргізу), 115,8 млн. АҚШ доллары сомасына сыртқы экономикалық мәмілелердің болуы, 3,4 млрд.теңге сомаға мемлекеттік сатып алуға қатысу).
Осыған байланысты, Комитетке банкроттық кезінде заңсыз әрекеттердің алдын алу мақсатында банкрот бизнес-субъектілерін жоспарлы тексеруді ұйымдастыру үшін Тәуекелдерді бағалау жүйесін енгізуді, камералдық бақылау жұмысын, оның ішінде ақпараттық технологияларды пайдалана отырып жалғастыруды тапсырамын.
Бұл үшін банкроттардың мәмілелері мен жасалған қаржылық операциялары туралы ақпарат алу үшін мүдделі мемлекеттік органдармен, сондай-ақ құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимылды күшейту қажет.
Кредиторлардың талаптарын барынша өтеуді қамтамасыз ету, сондай-ақ тарату рәсімін жүргізуге арналған шығыстарды қысқарту мақсатында электрондық аукционды енгізу мәселесі қаралсын.

Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру мәселелері бойынша
Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің басты бағыты ағымдағы жылы Мемлекет басшысы 2013 жылғы 23 қаңтардағы Үкіметтің кеңесінде берген республикалық мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындардың, оның ішінде жалға берілетін артық алаңдарын балабақшалар мен мектептерге беру, жеке секторға беру үшін сатуға қою бойынша тапсырмаларын орындау болып табылады.
Осы тапсырманы орындау үшін мемлекеттік мекемелердің, республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың жылжымайтын мүлік объектілерін және жалдауға берілетін алаңдарды түгендеу жүргізілетін болады.
Түгендеуді сапалы және уақтылы жүргізу мақсатында тиісті Іс-шаралар жоспары әзірленді («Нұр Отан» халық демократиялық партиясының келісімі бойынша), нәтижесінде балансында 10 мың үй жай, ғимарат пен құрылыстар есепте тұрған 3227 мемлекеттік мекеме мен республикалық мемлекеттік кәсіпорындарда түгендеу өтеді.
Түгендеу нәтижелері:
- мемлекеттік мекемелер мен республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың қызметкерлерін оңтайлы орналастыру бойынша ұсыныстар енгізуге;
- балабақшалар немесе шағын орталықтар құруға болатын алаңдарды айқындауға және коммуналдық меншікке беруге;
- «Атамекен» одағы» Қазақстанның ұлттық экономикалық палатасының қатысуымен жеке кәсіпкерлік субъектілеріне беруге мүмкіндік береді.
Мемлекет басшысының республикалық меншіктің стратегиялық емес объектілерін жекешелендірудің «екінші толқыны» туралы тапсырмасын орындау жөніндегі бірінші кезектегі іс-шаралар ретінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі: Республикалық меншік объектілерін сату кестесіне жарғылық капиталдарында мемлекеттің үлесі 50 % аспайтын ұйымдардың 10 мемлекеттік пакетін (мемлекеттік үлесін); 2012 жылы жалдауға берілген 14 мың шаршы метр алаңды қосуды ұсынады.
Одан әрі, қойылған міндетті іске асыру үшін «Квазимемлекеттік сектор субъектілері қызметінің тиімділігін арттыру мәселелері жөніндегі комиссияның» жұмысын, олардың бәсекелі ортадағы қызметін реттеу мақсатында жаңарту; Комиссияның құрамын салалық министрліктер мен «Атамекен» Қазақстанның ұлттық экономикалық палатасы өкілдерімен толықтыра отырып кеңейту; мемлекеттік кәсіпорындар, акцияларының (үлестерінің) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалар және олармен үлестес тұлғалар әрекет ететін әкімшілік-аумақтық құрылымды ескере отырып, тауарлық нарықтарды тексеру; осы тауар нарықтарында бәсекелестікті дамыту деңгейі туралы, оның ішінде квазимемлекеттік сектор ұйымының осы тауар нарығындағы одан әрі қызметінің орындылығы туралы қорытындылар дайындау; Комиссияның қолданыстағы заңнамада көзделген шарттарда жеке кәсіпкерлік субъектілеріне оларды беру бойынша «Атамекен» Қазақстанның ұлттық экономикалық палатасының қорытындыларын ескере отырып, осы аумақта мемлекеттік кәсіпорындардың одан әрі қызметі жөнінде шешім қабылдауы қажет.
Коммуналдық меншік объектілерімен ұқсас жұмысты жүргізу үшін жергілікті атқарушы органдармен, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамымен – холдингтің бейінді емес активтерін жекешелендіру бойынша жұмысты үйлестіру қажет болады.
Құрметті Серік Нығметұлы, Сіз осы барлық жұмысты үйлестіру үшін Сіздің төрағалығыңызбен комиссияны құру туралы шешім қабылдадыңыз.

Фискалдық функциялар бойынша
Мемлекет басшысының 2012 жылғы 27 қаңтардағы Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген фискалдық органдар жұмысының тиімділігін арттыру туралы тапсырмасын орындау үшін 17 мемлекеттік органмен және
3 уәкілетті органмен Іс-шаралар жоспары бекітілді, онда салықтық және кедендік әкімшілік етуді жақсарту жөніндегі шаралар кешені көзделген.
Осы комитеттердің жүргізген жұмысы туралы Министрліктің осы қызметтерінің басшылары баяндайды.
Қазақстан Республикасы Президентінің жолдауына Жалпы ұлттық жоспарда Қаржы министрлігіне салықтық және кедендік әкімшілік етуді оңайлату, электрондық есептілікке кезеңмен көше отырып, салықтық есептілікті барынша азайту жөнінде шаралар қабылдау тапсырылды.
Бүгінгі таңда салықтық есептілікті электрондық түрде тапсыратын салық төлеушілер саны жалпы санның 85 % құрайды. 2011 жылы есептілікті 30 %-ға, 2012 жылы тағы 30 %-ға қысқарту жүргізілді.
Алайда, кедендік декларациялау кезінде ұсынылатын рұқсат беру құжаттарының ауқымы кең. Мәселен, әртүрлі мемлекеттік органның 52 рұқсат беру құжаты бар, одан 2012 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша барлық мемлекеттік органдар 25 құжатты автоматтандырды,
2013 жылы 16 құжатты, 2014 жылы 11 құжатты автоматтандыру жоспарланды.
Мемлекет басшысы құқық қорғау қызметтерінің басшыларымен кеңесте экспорттық-импорттық операцияларды электрондық декларациялауға көшудің маңыздылығына, сыртқы экономикалық қызметке қатысушылар үшін кедендік әкімшілік етуді оңайлатуға баса назар аударды.
Осы тапсырмаларды іске асыру Кедендік бақылау комитеті қызметінің ең бастысы болуы тиіс.
Мемлекет Басшысының басқа: қолданыстағы барлық салықтық жеңілдіктерді олардың тиімділігі тұрғысынан тексеру жайлы тапсырмасына қатысты. Алдын ала талдау бойынша 281 салықтық жеңілдік бар, оның ішіндегі 163 стандарттық емес жеңілдіктерді мұқият қарап шыққан жөн. Қазірдің өзінде-ақ олардың ең ірі 19-ы бойынша ұсыныстар қалыптастырылды. Осы жұмысты 1 мамырға дейін аяқтауды және оның нәтижелерін Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігіне ұсынуды тапсырамын.
2012 жылы Агроөнеркәсіптік кешен субъектілеріне салық салуды реформалау бойынша басымдықтар айқындалды.
Бүгінгі таңда бірыңғай жер салығы режимін шамамен 147 мың жұмыс істейтін шаруа және фермер қожалықтары қолданады, ол төленетін 6 салықтың орнын басады және гектарлардың құнынан өндіріп алынады. Тиісінше, табыстардың, ал бастысы - шығыстардың, оның ішінде жалақы бойынша шығыстардың есебін жүргізу талабы жоқ. Өз қызметкерлері үшін өте төмен зейнетақы жарналарын аудару жеке мәселе болып табылады.
Тұжырымдық тәсілдерді Салық комитеті дайындады, сондықтан да ауыл шаруашылығы тауарларын өндіруші қоғамдық бірлестіктермен бірлесе отырып, нақты мысалдарға сүйенген ұсыныстарды мұқият қарап шығуды тапсырамын.
Қаржы министрлігі заңнамалық актілерге сауда-саттық жасаушы (қызмет көрсетуші) ұйымдарда POS – терминалдардың жоқтығы үшін жауаптылық белгілейтін тиісті түзетулер енгізді.
Қызмет түрлерінің 17 санаты үшін POS – терминалдар орнату жөніндегі талап 7 жылдан бері бар, бірақ тек осы талапты орындамағаны үшін жауаптылық енгізілгеннен кейін ғана көптеген кәсіпкерлер мен қауымдастықтар осы талаптың орындалуын қамқорлығына алды.
2014 жылғы 01 қаңтардан бастап мұндай тұлғалар ортасы арнайы салық режимін қолданушы жеке кәсіпкерлерге дейін кеңейетін болады.
Өйткені кәсіпорындардың осы санаты үшін – бұл шынымен-ақ жаңа талап, Салық комитетіне Ұлттық банкпен бірлесіп пысықтауды және тұлғалардың жаңа санатының (арнайы салық режиміндегі жеке кәсіпкерлер) POS - терминалдарды қолдануға даярлығы туралы ақпарат беруді тапсырамын. Ұлттық Банкпен, екінші деңгейдегі банктермен бірлесе отырып, арнайы салық режиміндегі жеке кәсіпкерлер бойынша POS - терминалдарды орнатудың нақты кестесін пысықтау қажет.
2012 жылы халықаралық салық салу бойынша қолданыстағы Салық конвенцияларын түгендеу мен олардың халықаралық стандарттарға сәйкестігі тұрғысынан талдау бойынша жұмыстар басталды. 7 Хаттама жобасы талданды және дайындалды, олар шетелдік әріптестерге ұсынылатын болады.
Осы жұмысты жалғастыруды тапсырамын.
Қаржы мониторингі мәселелері бойынша
2012 жыл бойында табыстарды жылыстату тәуекелдерін ұлттық бағалау (ТЖТ ҰБ) жөнінде жұмыстар жүргізілді.
Бүгінгі таңда терроризмді қаржыландыру тәуекелдерін бағалау бойынша зерттеу жүргізілуде.
Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің тапсырмасын орындау үшін Министрлік «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне заңсыз жолмен алынған кiрiстердi заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмдi қаржыландыруға қарсы iс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын әзірледі және мемлекеттік органдарға бұрыштама қоюға жіберді.
Заң жобасы Қылмыстық жолмен алынған кiрiстердi заңдастыруға және терроризмдi қаржыландыруға қарсы iс-қимыл жөніндегі Еуразиялық топтың (ЕАТ) өзара бағалау туралы есебін іске асыру мақсатында әзірленді және ұлттық қаржы мониторингі жүйесін жетілдіруге бағытталған.
Бүгінгі таңда заң жобасы бұрыштама қоюға мемлекеттік органдарға жіберілген. Еуразиялық топтың орындалған миссиясы мен миссияның заң жобасын дайындауды Еуразиялық топтың бұдан алдыңғы бағалау миссиясының талаптарын орындау үшін жеткілікті шарт ретінде мойындаудан бас тартуын ескере отырып, заң жобасын Парламентке енгізуді ғана емес, сонымен қатар оны тездетіп қабылдауды да жеделдету қажет. Серік Нығметұлы, Сіздің жәрдемдесуіңізді сұраймын.

Қызметті ұйымдастыру туралы
2012 жылы Министрліктің Стратегиялық жоспарына айтарлықтай өзгерістер енгізілді. Егер де бұдан бұрын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Стратегиялық жоспарында 2 бағыт қамтылған болса, енді 2012 жылы 2011 - 2015 жылдарға 5 бағытты іске асыру бекітілген, онда 18 нысаналы индикатор мен 33 тікелей нәтиже көрсеткіштері қамтылған, демек Қаржы министрлігі қызметінің негізгі салаларын толық қамту қамтамасыз етілген.
Алдағы тұрған мемлекеттік аудит жүйесін енгізуді ескере отырып, Қаржылық бақылау комитетінің өкілеттіктері мен құрылымын қайта қарау қажет болады.
Мемлекеттік ұйымдардың аудандарын жекешелендіру мен оңтайландырудың «екінші толқыны» бойынша жұмыстардың аяқталуы да Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің өкілеттіктері мен құрылымын қайта байыптауға әкеліп соқтырады.
Заң жобасының алдағы уақытта Парламентке енгізілуіне байланысты Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс комитетінің рұқсат беру өкілеттіктері алынып тасталады және бақылау өкілеттіктері күшейтілетін болады. Бұл осы Комитеттің де құрылымын қайта қарауды талап етеді.
Кедендік әкімшілендіруді жетілдіру жөнінде қабылданып отырған шаралардың барлығының қисыны Кедендік бақылау комитетінің өкілеттіктері мен құрылымын талап етеді.
Осының барлығын биылғы жылы жасауымыз қажет болады.
Назарларыңыз үшін рахмет!

Құрметті Архимед Бегежанұлы!
Құрметті әріптестер!

Сіздермен кездесіп отырғаныма қуаныштымын.
Бүгін Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан-2050 Стратегиясы»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауын талқылауға жиналып отырмыз. Сондықтан, бұл кездесудің маңызы өте зор.
40 жылды қамтитын мұндай ауқымды бағдарлама еліміздің тарихында бұрын-соңды болмаған.
Жиырма жыл ішінде әлемде көптеген өзгерістер болды. Еліміз де өзгерді. Осыған орай, алдымызға түбегейлі жаңа міндеттер қойылып отыр.

Қол жеткен табыстарымыз аз емес. Еліміздің саяси, әлеуметтік және экономикалық даму моделі өзінің тиімділігін көрсетті.
Қазақстан әлемдегі ең қарқынды дамып келе жатқан бес елдің қатарына кірді.
Дүниежүзілік экономикалық форум рейтингінде 51-ші орынға көтерілдік. Осылайша, әлемдегі барынша бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру мақсаты орындалуға жақын.
15 жыл ішінде қазақстандықтардың табысы 16 есе өсті, жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім 12 мың долларға жетті.
Күшті әлеуметтік бағытталған экономика қалыптасты.
Қазақстандағы бейбітшілік пен келісім, мәдени және діни диалог әлемдік эталон ретінде танылды.
Мемлекетіміз бен Елбасы әлемдік қауымдастықта жоғары беделге ие болды.

Енді алдымызға жаңа міндеттер қойылды.
Жолдау туралы телеарналарда, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен айтылуда. Сондықтан Жолдаудың мазмұнын қайталап айтып жатпаймын.
Ақпараттық-насихаттау тобы нақты мақсатпен келіп отыр.
Біздің міндетіміз – жергілікті жерлерде тұрғындармен кездесіп, Жолдаудың маңызды бағыттарын талқылау. Проблемаларды анықтау.
Халықтың пікірін Президент Әкімшілігіне, Үкіметке жеткізу. Сөйтіп, тиімді, бірлескен жұмыс жүргізу.

Біздің тобымызда әртүрлі салаларда қызмет атқаратын басшылар бар.
Сондықтан, Жолдауда айтылған міндеттер мен мақсаттарға қатысты көптеген мәселелерді қамти аламыз.

Мысалы:
- Экономикалық саясаттың жаңа принциптері және түгел қамтитын прагматизм.
- Әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына кіру.
- Кәсіпкерлікті жан-жақты қолдау.
- Жаңа әлеуметтік модельді және әлеуметтік стандарттарды қалыптастыру.
- Білім беру мен денсаулық сақтаудың қазіргі заманғы және тиімді жүйесін құру.
- Мемлекеттілікті дамыту және нығайту, мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру және т.б.

Осылардың барлығын орындау үшін жоғары білімді, яғни бәсекеге қабілетті адамдар қажет.
Сондықтан, білім және ғылым саласына өте үлкен жауапкершілік жүктелген.
Біздің саламызға өте маңызды міндеттер қойылды. Олар Қазақстан – 2050 Стратегиясының базалық мақсаттарымен үйлеседі.

Негізінен, олар жаңа экономикалық саясат, диверсификация, үдемелі индустриалды-инновациялық даму бағдарламасымен байланысты.
Аталған бағдарлама шеңберінде 397 жоба әзірленді және 44 мыңнан астам жұмыс орны ашылды.
Бұл әлі басы ғана. Күн өткен сайын жұмыс қарқыны өсетін болады.
Мысалы, осы облыста «Инновациялық технологияларды пайдалану арқылы жоғары көміртекті феррохром өндірісін ұлғайту» жобасын іске қосу жоспарлануда. Бұл жобаның құны – 100 млрд. теңге.
Сонымен қатар, облыс аумағында жел станциялары салынады. Бұл – жаһандық энергетикалық қауіпсіздік талаптарына сай шара болмақ.

Мұндай индустрияландыру процесі бізден екі нәрсені талап етеді.
Біріншіден, жаңа өндіріс орындары мен технологияларды бәсекеге қабілетті мамандармен қамтамасыз ету.
Екіншіден, тиімді отандық ғылыми-инновациялық база құру және оның нәтижесін өндіріске шығару.

Бұл екі міндеттің орындалуы жоғары білім саласына байланысты.
Бұл салада үш маңызды бағыт болуы тиіс. Олар: сапа, сұраныс және ғылым.
Қазіргі уақытта біз жоғары оқу орындарын оңтайландырып жатырмыз. Стандарттар мен бағдарламаларды жаңартып, мамандар даярлау сапасын арттыруға күш салудамыз.
Бірақ, ол үшін тағы бір талап орындалуы тиіс.
Жұмыс берушілердің талаптарына жауап беретін, аймақтар үшін қажетті мамандар даярлау керек.
Бұл талап тек жергілікті деңгейде ғана іске асуы мүмкін.
Сондықтан, сіздердің міндеттеріңіз – аймақтар экономикасының қажеттілігіне жоғары оқу орындарын нақты бағыттау үшін еңбек нарығына және кәсіпорындардың сұранысына талдау жасау.
Сонымен қатар, жоғары оқу орындарының жүйесі мен еңбек нарығының өзара байланысына қол жеткізу.
Бұл – Елбасы айтқан түгел қамтитын прагматизмнің қажетті бөлігі.

Енді «Болашақ» бағдарламасы туралы айтып өтейін.
Бағдарлама бойынша «аймақтардың қажеттілігі толық ескерілмейді, негізгі басымдық Астана мен Алматыға беріледі» деген сияқты сындар айтылған болатын.
Қазір бағдарламаның механизмін қайта қарастырдық. Электронды тіркеу рәсімін енгіздік.
Қазіргі уақытта стипендиаттардың 50%-ы аймақтарға тиісті.
Тағы бір жаңалық – «Болашақ» орталығы, студент және жұмыс беруші арасында үш жақты шарт жасау практикасы қолданылуда.
Бұл мамандардың жұмысқа орналасуына кепілдік беріп қана қоймай, жұмыс берушінің талабын да қанағаттандырады.

Мұндай тәсілді жоғары оқу орындарының практикасына да енгізу қажет. Олардың еңбек нарығымен нақты өзара байланысын қамтамасыз ету керек.
Жалпы алғанда, жастарды жұмысқа орналастыру – еңбекпен қамту бойынша жаңа саясаттың маңызды бөлігі болып табылады.

Жолдаудағы тағы бір маңызды міндет – екінші курстан бастап кәсіпорындағы міндетті өндірістік практиканы заңнамалық тұрғыда бекіту.
Мұндай заңды іске асыруда жергілікті органдар мен бизнес қоғамдастықтың рөлі ерекше.

Одан басқа, ел Президенті мынадай нақты талаптар қойды:
«Жоғары оқу орындары тек оқу бағдарламаларын жетілдірумен шектелмей, өздерінің ғылыми-зерттеушілік қызметін де белсенді дамытуы тиіс».
Сондықтан, біріншіден, мамандарды даярлауда ғылымды белсенді қолдану керек; екіншіден, экономикаға нақты үлес қосу қажет.
Министрлік деңгейінде жоғары оқу орнының ғылымына басым қолдау көрсетіп жатырмыз.
Соңғы 2 жылда оның ғылыми жобаларды орындаудағы үлесі екі есеге өсіп, 67%-ға көтерілді.
Бұл әрине, әлі де аз. Бұл мәселені практикалық тұрғыда шешуіміз қажет.
Сондықтан, аймақтар жоғары оқу орындарына қолдау көрсетіп, бизнеспен байланыс орнатуға көмектесуі тиіс. Зерттеулерді инновацияға айналдырудың тиімді механизмдерін ойластыруы қажет.
Қолданбалы зерттеулер мен жоғары оқу орындары дайындаған еңбектерді аймақ қажетіне бағыттау керек.
Бұл бағытта да атқарар жұмыстар көп.

Техникалық және кәсіптік білім жүйесіне де да бірқатар маңызды міндеттер қойылды.
Басты бағдар – сапа мен қажеттілік.
Соңғы уақытта осы салаға жұмыс берушілердің қызығушылығын арттыруда көптеген жұмыстар атқардық.
Қазір жұмыс берушілердің қатысуымен кәсіптік стандарттар әзірленуде.100-ден астам колледжде дуальді оқыту енгізілуде. Әлемдік тәжірибеге сәйкес мамандарды сертификаттаудың тәуелсіз жүйесі іске асуда.
Елбасы: «Білім ең бірінші кезекте ұлттық экономиканың мамандарға деген сұранысын барынша өтеуге бағдар ұстауы керек» деп нақты мақсат қойды.
Сондықтан, техникалық және кәсіптік білім саласы техникалық мамандықтар бойынша қажетті және бәсекеге қабілетті мамандар дайындауы қажет.
Ол үшін аймақта еңбек нарығын нақты мониторингілеу мен болжау жүйесін қалыптастыру керек.
Осының нәтижелері бойынша колледждерді бағдарлау, бизнесті колледждермен байланыс жасауға тарту және мемлекеттік жеке меншік әріптестікті дамыту керек.
Бұл істе жұмыс берушілердің қауымдастығы базасында мамандарды сертификаттаудың жаңа жүйесі барынша қолдау көрсететін болады.
Аймақ деңгейінде қауымдастықпен өзара байланысты міндетті түрде күшейту қажет.

Орта білім беру жүйесіндегі басты міндет – оқыту сапасы.
Жапонияның Премьер-Министрінен технология мен ғылым саласында көш бастауға қалай қол жеткізгендігі туралы сұрағанда:
«Мұғалімдер үшін Министрге берілетіндей жалақы белгіледік, дипломаттардай қорғап, императорға лайық құрмет көрсеттік» деп жауап берген екен.
Сондықтан, мұғалім – басты тұлға.
Қазіргі уақытта мұғалімдердің біліктілігін арттырудың түбегейлі жаңа моделі енгізілді.
Бұл модельді Назарбаев Зияткерлік мектептері Кембридж университетімен бірлесіп әзірледі.
Мұғалімдер біліктіліктерін үш деңгей бойынша арттыруда.
Қайта даярлау нәтижесі бойынша мұғалімдердің жалақысы көбейеді, сіздер мұны жақсы білесіздер.
Қазірдің өзінде 7 мыңға жуық педагог біліктілігін арттырды. 5 жылдың ішінде олардың саны 120 мыңға жететін болады.

Біліктілікті арттыру курстары арқылы пелагогтер интерактивті, он-лайн оқытуды, жаңа стандарттарды, әдістемелерді және т.б.меңгеріп шығатын болады.

Е-learning электронды оқыту жобасы іске асуда. Осы жылы бұл жобаға 500-ге жуық мектеп қосылуы тиіс.
Мектептің электр желісі қуатының жетіспеуі сияқты проблема туындауда.
Жобаны енгізуге кедергі келтірмес үшін осы проблеманы жергілікті жерлерде жедел түрде шешу қажет.
Электрондық оқыту – оқу сапасын кемінде 15-20%-ға көтереді.

Елбасының тікелей тапсырмасы бойынша көптілді оқыту жаппай енгізілуде.
Осы жылғы қыркүйектен бастап бірінші сыныптан ағылшын тілі оқытылатын болады.
Бұл іске өте жауапты қарауымыз қажет. Тиісті педагогтермен, жабдықтармен қамтамасыз етуді мұқият қарастыруымыз керек.

Тағы бір нәрсені ерекше айтқым келеді.
Елбасы Жолдауда мемлекет пен қоғам байланысының бірқатар перспективалық бағыттарын атап өтті.
Олардың негізгісі – қоғамның, қоғамдық институттардың жауапкершілігін арттыру.
Бұл – көп жағдайда білім беруге қатысты.
Осы міндетті шешу үшін жаңа тетіктер құрылды. Олар – Педагогтер қауымдастығы, қамқоршылық кеңестер, кадрлар даярлау кеңестері және т.б.
Бірақ, олар жергілікті жерлерде кеңінен пайдаланылмайды.
Жергілікті атқарушы органдар бұған ерекше назар аударып, маңызды міндеттерді шешуге пайдалануы қажет деп ойлаймын.
Мысалы, аталған тетіктер оқыту сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Мектепке дейінгі тәрбиелеу жүйесі бойынша соңғы жылдары көптеген жетістіктерге қол жеткіздік.
Бұған мемлекеттік «Балапан» бағдарламасымен қатар, жан басына қаржыландыру, жеңілдікпен несие беру, концессия, жекеменшік инвестиция сияқты мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тетіктері ықпал етуде.
Нәтижесінде 2,5 жылда барлығы 4000-нан астам мектепке дейінгі ұйым құрылды.
Ал жекеменшік балабақшалар саны 4 есеге өсті.
3-6 жастағы балаларды мектепке дейінгі ұйымдармен қамту 71,5%-ға дейін жетті.
Осы облыста бұл көрсеткіш 85%-ға жеткен. Бұл – өте жақсы көрсеткіш.
Енді балаларды толық қамту міндеті қойылып отыр.
Сондықтан, мемлекеттік құрылыс пен жеке секторды ынталандыру қарқынын төмендетуге болмайды.
Тағы бір міндет – мектепке дейінгі білім берудің жаңа әдістеріне көшу. Бұл – дамыған елдерде қабылданған ерте оқыту, әсіресе тілді ерте оқыту әдісі.
Мемлекеттік тіл мен қазақстандық үш тұғырлы тілдің даму негіздері балабақшада қалануы тиіс.

Жастар тәрбиесі туралы
Қазіргі уақытта қоғамда әлеуметтік өзгерістер болып жатқанын өздеріңіз жақсы білесіздер.
Жаңа құндылықтарды бойына сіңірген «жиырма жастағы ұрпақ» қызметке араласу жасына жетті.
Сондықтан, тәрбие жұмысын жаңаша ұйымдастырып, жаңа талаптарды ескеру қажет.
Қазір жаңа Мемлекеттік жастар саясатының тұжырымдамасы қабылдануда.
Жаңа тәсілдер мен тетіктердің қалай іске асатыны сіздерге байланысты.
Қазіргі уақытта жастар әлемдегі ақпараттық ресурстарға еркін толық түрде қол жеткізе алады.
Бұның жақсы жағы да, жаман да жағы да бар.
Әлемде тұрақсыздық деңгейі өсуде. Жастарға қашықтан ықпал ететін радикалды, экстремистік және террористік ұйымдар көбеюде.
Мұндай жағдайлар жергілікті жерлерде де жиі кездесіп жатады.
Бұл проблемалармен табанды түрде күресу қажет. Жергілікті органдардың, шіркеулердің, жетекші жастар ұйымдары мен беделді адамдардың байланысын нығайту керек.
Елбасы Жолдауында «Мемлекет пен азаматтар радикализмнің, экстремизмнің және терроризмнің барлық түрлері мен бой көрсетулеріне қарсы біртұтас шеп құруға тиіс» деген болатын.
Біз бұл сөздерді өмірде іске асыруымыз қажет.

Тағы бір мәселе – жұмыссыздық проблемасы.
Өздеріңізге белгілі, Қазақстанда жастардың жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді.
Оның құрылымы өзгеруде. Жоғары және кәсіптік білімі бар адамдардың үлесі артуда.
Бұл алаңдататын жағдай. Ол әлеуметтік салдарға әкелуі мүмкін.
Сондықтан, жұмыссыздық пен амалсыздан «өзін-өзі жұмыспен қамтудың» алдын алу жастар саясатының маңызды бөлігі болуы тиіс.
Елбасының тапсырмасы бойынша басқарудың жаңа жүйесі құрылды. Олар – ҚР БҒМ Жастар ісі комитеті және жергілікті жерлерде жастар саясаты басқармалары.

Құрметті әріптестер!
Осындай бас қосуда біз сіздермен Стратегияның барлық негізгі мәселелерін жан-жақты талқылап, қажет болса, қолдау да көрсететін боламыз.
Әсіресе, аймақтың жүйелі проблемаларына ерекше назар аудару қажет. Олар:
• Хромтау моноқаласын дамыту;
• энергетика мен көлік инфрақұрылымы мәселесі;
• ауызсумен қамтамасыз ету;
• аграрлық секторды ғылыми-инновациялық дамыту;
• Елбасының қадап айтқан апатты және 3 ауысымды мектептерді жою;
• техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының материалдық базасын жаңарту;
• облыстағы үш ауданда техникалық және кәсіптік білім беретін ұйымдардың болмауы және т.б.

Құрметті әріптестер!
Елбасының кезекті Жолдауы алдымызға нақты талаптар қойып, жаңаша еңбек етуге жігерлендіріп отыр.
Баршаңызды Жолдауда айтылған міндеттерді орындауға белсенді түрде қатысады деп сенемін.

Назарларыңызға рахмет!

 

Құрметті Ербол Тұрмаханұлы! Кұрметтi әрiптестер!

Статистика агенттігінің 2012 жылғы жұмысының негізгі қорытындыларымен қысқаша таныстыруыма рұқсат етіңіздер.
Мемлекеттік статистиканың дамуы Қазақстан Республикасы стратегиялық мақсаттарына жетуге, бағдарламалық құжаттамаларды статистикалық ақпаратпен қамтамасыз етуге, және пайдаланушыларды барынша осы ақпаратпен қанағаттандыруға бағытталғаны белгілі.
Агенттік жұмысының басым бағытынын бiрi статистикалық процеске заманауи ақпараттық технологияларды енгізу болып табылады.
ТМД елдерінің статистикалық органдарының ішінде Агенттігіміз алғашқылардың бірі болып, 2011 жылы «е-Статистика» интеграцияланған ақпараттық жүйесін құру және енгізу жобасын іске асыра бастағаны маңызды жетістік деп санаймын.
2011 жылға дейін Агенттіктің ақпараттық жүйесі бағдарлама жасаудың әр түрлі құралдарында жазылып, жекеленген бағдарламалық кешендердің шашыраңқы жиынтығы түрінде дайындалып келді. Бағдарламалық кешендер арасында деректердi автоматтандырылған салыстыру мумкiндiгi болмады, әдістемелік өзгерістерді енгізу өте қиын болған еді. Жүйе анық болмай, интеграцияланбады.

Уважаемый Ербол Турмаханович! В рамках реализации проекта и во исполнение Ваших протокольных поручений, данных на расширенном заседании коллегии Агентства 2 февраля 2012 года, нами была продолжена работа по развитию информационных систем.
В рамках проекта «е-Статистика» созданы четыре компонента:
1. ИС «Хранилище первичных статданных»;
2. База данных «Административная информация»;
3. База данных «Агрегированные показатели»;
4. ИС «Статистический регистр населения».
Совершенствованы 7 информационных систем (ИС «Метаданные», ИС «Сбор данных в on-line режиме», ИС «Обработка первичной статистической и административной информации», ИАС «Талдау», ИС «Внешний Интернет-портал», ИС «Внутренний интранет-портал», Интеграционный компонент), а также начата разработка ИС «Сельскохозяйственный статистический регистр».
Все названные системы интегрированы между собой, что позволяет не только быстро и гибко вносить изменения во все системы в случае внесения изменений в методики и классификаторы, но и состыковывать и взаимодополнять статданные, полученные из разных источников, автоматически выявлять расхождения, в том числе с данными других государственных органов. Это несомненно способствует улучшению качества статистики и ее достоверности.
Информационная система «Сбор данных в on-line режиме», которая в настоящий момент функционирует в опытном режиме и доступна на Интернет-ресурсе Агентства, позволяет респондентам заполнять формы статистической отчетности с применением цифровой подписи без посещения статорганов. В настоящее время респондентам доступны 65 форм, в текущем году будут внедрены еще 55 форм.
Информационно-аналитическая система «Талдау» - это удобный инструмент работы со статистикой для любого пользователя, имеющего доступ к Интернету. В настоящее время завершены работы по разработке модулей «Личный кабинет», «Аналитика» и «Автоматизированные новости», «Инфографика», а также загрузке дополнительно 1400 статистических показателей в модернизированную версию "Талдау", которая будет введена в эксплуатацию в ближайшее время после завершения тестирования.
Кроме того, в модернизированной Талдау расширены функции поиска информации и экспорта не только таблиц, но и графических изображений, актуализированы карты регионов, обеспечена возможность построения своих графиков и диаграмм, с возможностью дальнейшего редактирования.
Ведутся работы по интеграции и организации электронного взаимодействия с административными источниками. В настоящее время осуществлена интеграция с 13 ИС других госорганов, в том числе в 2012 году осуществлена интеграция с 5 ИС:
1. ИС «e-Agriculture» Министерства сельского хозяйства РК;
2. ИС «Регистрационный пункт документирования и регистрации населения» Комитета регистрационной службы и оказания правовой помощи МВД РК;
3. ИС «Единое национальное тестирование» Министерства образования и науки РК;
4. ИС «е-Минфин» Министерства финансов РК;
5. ИС «Беркут» Комитета национальной безопасности РК.
Кроме того, с 5 ИС других госорганов осуществляется электронное взаимодействие.
В 2013 году Агентство приступило к завершающему этапу проекта ИИС «е-Статистика». Планируется ввод ИИС «е-Статистика» в промышленную эксплуатацию к концу текущего года.
С внедрением проекта ожидается достижение результатов, как:
1. возможность сдачи статистических форм в электронном виде в режиме онлайн по 120 формам;
2. представление удобного доступа посредством ИАС "Талдау" к базе агрегированных данных, состоящей из 2000 агрегированных статистических показателей, представленных в динамике и в различных разрезах;
3. автоматизация получения административных данных в целях улучшения качества статистики путем интеграции с ИС государственных органов;
4. улучшение статистических бизнес-процессов путем внедрения ИС «Метаданные»;
5. повышение эффективности работы Агентства через автоматизацию функций Агентства.

По Статистическому регистру населения
В целях совершенствования статистики о населении Казахстана в рамках проекта «е-Статистика» Агентством за период 2011-2012 гг. создана информационная система «Статистический регистр населения» (далее - ИС СРН). На основе СРН планируется формирование социально-демографических показателей путем интеграции с информационными системами соответствующих государственных органов.
В ходе проведения работ по интеграции ИС СРН с ИС государственных органов, Агентство сталкивается со следующими проблемами:
- в интегрируемых системах государственных органов не применяется единая классификация административно-территориальных объектов. Информация о месте нахождения физических лиц записывается в текстовом виде, что создает трудности при интеграции между этими информационными системами, а также приводит к затруднению при агрегации данных;
- при интеграции ИС СРН с ИС «ЗАГС» (МЮ РК) столкнулись с проблемой отсутствия некоторых форматно-логических контролей, что приводит к получению недостоверной информации по рождениям, смертям, бракам, разводам;
- единая информационная система здравоохранения МЗ РК внедрена не во всех регионах, в связи с чем, представление электронных данных по смертности и рождениям в Агентство осуществляется не в полном объеме (охвачены только Акмолинская область и г. Астана).
Считаем целесообразным соответствующим государственным органам принять необходимые меры по разрешению этих проблем.

По Статистическому сельскохозяйственному регистру
В рамках реализации проекта «е-Статистика» и создания Сельскохозяйственного регистра Агентством проводится работа по переводу книг похозяйственного учета, которые ведутся акимами сел и сельских округов, с бумажного на электронный способ ведения. В прошлом году Агентством разработано программное обеспечение для ведения похозяйственных книг в электронном виде, утвержден План мероприятий на 2012-2014 годы. Определены регионы, в которых будет осуществляться опытная эксплуатация в 2013 году. В пилотную зону вошли Алматинская, Акмолинская и Южно-Казахстанская области.
В настоящее время Департаментами статистики этих областей, согласно Плана мероприятий, проведены семинары для районных управлений статистики и акиматов сельских округов пилотной зоны по вопросу внедрения программного обеспечения для ведения похозяйственных книг в электронном виде.
Внедрение программного обеспечения для ведения похозяйственных книг в электронном виде по всей республике предполагается осуществить в 2014 году.
Переход на электронное ведение похозяйственных книг позволит:
1) заметно снизить для акимов сел и сельских округов трудоемкость ведения похозяйственной книги;
2) уменьшить количество ошибок при вводе показателей акимами за счет форматно-логических контролей;
3) полностью автоматизировать для акима процесс формирования сводной информации и повысить оперативность ее представления;
4) исключить ручной ввод информации статистиками в информационную систему Агентства;
5) обеспечить информационную основу для ведения Статистического сельскохозяйственного регистра в целях повышения качества статистики по сельского хозяйству.

По поручению Администрации Президента, с целью обеспечения синхронизации Системы государственного планирования (СГП) с государственной статистикой, Агентством разработан проект Дорожной карты, в рамках которой Рабочей группой под руководством МЭБП должен быть определен перечень документов СГП, подлежащих мониторингу. По каждому такому документу СГП планируется определить перечень индикаторов и показателей, которые необходимо мониторить и ответственные государственные органы за разработку показателей, которые должны будут разработать и утвердить методики их расчетов по согласованию с Агентством.
В результате выполнения Дорожной карты планируется систематизировать работу по мониторингу статистических показателей в стране для максимального информационного обеспечения документов СГП и обеспечить качество их формирования государственными органами.

Для сокращения отчетной нагрузки на респондентов в настоящее время под руководством Администрации Президента создана Экспертная группа, рабочим органом которой является Агентство, и уже проведена определенная работа с рядом государственных органов по сокращению форм учета и отчетности. В частности, по 18 госорганам по итогам обсуждения было рекомендовано к сокращению 492 формы учета и отчетности или 25 % от рассмотренных.
Самим Агентством за последние три года были отменены 16 статформ общегосударственных статистических наблюдений. За прошлый год по согласованию с заинтересованными госорганами и НЭП "Атамекен" было исключено 56 неактуальных показателя и отменены целиком 7 статистических форм, одновременно добавлено новых 12 форм с учетом поручений, данных в Послании Президента, и реализуемых государственных и отраслевых программ.

По созданию ИАС ГО
В соответствии с поручением Руководителя Администрации Президента РК Агентством в 2012 году начаты организационные работы по реализации единой Информационно-аналитической среды государственных органов (далее – ИАС ГО). Целью создания ИАС ГО является автоматизация и оптимизация процессов представления статистической и административной информации от государственных органов в Администрацию Президента РК, а также межведомственного обмена данными. Решено, что центральной системой ИАС ГО будет являться ИС «е-Статистика» Агентства.
В данном направлении создана Рабочая группа для выработки предложений по координации создания ИАС ГО, разработан проект Плана мероприятий, во исполнение которого государственными органами будут проводиться соответствующие работы по созданию новых и доработке существующих информационных систем для целей интеграции и передачи необходимых данных в ИАС «Талдау» Агентства.

По совершенствованию методологии
Совершенствование статистической методологии это одна из стратегических задач Агентства, и мы постоянно над этим работаем.
В частности, за прошлый год Агентством были разработаны и пересмотрены 10 методик по расчетам в различных отраслях статистики. Например, по статистике животноводства, информационного общества, науки и инноваций, по учету услуг пенсионных фондов, налогов на продукты и импорт, по рождаемости и смертности и т.д.
На текущий год запланирована разработка и пересмотр еще 11 методик по таким отраслям статистики, как статистика туризма, занятости, индексов цен на рынке жилья, доходов и расходов домохозяйств и т.д.
Кроме того, как Вам известно, в прошлом году Агентство приступило к реализации проекта КАЗСТАТ на 1012-2016 годы совместно со Всемирным Банком по повышению потенциала национальной статистической системы. В рамках проекта запланировано совершенствование применяемых методик по всем основным отраслям статистики с учетом современной международной практики. Твиннинг-партнером по реализации проекта является консорциум статистических служб Германии, Финляндии, Чехии, Южной Кореи, Словакии и России.
Международными экспертами будет оказана консультационная помощь по совершенствованию статистики национальных счетов, статистики МСБ, промышленности, строительства и инвестиций, сельского хозяйства, статистики услуг, торговли, туризма и информационно-коммуникационных технологий. Также запланировано обучение сотрудников Агентства в статофисах Европы и Кореи, и проведение тренингов в Казахстане.
На сегодня состоялись первоначальные миссии консультантов Консорциума. Были обсуждены цели и задачи Агентства по каждой отрасли статистики, разработаны совместные планы работ. Реализация проекта КАЗСТАТ продолжается.

По статистике труда
В целях реализации Послания Президента РК Агентством в прошлом году проведены обследования по двум единовременным модулям: «Молодежь на рынке труда», по результатам которого проведена оценка основных параметров, характеризующих положение молодежи на рынке труда, и «Качество жизни населения», по результатам которого сформирована субъективная оценка населения о качестве жизни.
Итоги обследований размещены на сайте Агентства.
Начиная с текущего года, в рамках статистической формы «Отчет о численности и потребности в кадрах крупных и средних предприятий», ежегодно будет формироваться новый показатель «Ожидаемая потребность в работниках на отчетный период» в разрезе профессий и должностей, видов экономической деятельности и регионов. Итоги обследования за 2012 год будут опубликованы 5 апреля т.г. Информация по данному показателю будет использована государственными органами для определения потребности в кадрах в разрезе специальностей, отраслей и регионов, а также для составления отчетного и прогнозного балансов трудовых ресурсов.
Также в соответствии с поручением Главы государства Агентством разработана, согласована с заинтересованными госорганами и утверждена «Методика определения численности самостоятельно занятых, уровня их среднемесячных доходов и численности безработного населения в Республике Казахстан». Формирование статистических показателей согласно новой Методике Агентство начинает с итогов за 1 квартал текущего года.
Также следует отметить предложение членов Рабочей группы об увеличении сети домашних хозяйств по обследованию занятости и безработицы. Данное предложение неоднократно поднималось многими пользователями статистической информации в лице Администрации Президента РК, Правительства, депутатов, отраслевых министерств, местных исполнительных органов и обосновано необходимостью улучшения качества данных по этому обследованию, а также необходимостью получения данных в разрезе районов и городов областного значения.
По результатам расчетов, для получения данных о занятости и безработицы в разрезе районов и городов, необходимо произвести увеличение количества обследуемых домохозяйств с нынешних 21 тысячи до 218 тысяч (5% от общего количества домашних хозяйств страны), что повлечет за собой увеличение соответствующих финансовых затрат по обследованию.
На сегодня, Агентством подготовлена и направлена в уполномоченный орган по бюджетному планированию заявка на увеличение финансирования данного обследования.
При положительном рассмотрении заявки на заседании Республиканской бюджетной комиссии, Агентство проведет подготовительные работы в текущем году для того, чтобы с 2014 года обследование занятости населения осуществлялось по новой сети с получением ежеквартальных результатов по занятости и безработице в разрезе районов и городов.
В связи с этим, прошу Вас поддержать выделение необходимого финансирования и поручить МЭБП и МФ РК рассмотреть данную заявку на предмет ее включения в Республиканский бюджет 2013-2015 гг. при его уточнении.


По ГПФИИР
Агентством в настоящее время большое значение уделяется мониторингу реализации Государственной программы форсированного индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2010-2014 годы.
Для обеспечения качественного мониторинга исполнения целевых индикаторов ГПФИИР проведена работа по внесению изменений и дополнений в ГПФИИР, согласованы методики расчетов показателей целевых индикаторов с заинтересованными госорганами, предложены новые индикаторы.
Ежеквартально на 15-й день после отчетного квартала формируется специальный бюллетень с данными по исполнению целевых индикаторов ГПФИИР.
Ежемесячно проводится мониторинг реализации 564 инвестиционных проектов, включенных в Карту индустриализации Казахстана.

По социальной статистике
По поручению Совета Безопасности Республики Казахстан в октябре 2012 года Агентством проведено обследование населения по уровню преступности и фиксации его результатов. Объем выборки обследования составил 219 500 домашних хозяйств.
Показатели по итогам обследования служат дополнительной информацией по уровню преступности, его учету, способствуют выявлению тех аспектов преступлений, которые не были зафиксированы административными источниками, отражают степень доверия правоохранительным органам по результатам опроса населения.
Результаты обследования в декабре прошлого года направлены в Совет Безопасности Администрации Президента РК.
В 2012 году Агентством завершены работы по Мульти-индикаторному кластерному обследованию положения женщин и детей, проведенного при технической и финансовой поддержке Детского фонда ООН. Были внедрены новые статистические индикаторы по потреблению табака и алкоголя, бытовому насилию в отношении женщин и другие.
В сентябре прошлого года в Сенате Парламента Республики Казахстан с участием депутатов, представителей заинтересованных министерств и ведомств, международных организаций и представителей СМИ была успешно проведена презентация Итогового отчета. Итоговый отчет опубликован, также размещен на трех языках (казахском, русском и английском) на Интернет-ресурсе Агентства www.stat.gov.kz.

По статистике цен
В соответствии с поручением Руководителя Администрации Президента РК от 18 апреля 2012 года разработана новая статистическая форма по обследованию уровня цен закупа и реализации социально-значимых продовольственных товаров стабилизационными фондами. Осуществлены подготовительные работы по внедрению данного статистического наблюдения, которое позволит дать оценку эффективности деятельности стабилизационных фондов в части проводимых ими интервенций на региональных рынках продовольствия с целью стабилизации цен.
Была продолжена работа по подготовке статистической информации в рамках участия страны в Глобальном раунде Программы международных сопоставлений валового внутреннего продукта, объединяющем статистические службы практически всех стран мира. На основе собранных в течение 2011 года ежемесячных и ежеквартальных данных о ценах, в 2012 году рассчитаны среднегодовые национальные цены более чем по двум тысячам наименованиям товаров и услуг, заполнены вопросники по оплате труда и жилой ренте. По результатам Статкомитетом СНГ осуществлены предварительные расчеты паритетов покупательной способности по региону стран СНГ для дальнейшего включения в глобальные расчеты.

По публикационной деятельности Агентства
Одним из основных направлений деятельности Агентства является формирование и распространение статистических публикаций.
Согласно Плану статистических работ Агентством в 2012 году сформировано 50 наименований статистических публикаций общим тиражом более 42 тысяч экземпляров.
Все статистические публикации выпускаются на казахском и русском языках. Часть публикаций выпускается также на английском языке. С учетом международного опыта проводится постоянная работа по совершенствованию структуры и содержания статистических публикаций, улучшению дизайна и качества полиграфического исполнения.
Электронные версии всех выпускаемых и выпущенных ранее статистических публикаций доступны на Интернет-ресурсе Агентства www.stat.gov.kz.
В целях налаживания связи с общественностью в октябре 2012г. Агенством проведен «День открытых дверей».
На интернет ресурсе Агентства функционирует специальный блог, на который может задать интересующие вопросы любой человек. По итогам прошлого года на блог Агентства поступило 510 обращений (в 2011г. было 348), из которых 9 % составляют замечания и предложения по статистике, а 91% - запросы статданных, что на 61 % больше, чем в 2011 году. Которые были удовлетворены в сжатые сроки. Мы также анализируем эти запросы с тем, чтобы учесть часто запрашиваемые показатели при формировании Плана статработ очередного года.
Рост посещаемости сайта за три последних года в 5 раз – до 600 тысяч посещений в 2012 году свидетельствует о росте уровня пользования государственной статистикой и уровня ее доступности.

СМК
По итогам 2012 года все территориальные органы статистики внедрили систему менеджмента качества и получили сертификаты соответствия требованиям национального стандарта.
Самим Агентством подтверждено соответствие системы менеджмента качества требованиям международного стандарта.
Разработанные в рамках внедрения системы качества материалы пользуются интересом у статистических офисов стран СНГ, так как Казахстан одним из первых подтвердил соответствие системы менеджмента качества требованиям стандарта ИСО 9001 применительно к статистической деятельности.

В отчетном году Агентством проводился опрос пользователей статистической информации. Большая часть опрошенных, как и в 2011 году, удовлетворена объемом публикуемой информации. Так ответили 86,4% участников опроса. Доля пользователей, обращающихся на Интернет-ресурс Агентства, в 2012 году по сравнению с 2011 годом увеличилась на 7 процентных пункта и составила 78%. Удельный вес пользователей, полностью удовлетворенных формой представления информации, повысился на 1 п.п. и составил в 2012 году 63,1%. При этом, считают необходимым больше представлять аналитическую информацию 32%. Более 80% пользователей отметили высокую степень доверия данным официальной статистики (более чем на 75%).

Международная связь
В 2012 году осуществлялось сотрудничество с рядом международных организаций, включая Всемирный банк, Европейскую экономическую комиссию ООН, Евразийскую экономическую комиссию, Статистический комитет СНГ, Международную организацию труда, Продовольственную и сельскохозяйственную организацию ООН (ФАО) и другие. Сотрудники Агентства принимают участие в семинарах, конференциях, курсах, заседаниях рабочих групп. В свою очередь, в течение года Агентство посетили более тридцати делегаций иностранных партнеров.
24 мая 2012 года в рамках V Астанинского экономического форума Агентством совместно со Статистическим отделом ЕЭК ООН проведена панельная сессия «Влияние глобализации на социально-экономическое развитие и региональную интеграцию: имеем ли мы правильные цифры?». По итогам сессии было принято коммюнике, в котором выражена общая позиция, а также рекомендации участников по обсуждавшимся вопросам.
В 2012 году 59 сотрудников Агентства приняли участие в международных семинарах в сфере статистики, 13 сотрудников приняли участие в международных конференциях, 19 – в мероприятиях по обмену опытом, 9 – на учебных курсах по различным отраслям статистики за рубежом. Всего 100 человек.

По итогам оценки эффективности деятельности государственных органов, проводимой в соответствии с Указом Главы государства, Агентство заняло в прошлом году третье место среди 40 госорганов.
Таковы основные итоги работы Агентства в ушедшем году.

Об основных задачах на текущий год
Для своевременной реализации поставленных Главой Государства и Правительством задач Агентство будет продолжать работу по совершенствованию качества статистических данных для максимального удовлетворения пользователей в статистической информации.
Основными направлениями развития на 2013 год мы видим следующие:
- дальнейшее внедрение и развитие информационных систем в рамках «е-Статистика»;
- интеграция с информационными системами других государственных органов;
- реализация совместно с МЭБП и заинтересованными госорганами Дорожной карты по синхронизации системы госпланирования с госстатистикой;
- реализация Плана мероприятий по созданию Единой информационно-аналитической среды госорганов;
- дальнейшая реализация проекта «КАЗСТАТ» с консорциумом зарубежных статофисов;
- внедрение международного стандарта СНС 2008 по утвержденному Плану;
- дальнейшее совершенствование отраслей статистики с учетом международной практики;
- ежегодное подтверждение соответствия действующей системы менеджмента качества требованиям международного стандарта ISO 9001;
- повышение уровня доверия пользователей к государственной статистике;
- дальнейшее снижение нагрузки на респондентов.

Құрметті Бақытжан Әбдірұлы!
Құрметті әріптестер!

Мемлекет басшысы мен Үкімет тапсырмаларына, сондай-ақ Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарына сәйкес, мекеме қызметі экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қоршаған ортаның ластану деңгейін барынша төмендетуге, сонымен қатар «жасыл» экономика элементтерін ендіруге бағытталды.
Есепті кезең бойынша еліміздің экологиялық жағдайы біршама жақсарды деуге негіз бар. Өйткені, 2011 жылмен салыстырғанда ластаушы заттардың шығарындылары 1,3 пайызға, төгінділер 1,7 пайызға төмендеді. Бұған, өздеріңіз білесіздер, табиғат қорғау іс-шараларын іске асыру, сондай-ақ кәсіпорындардың экологиялық таза технологияларды пайдалану есебінен қол жеткізіп отырғаны белгілі.
Қазіргі кезде экологияның ең үлкен проблемалық мәселелерінің бірі - өндіріс және тұтыну қалдықтары көлемінің өсуі болып отыр.
Бүгінгі күні кәдеге жаратылған қалдықтар көлемі бойынша да көрсеткіштердің жақсы екенін айта кеткен жөн. Өткен жылы республика бойынша 1 млрд. тоннадан астам қалдық жиналған болса, оның 244 млн. тоннасы кәдеге жаратылды. Бұл жоспарланған көлемнен 104 млн. тоннаға артық орындалып отыр.
Сонымен қатар, 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңаша басқару құралы, Қалдықтарды басқару бағдарламасы енгізілді. Бұл бағдарлама – жинақталған және түзілетін қалдықтарды азайту бойынша іс-шаралар жүргізуді көздейді.
Өздеріңіз білетіндей, қазір елімізде 100 млн. тоннаға жуық тұрмыстық қатты қалдықтар бар. Осы мәселені кешенді әрі тиімді түрде шешу үшін Президенттің 2013 жылғы 16 қаңтардағы Жарлығына сәйкес, тұрмыстық қатты қалдықтарды басқарудың жалпы саясаты біздің министрлікке топтастырылған болатын.
2010-2012 жылдарға арналған «Жасыл даму» салалық бағдарламасының бірінші кезеңін іске асыру аяқталды.
Президент Әкімшілігі мен Үкімет тапсырмалары бойынша салалық бағдарламаның түзетілген жобасы әзірленді. 2012 жылы Бағдарлама бойынша 11 нысаналы индикатордың, тікелей нәтижелердің 21 көрсеткішнің және Іс-шаралар жоспарының 128 тармағының орындалуы көзделген.
Атмосфераны парниктік газдармен, қалдықтармен ластайтын негізінен өнеркәсіптік сектор екені баршаға мәлім.
2010 жылдың мәліметтеріне қарасақ, парниктік газдар шығарындыларының көлемі 260 млн. тонна, СО2 эквивалентін немесе базалық 1999 жылға қарағанда 73 пайызды құраған.
Министрлік Квоталар саудасының Ұлттық жүйесін құру бойынша жұмыс жүргізуде. Бұл дегеніміз - парниктік газдар шығарындыларын қысқартуды және төменкөміртекті технологияларды ендіруді экономикалық ынталандыру құралы болып табылады.
Естеріңізде болса, Үкімет 2013 жылға арналған парниктік газдар шығарындыларына квоталарды бөлудің Ұлттық жоспарын бекітті. Аталған жоспар жалпы шығарындылар көлемі 150 млн. тонна көміртегі диоксидіне жуықтайтын энергетикалық, өндіруші және өнеркәсіптік секторлардың 178 кәсіпорнын қамтыды. Осы кәсіпорындар үшін ағымдағы жылы заңнамалық тұрғыда квоталар белгіленді және Сатудың Еуропалық схемасы бойынша сауда алаңы ашылды.
Халықаралық деңгейде Климаттық конференцияның қорытындысы
бойынша Киото хаттамасы міндеттемелерінің 2013 жылдан 2020 жылға дейін 8 жылға созылатын 2 кезеңі қабылданды. Қазақстан базалық 1990 жыл деңгейінен парниктік газдар шығарындыларын 5 пайызға қысқарту бойынша сандық міндеттемелерімен екінші есептік кезең үшін Киото хаттамасының Б қосымшасы елдерінің тізіміне енді.
Уважаемый Бахытжан Абдирович!
Уважаемые коллеги!
В соответствии с поручениями Главы государства, Правительства, а также в рамках реализации Стратегического плана Министерства охраны окружающей среды на 2011 – 2015 годы, деятельность нашего ведомства в 2012 году была направлена на дальнейшее обеспечение экологической безопасности и снижение уровня загрязнения окружающей среды, внедрение элементов «зеленой» экономики.
За отчетный период экологическая ситуация в стране улучшилась. По сравнению с 2011 годом фактический объем выбросов и сбросов загрязняющих веществ снизились на 1,3% и на 1,7% соответственно. Это достигнуто, как за счет реализации природоохранных мероприятий, так и за счет внедрения предприятиями экологически чистых технологий.
Успешно выполнен показатель по объему утилизированных отходов. За год по республике из образованных более 1 млрд. тонн отходов утилизировано 244 млн. тонн, что выше запланированного объема на 104 млн. тонн. Доля переработки отходов к их образованию составила 24%.
Министерством активно продвигается инициатива «Зеленый мост». В стране уже реализуются отдельные элементы «зеленой» экономики.
Уважаемый Бахытжан Абдирович!
Позвольте более подробно остановиться на основных направлениях деятельности министерства.
Так, в 2012 году на исполнении в министерстве было шесть поручений Главы государства, три из которых исполнены, в том числе, разработан и принят Закон Республики Казахстан «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по экологическим вопросам».
В реализацию указанного Закона и по укреплению основной деятельности принято 43 постановления Правительства Республики Казахстан и 26 приказов Министра охраны окружающей среды.
Предприняты меры по снижению административных барьеров путем упрощения процедуры получения лицензии.
Так, из семи документов, ранее представляемых для получения разрешения на эмиссии, исключено 3, также сокращены сроки рассмотрения заявок с 4-х месяцев до двух. В целях устранения коррупционной составляющей во всех территориальных департаментах созданы комиссии по выдаче разрешений и экспертные советы.
Завершена реализация первого этапа отраслевой Программы «Жасыл Даму» на 2010 – 2012 годы.
По поручению Администрации Президента и Правительства подготовлен проект откорректированной отраслевой программы. На 2012 год по Программе было предусмотрено исполнение 11 целевых индикаторов, 21 показателя прямых результатов и 128 пунктов Плана мероприятий.
В текущем году перед нами стоит задача утвердить проект Программы «Жасыл Даму», откорректированной в соответствии с требованиями Администрации Президента, Правительства и
замечаниями Счетного комитета, а также активизировать работу по реализации второго этапа Программы.
В регулятивном и контрольном плане усилена работа с крупными природопользователями.
За отчетный период контрольно-инспекционной службой министерства проведено свыше 7 тысяч проверок хозяйствующих субъектов.
На постоянной основе проводится работа по выдаче разрешений на эмиссии в окружающую среду.
На рассмотрение в Комитет экологического регулирования и контроля и его территориальные департаменты поступило 1646 заявок на получение разрешений, выдано – 1128. Обоснованный отказ получили 338 природопользователей.
В текущем году перед Комитетом экологического регулирования и контроля поставлена задача повысить:
- результативность проверок недропользователей с широким использованием мониторинга состояния окружающей среды;
- качество и соблюдение сроков выдачи разрешений.
Об утилизации отходов производства и потребления
Одним из проблемных вопросов экологии остается увеличение объемов отходов производства и потребления.
С 1 января 2013г. введен новый инструмент управления – это Программа управления отходами, предусматривающая проведение мероприятий по снижению накопленных и образуемых отходов.
Особое место занимают вопросы твердых бытовых отходов, которых на сегодняшний день накоплено около 100 млн. тонн. Для комплексного и эффективного решения данной проблемы указом Президента от 16 января текущего года общая политика управления ТБО сконцентрирована в одном государственном органе – нашем министерстве.
Кроме того, в целях управления бесхозяйными опасными отходами, подведомственное РГП «КазНИЭК» реорганизовано в АО «Жасыл Даму» со 100%-м участием государства в уставном капитале. (СЛАЙД)
Об автоматизации разрешительных процедур
В рамках информационной системы «Е-лицензирование» в 2012 году были автоматизированы все 8 государственных услуг министерства охраны окружающей среды. Из них 4 услуги будут оказываться через ЦОНы.
По итогам года все территориальные департаменты экологии подключены к электронному документообороту.
Проведена работа в части автоматизации функций Министерства из 32 функций Министерства полностью автоматизированы пять, частично – 11 функций. В текущем году Министерство продолжит эту работу.
О введении Национальной системы торговли квотами
Как известно, основным загрязнителем атмосферы загрязняющими веществами и парниковыми газами является промышленный сектор..
По данным за 2010 год, объем выбросов парниковых газов составил более 260 млн. тонн СО2 эквивалента или 73% к базовому 1990 году.
Министерством ведется работа по созданию Национальной системы торговли квотами. Это инструмент экономического стимулирования сокращений выбросов парниковых газов и внедрения низкоуглеродных технологий.
Правительством утвержден Национальный план распределения квот на выбросы парниковых газов на 2013 год. Им охвачено 178 предприятий энергетического, добывающего и промышленного секторов
с общим объёмом выбросов около 150 млн. тонн диоксида углерода. Для этих предприятий в текущем году законодательно установлены квоты и открыта торговая площадка по примеру Европейской схемы торговли.
На международном уровне по итогам Климатической Конференции принят второй период обязательств Киотского протокола, который продлится 8 лет, с 2013 по 2020 годы. Казахстан вошел в список стран Приложения Б Киотского протокола для второго зачетного периода с количественными обязательствами по сокращению выбросов парниковых газов на 5% от уровня базового 1990 года.
О разработке Стратегии перехода к зеленой экономике
Во исполнение поручения по разработке Стратегии перехода к зеленой экономике, данного Главой государства 28 августа 2012 года, Распоряжением Премьер-министра создана Рабочая группа, куда вошли представители центральных и местных государственных органов, национальных холдингов. Разработчиком проекта Стратегии выступает Министерство охраны окружающей среды. В качестве консультантов привлечены Назарбаев Университет и международная компания Маккинзи. 13 декабря прошлого года состоялось заседание Рабочей группы, где были представлены итоги I фазы реализации проекта.
В настоящее время в рамках II фазы проекта, проводится глубокий секторальный анализ различных сегментов экономики для разработки финального проекта Стратегии. Положения Стратегии будут четко скоординированы с задачами, обозначенными в Общенациональном плане мероприятий по реализации Послания Главы государства народу Казахстана от 14 декабря 2012 года «Стратегия «Казахстан-2050: новый курс состоявшегося государства». Принятие Стратегии предусматривается к сентябрю текущего года.
В целях реализации и контроля за государственной политикой развития «зеленой» экономики Указом Президента от 16 января 2013 года «О дальнейшем совершенствовании системы государственного управления Республики Казахстан» Министерство охраны окружающей среды наделено функциями и полномочиями в области охраны и надзора за рациональным использованием природных ресурсов, формированием государственной политики, функциями и полномочиями по управлению водными ресурсами, развитием рыбного, лесного и охотничьего хозяйства, вопросов утилизации твердых бытовых отходов, формирования государственной политики в сфере возобновляемых источников энергии.
И наша задача интегрировать переданные нам функции и полномочия в Стратегический план Министерства охраны окружающей среды.
При разработке плана необходимо в первую очередь учесть проблемы отраслей, не находившие своего решения из года в год.
В лесном и охотничьем хозяйстве – обеспечение снижения площадей лесных пожаров, объемов незаконных рубок леса и фактов незаконной добычи объектов животного мира и особенно охоты на сайгаков.
В сфере рыбного хозяйства – борьба с браконьерством, наносящим неоценимый ущерб рыбным ресурсам, а также нарушение условий естественного воспроизводства в среде обитания и недостаточный объем выпуска в водоемы искусственно выращенной молоди осетровых и др. видов ценных рыб.
В области водного хозяйства – урегулирование вопросов использования и охраны трансграничных рек, создание малых водоемов, разработка новых технологий водосбережения, разведка подземных вод и обеспечение населения питьевой водой.
Как вы знаете, Астана выбрана местом проведения ЭКСПО – 2017. Глава государства поставил нашему Министерству задачу – стать одним из органов, отвечающих за координацию и концепцию проведения ЭКСПО. Проведение международной выставки позволит создать уникальные «зеленые» направления бизнеса, новые производства и рабочие места, а также ускорить процесс перехода нашей страны на «зеленый» путь развития.
О создании Экологического фонда.
Анализ показал, что в республике нет дифференцированного подхода в вопросах поступлений платежей за загрязнение окружающей среды, учитывающего финансовый и промышленный потенциал того или иного региона.
К сожалению, у центральных и местных исполнительных органов до сих пор нет единой позиции по созданию Экологического фонда. Поэтому мы предлагаем продолжить эту работу в рамках разработки Стратегии перехода к «зеленой» экономике.
Важным инструментом достижения целевых показателей устойчивого развития является продвижение инициатив и интересов Республики Казахстан в области охраны окружающей среды на международном уровне.
Наша страна ратифицировала и успешно исполняет условия 24 конвенций в области охраны окружающей среды.
В 2012 году проведен ряд важнейших международных мероприятий.
В Астане состоялась Пятая Исламская Конференция министров охраны окружающей среды под эгидой ИСЕСКО, по итогам которой принята «Исламская декларация по устойчивому развитию в рамках участия исламского мира в Саммите «Рио+20». В декларацию данного
Саммита включены казахстанские инициативы по созданию Программы Партнерства «Зеленый мост» и «Глобальной энергоэкологической стратегии».
В рамках V астанинского экономического форума проведена параллельная сессия «Зеленые мостовые механизмы партнерства для устойчивого развития» в рамках Глобального энергоэкологического форума «Энергоэкологические инициативы Казахстана», по итогам которой принята Резолюция о добровольном партнерстве по «зеленой» экономике.
Согласно оценкам экспертов Всемирной метеорологической организации и Всемирного банка, производство 20-30 процентов мирового ВВП находится в зависимости от погодных условий. В среднегодовом исчислении за 1991-2011 годы общий экономический убыток от стихийных бедствий природного характера составил 2,2% мирового ВВП.
Ведение гидрометеорологического и экологического мониторинга в республике осуществляется РГП «Казгидромет» на 260 метеостанциях, 298 гидрологических постах, 87 агрометеорологических пунктах.
В рамках выполнения государственного заказа в 2012 году начато техническое обновление РГП «Казгидромет». Для стабильного функционирования государственной наблюдательной сети был проведен текущий ремонт на 71 объектах и послепаводочный ремонт на 4 гидропостах, открыто 2 снегомерных маршрута. Для получения оперативной информации проводится переоснащение 5 гидрохимических и гидрологических постов на трансграничных с Китаем реках.
В 2013 году мы подготовим согласованное экономическое обоснование для реализации инвестиционного проекта «Создание комплексной системы гидрометеорологического и экологического мониторинга Республики Казахстан на 2014-2018 годы».
Метеорологическое обеспечение гражданской авиации осуществляет АО «Казаэросервис», авиационные метеорологические центры, которых располагаются во всех аэропортах Республики Казахстан.
В рамках исполнения стратегического плана министерства за отчетный период в сфере авиационной метеорологии проведена 100% оснащенность сети авиационных метерологических подразделений современыми техническими системами, отвечающими стандартам ИКАО.
Так, в 2012 году в пяти аэропортах были установлены комплексные радиотехнические аэродромные метеорологические системы КРАМС-4. Внедрена автоматизированная информационная система «МетеоБрифинг» для прохождения предполетной подготовки экипажей воздушных судов через интернет-технологий, установлена система приема спутниковой информации SADIS-2G по официальному каналу ИКАО в цифровом формате, внедрена автоматизированная система оправдываемости авиационных прогнозов. Для обеспечения особо важных полетов приобретена мобильная метеорологическая система MAWS обеспечивающая полный комплекс наблюдении за фактической погодой в местах организации временных вертолетных площадок для производства взлета и посадки.
Обеспечены метеорологической информацией более 77 тысяч авиационных потребителей. Рост показателя по сравнению с 2011 годом составил 6,9%.
В 2013 году продолжится работа по созданию метеорологической автоматизированной радиолокационной сети Республики Казахстан «МАРС-KAZRAD» для раннего предупреждения об опасных явлениях погоды.
В своем послании Народу Казахстана Стратегия «Казахстан-2050» Президент страны Нурсултан Абишевич Назарбаев отметил, что одним
из глобальных вызовов XXI века является острый дефицит воды. «Вода – крайне ограниченный ресурс и борьба за обладание источниками уже становится важнейшим фактором геополитики, являясь одной из причин напряженности и конфликтов на планете»,- говорится в Послании Главы государства.
Проблема водообеспечения остро стоит и в нашей стране. Целый ряд регионов испытывают острую потребность в качественной питьевой воде.
Так, по результатам государственного мониторинга из 88 водных объектов к «чистым» отнесено 13 объектов, что составляет всего 16% от общего количества исследуемых водных объектов, остальные 84 % классифицированы от «умеренно загрязненных» до «чрезвычайно грязных». Причиной загрязнения выступают как природно-климатические, так и антропогенные факторы.
Сохраняется напряженная экологическая обстановка, связанная с неэффективной работой очистных сооружений. Канализационные очистные сооружения являются важнейшей составляющей в системе обеспечения экологической безопасности.
Низкий технологический уровень очистки сточных вод, не позволяет интенсифицировать системы оборотного использования вод и утилизировать образуемые стоки.
Согласно статистическим данным, в Казахстане ежегодно увеличиваются объемы потребления свежей воды. Завышенные нормы водопотребления приводят к ежегодному неоправданному росту объема хозяйственно-бытовых сточных вод.
Во исполнение поручения Главы государства и протокольного поручения коллегии Министерства, завершена научно-исследовательская работа по комплексному изучению состояния накопителя сточных вод озера «Сорбулак» с целью снижения опасности его прорыва и оценки сложившейся неблагоприятной экологической ситуации.
Результаты этой работы показали, что в связи с высокой вероятностью прорыва плотины, необходимо в сжатые сроки провести реконструкцию и восстановление всей системы водоотведения города Алматы, включая сам накопитель сточных вод.
Также необходимо завершить очистку опытно-промышленного участка № 3 от загрязнения шестивалентным хромом в зоне реки Илек в Актюбинской области, и, на основании результатов данных работ, продолжить реализацию проекта на участках № 1 и 2.
Мы продолжаем уделять внимание вопросам экологического образования и просвещения.
Как вам известно, в апреле 2012 года общественным фондом «Экоидея» при поддержке Министерства охраны окружающей среды проведен V детский республиканский экологический конкурс творческих работ «Мы Дети Земли».
Министерство совместно с Центром альтернативного образования «Достижения молодых» при финансовой поддержке компании "Шеврон" провела 5-й Республиканский конкурс «Детский бизнес-проект по экологическому образованию для устойчивого развития».
В мае 2012 года в городе Алматы Центром «Содействие устойчивому развитию» при поддержке Министерства проведена первая в Казахстане общественная акция «Раздельный сбор мусора: день сбора старой электроники».
Акция привлекла внимание общественности к проблемам утилизации и переработки электронных отходов, выявила проблемы, возникающие при сборе опасных отходов у населения.
В этом направлении мы будем тесно сотрудничать с Министерством образования и науки.
Уже сегодня с четырьмя ВУЗами страны подписаны меморандумы о взаимопонимании и сотрудничестве, в рамках которых в Министерстве, ежегодно проходят учебно-производственную практику более 200 студентов.
Задача Министерства – усилить взаимодействие в области экологического образования с заинтересованными органами и ведомствами.
Құрметті Бақытжан Әбдірұлы!
Құрметті әріптестер!
Мемлекет басшысының және Үкіметтің Министрлік алдына қойған міндеттерін шешу біздің мекеменің ең негізгі мақсаты – Қазақстан азаматтарына өмір сүру мен денсаулығы үшін қолайлы қоршаған ортаны қамтамасыз етуге қол жеткізуге ықпал ететініне сенімдіміз. Біз бұл үшін күш-жігерімізді аямаймыз.
Назарларыңызға рахмет!

Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасының 2012 жылы іске асырылу қорытындысы және Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2050 Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы аясында алдағы жылға арналған міндеттер
Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті алқа мүшелері мен қонақтар!
Мемлекеттік білім бағдарламасын іске асырудың екінші жылы да аяқталды.
2011 жылы Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың саяси бағыты мен тапсырмаларына сәйкес жаңа заңнамалық және идеологиялық базаны жасадық.
Ал, 2012 жылы білім және ғылым саласында көптеген жаңарулар болды. Бірқатар маңызды жетістіктерге қол жеткіздік.
Біріншіден, біз 40-тан астам түбегейлі жаңа базалық механизмдердің көпшілігін практикаға енгіздік.
Екіншіден, Жаһандық бәсекеге қабілеттік рейтингінде айтарлықтай алға жылжыдық. 14 көрсеткіштің 11-і бойынша маңызды өсуге қол жеткіздік.
Жалпы, өткен жылы қойылған барлық міндеттерді толығымен орындадық.
2 жыл ішінде білім саласының бюджеті 1,6 есе, яғни 1 трлн. 300 млрд. теңгеге дейін өсті.
Министрлікте бюджет қаржысын игеру 99,8 %-ды құрады.
Осы кезеңде Мемлекеттік бағдарламаның барлық нысаналы индикаторларына қол жеткізілді.
2011 жылы барлығы 128 іс-шара және 2012 жылы 119 іс-шара толығымен орындалды.
Білім және ғылым министрлігінің толық есебі сіздерге таратылды және министрлік сайтына орналастырылды.
Енді Елбасы «Қазақстан-2050 Стратегиясында» түбегейлі жаңа мақсаттар қойып отыр.
Жолдауда Білім саласы жеке блок ретінде көрсетілген. Өйткені, білім – ұлттың бәсекеге қабілеттігін арттырудың басты құралы.
Бұл – біздің саланың алдында тұрған үлкен жауапкершілік.
Сондықтан, бүгін қандай жетістікке жеткенімізді талдап, негізгі бағыттар бойынша базалық міндеттерді анықтап алайық.
Мектепке дейінгі тәрбие жүйесінде «Балапан» бағдарламасының арқасында балаларды қамту екі есе өсіп, 71,5%-ға жетті.
Осы көрсеткіш бойынша біз ТМД елдері арасында көш бастап келеміз.
Мемлекеттік – жеке әріптестік, жан басына қаржыландыру механизмдері іске қосылды.
Сонымен бірге, «Даму» қорының жеңілдікпен несие беруі және концессиялар мен жеке инвестициялар тарту нәтижесінде жеке меншік балабақшалар саны 4 есе өсті.
«Балапан» бағдарламасын іске асыру кезеңінде 80 мыңнан астам ана жұмысқа шығуға мүмкіндік алды.
Президент Жолдауында екі жаңа стратегиялық міндет қойылды.

Бірінші – 2020 жылға дейін ұзартылған «Балапан» бағдарламасы бойынша мектепке дейінгі тәрбиемен 100 пайыз қамту.
Осы арада жергілікті және орталық органдар арасында нақты өзара байланыс орнатуымыз қажет.

Екінші міндет – мектепке дейінгі тәрбиенің жаңа сапасына көшу.
Қазіргі кезде әлемде мектепке дейінгі тәрбие мектепке дейінгі білім беруге ауысуда. Балаларды ерте жастан оқытуға көшу жүзеге асуда.
Біз осы бағытта мектепке дейінгі даярлық мазмұнын, стандарттары мен әдістерін қайта қарап жатырмыз.
Олар адамның жеке қабілеттік парадигмасы мен технологияларына негізделетін болады.
Бұл – барлық білім жүйесіне мультипликативтік әсер береді.
Елбасы білім саласына әлемнің үздік жетістіктерін енгізу міндетін қойып отыр.
Орта мектепті 12 жылдық оқытуға көшіру үшін осы міндеттерді орындап жатырмыз.
Өткен жылы біз 12 жылдық оқытудың мазмұнын айтарлықтай жаңарттық. Жаңа білім стандарттарын әзірлеу аяқталуда.
Яғни, мәреге жақындап келеміз. Бұл еліміздегі мектептердің әлемдік білім жүйесіне сай дамуын қамтамасыз етеді.
Болашақтағы орта білімнің үлгісі ретінде Назарбаев Зияткерлік мектептері белсенді түрде дамуда.
2 жыл ішінде зияткерлік мектептердің тәжірибесін Қазақстандағы барлық мектептерге тарату жүйесі жасалды.

Ең басты жетістіктердің бірі – мұғалім біліктілігін арттырудың түбегейлі жаңа моделі.
Бұл модельді Назарбаев Зияткерлік мектептері Кембридж университетімен бірлесіп әзірледі. Қазіргі кезде осы жүйе арқылы 7 мыңға жуық педагог біліктілігін арттырды.
Қайта даярлау нәтижесі бойынша мұғалімдердің жалақысы көбейеді, сіздер мұны жақсы білесіздер.

Ел Президентінің тапсырмасы бойынша ұлттық деңгейде білім сапасын бақылау вертикалі құрылды.
Қазір олар аттестаттау және лицензиялау функцияларын атқаруда. Бұл әлі – жұмыстың басы ғана.
Аталған жүйе ең басты проблемалық мәселені шешуі тиіс, яғни оқыту сапасын көтеруі қажет.
Бұл мәселе, әзірше баяу шешілуде. Сондықтан оқыту сапасына, білімді меңгеру деңгейіне, мектептер мен жергілікті атқарушы органдардың Министрлікпен кері байланысына мониторинг жасау қажет.

Осы негізде оқу процесі үнемі жетілуі тиіс.
Мемлекеттік білім стандарттарын да жетілдіріп отыру керек. Бұл – тексеріс жүргізуден де өте күрделі жұмыс.
Оқулықтар сапасы бойынша да біраз кемшіліктер баршылық.
Оларды іріктеу жүйесін қалыптастырдық. Бұл жүйе осы кемшіліктерді қысқа мерзімде барынша жоюды қамтамасыз етеді деп ойлаймын.

Елбасының тапсырмасы бойынша Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың ұлттық жоспары әзірленіп, бекітілді.

Қазіргі заман талабы – көптілді оқыту. Осы жұмысқа біз белсене кірісіп кеттік.
Қазақ тілі – ұлтымыздың рухы, рухани байлығы.
Тіліміздің дамуы, қоғамдағы орнын нығайту және қалпына келтіру жолында білім саласының жауапкершілігі ерекше.
Қазақ тілі барлық мектептерде оқытылады. Оқушылардың 60%-дан астамы қазақ тілінде білім алады.
Мұндағы басты мақсат – барлық бітірушілердің қазақ тілін жақсы меңгеріп шығуы.
2013 жылы 1 қыркүйектен бастап 1-сыныптан ағылшын тілін оқыту енгізіледі.
2012 жылы жоғары оқу орындарында тиісті пән педагогтері мен мамандарын даярлау басталды.
Президент тапсырмаларын орындау мақсатында білім берудің барлық деңгейлерінде Көптілді оқытуды дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасын әзірлеуді қажет деп санаймын.

2013 жылдың басты міндеті – материалдық базаны жаңарту, апатты және 3 ауысымда оқытатын мектептерді жою.
Елбасы Үкімет отырысында осы мәселеге ерекше назар аударды.
Практика көрсеткендей, апатты мектептерді қанша жойсақ та, олар қайтадан сол көлемде пайда болып жатады.
Сондықтан осы проблеманы түбегейлі шешу үшін жаңа нақты механизм әзірлеу қажет.
Ол – тек фактіні ғана анықтамауы тиіс. Сонымен қатар, алдағы жылдарға жоспарлы түрде негізделген, уақытылы жөндеуді жүргізе отырып, апаттың алдын алуды қарастыруы қажет.
Бұл жерде негізгі жауапкершілік жергілікті атқарушы органға жүктеледі.

Екінші міндет – жан басына қаржыландыруды енгізу.
Осы жүйемен қамтылмаған жалғыз деңгей – орта мектеп.
Бұл жүйені енгізу – уақыт талабы.
Жүйе аймақтар бойынша білімнің жоғары және тең сапасына қол жеткізеді. Сонымен бірге, салынған қаржының ашық және тиімді болуына мүмкіндік береді.
Жүйе жан-жақты пысықталды. Осы жылы пилоттық жобаны іске қосамыз.
2014 жылғы 1 қыркүйектен бастап жобаны кең көлемде пайдалануға қол жеткізу – тек педагогтерге байланысты болмақ.

Үшінші міндет – e-learning электронды оқытуды дамыту.
Қазір бұл жобаға 600-ге жуық мектеп қосылды. 2020 жылы мектептердің 90%-ын қамтитын боламыз.
Алайда, мұндай оқудың тез дамитынын ескеру керек.
Сондықтан, әзірлеушілер әлемдік трендтерді үнемі қадағалап, уақытылы түзетулер енгізіп отыруы тиіс.

Серік Нығметұлы, e-learning бағдарламасын іске асыру барысы туралы мен Сізге баяндаған болатынмын.
Қазіргі уақытта Көлік және коммуникация министрлігімен және басқа органдармен бірлесіп жұмыс жасап жатырмыз.
Мерзімдер, технологиялар және қаржы бойынша бағдарламаны оңтайландыру туралы ұсыныстар дайындалуда.

Техникалық және кәсіптік білімде өткен кезеңде басқарудың жаңа жүйесі құрылды.
Басты бағдар – үздік әлемдік тәжірибені игеруге жасалды. Шетелдік әріптес колледждер тартылды. Әлемдік методологияға талдау жасалуда.
Дуальді оқыту жүйесін енгізу басталды.

Соңғы екі жылда бұрын-соңды болмаған –жұмыс берушілерді тартудың нақты механизмін енгізуге қол жеткіздік.
Қазір олар кәсіптік стандарттарды, салалық біліктілік шеңберін әзірлеуге, практикадан өту үшін орындар ұсынуға қатысады. Сонымен қатар, техникалық және кәсіптік ұйымдарды басқаруға атсалысады.
Жұмыс берушілердің, мемлекеттік салалық және жергілікті атқарушы органдардың менталитетін өзгертуге қол жеткіздік
Сапалы кадрлар даярлау – ортақ міндет екендігін түсіндік.
Министрлік Ұлттық біліктілік жүйесі мен біліктілікті растаудың тәуелсіз жүйесін құруға белсенді қатысуда.
Бұл – сапалы кадрлар даярлауға және олардың еңбек нарығына қажеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жұмыстар жасалуда, дегенмен, әлі де ойдағыдай болмай жатыр.
Осы жылдың өзінде өткен кезеңде қалыптасқан сертификаттаудың бюрократтық мезанизмінен толықтай бас тартуымыз қажет.
Сертификаттау – маманға нақты жұмыс беруші ықылас танытқанда ғана жемісін береді. Қалғанының бәрі – «көз бояушылық».

Жүйелі міндет – кадрлар даярлаудың экономика қажеттілігіне сәйкес келуі.
Елбасының тапсырмасы бойынша «инженерлік білім жүйесін және халықаралық үлгідегі сертификаттауды бере отырып, техникалық мамандықтарды дамыту жүйесін қамтамасыз ету» қажет.
Бұл – кәсіптік-техникалық және жоғары білімге де қатысты.
Бұл мәселеде директорлық корпус жұмыс берушілермен нақты байланыс орнатып, қажетті мамандарды ғана даярлауы керек.
Мамандарды жұмысқа орналастырудың жоғары деңгейін қамтамасыз етудің маңызы өте зор.
Талдау көрсеткендей, Қазақстанда жастардың жұмыссыздығы төмендеуімен қатар, оның құрылымы да өзгеруде.
Жұмыссыз жастардың көпшілігін кәсіптік-техникалық және жоғары білімі бар адамдар құрайды.
Бұл – өте алаңдайтын жағдай. Ол үшін алдын алу шаралары қажет.
Сондықтан, бітірушілердің мониторингін нығайту керек. Сонымен қатар, олардың жұмысқа орналасуына жергілікті атқарушы органдардың, колледждердің жауапкершілігін барынша күшейту қажет.

Жоғары білім саласында да маңызды өзгерістер болды.
Әлемдік тәжірибе негізінде жоғары оқу орындарының жаңа классификациясы заңмен бекітілді.
Экономика және индустриалды-инновациялық бағдарлама талаптарына сәйкес мемлекеттік тапсырыс құрылымы қайта қаралды.
Елбасының тапсырмасы бойынша жоғары оқу орындарының желісі оңтайлануда.
2 жылда біз дамыған елдер деңгейіне шығуымыз керек.

Оқыту мазмұны жаңаруда, оқуға түсушілерге қойылатын талаптар күшеюде.
Алғаш рет колледж түлектері үшін кешенді тестілеу енгізілді. Ол бірінші курс студенттерінің деңгейіне оң әсер етті.
Нәтижесінде жоғары оқу орнына түсудің «жеңіл жолы» ретінде жұмыс істеген бірқатар колледждер жабылуда.
Кешенді тестілеу нәтижелері техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарына жүйелі тексеріс жүргізу, ондағы мамандар даярлаудың сапасын арттыру қажеттігін көрсетті.

Академиялық және ғылыми мобильдік, шетелдік профессорларды тарту жұмысы дамуда. Оның басталғанына 2 жыл болды.
Осы мақсатта Қазақстанның 2020 жылға дейінгі академиялық мобильдік стратегиясы қабылданды.

Жетекші Назарбаев Университетінің тәжірибесі біртіндеп жоғары оқу орындарына таратылуда.
Қазақстандық жоғары оқу орындарының әлемде танылуы – өте қуанышты жағдай.
2012 жылы әлемдік агенттіктер рейтингіне Қазақстаннан 20 жоғары оқу орны қатысты.
«QS» беделді рейтингіне біздің 8 жоғары оқу орны енді. Бұл – мақсатқа сай жұмыс жүргізудің нәтижесі.

Білімге қол жеткізуді кеңейту үшін түбегейлі жаңа Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі құрылды.
Тиісті Заң қабылданды. Осы орайда, Парламент депутаттарына заң жобасына қолдау көрсеткендері үшін зор алғысымды білдіремін.
Сонымен қатар, проблемалар да жоқ емес.
Мысалы, әлі күнге дейін жоғары оқу орындарының күндізгі бөліміне қарағанда сырттай оқитындар көп.
Алайда, Елбасы мамандар сапасына жоғары талаптар қойып отыр.

Бұл туралы бірнеше рет айтылған болатын. Министрлік қажетті нормативтік құжаттарды қабылдады. Бірақ, олардың орындалуы өте баяу.
Сондықтан, бұл мәселеде қатаң шаралар қабылдайтын боламыз.

Мұндағы негізгі міндеттер мыналар:
Ең алдымен, жоғары білімнің сапасын және бәсекеге қабілетін арттыру.
Бұл үшін оқытудың мазмұны мен методологиясын жетілдіруді жалғастырып, даярлау сапасы төмен жоғары оқу орындарынан құтыламыз.
Ең маңыздысы – мамандарды экономика, оның ішінде аймақ қажеттілігіне сәйкес даярлауға қол жеткізу.

Елбасының тапсырмасы бойынша жоғары оқу орнының екінші курсынан бастап кәсіпорындарда міндетті өндірістік практикадан өтуді заңмен бекіту қажет.
Бітірушілерді жұмысқа тиімді орналастыруға және оған ректорлардың жауапкершілігін арттыруға ерекше назар аудару керек.
Жоғары оқу орнының табысы – бұл оның түлектеріне деген сұраныс.
Өте маңызды бағыттардың бірі – бұл ғылым мен инновациялық процестердің бірігуі.
Бұл – Президенттің тікелей тапсырмасы.

Біз жоғары оқу орындары басшыларының жұмысын осы көрсеткішпен және Назарбаев Университетінің тәжірибесін қалай меңгергенімен бағалайтын боламыз.

Ғылым саласында 3 басты жетістік бар.
Бұл – қаржыландырудың барынша өсуі, кадрлық қамтамасыз етудегі өзгеріс және әлемдік журналдардағы мақала санының көбеюі.

«Болашақ» бағдарламасы ғылыми және педагогикалық кадрларды жаңартудың басты механизміне айналды. Онда магистрлерді, PhD докторларды даярлауға және ғылыми стажировкаға басты назар аударылған.
Мұндағы проблемалық мәселелер белгілі. Олар: зерттеулер деңгейі мен тиімділігінің төмендігі, практикада қолданылудың аздығы, ғылымның экономикамен байланысының аздығы.

Ғылым саласын одан әрі дамытудың негізгі стратегиялық бағыттары мыналар:
Бірінші – бәсекеге қабілеттікті арттыру және ірі халықаралық жобаларға қатысу.
Екінші – инновацияға бағдар және Инновациялық-индустрияландыру мемлекеттік бағдарламасына қатысу.
Үшінші – біліммен және бизнеспен тиімді интеграция, мемлекеттік-жекеменшік әріптестікті қалыптастыру.
Сондай-ақ, біздің ғылым, ЭКСПО – 2017 көрмесінде өзін жақсы жағынан көрсетуі қажет.

Бұл міндеттердің барлығы оңай шаруа емес, әрине.
Сондықтан, жаңа Ғылымды дамыту бағдарламасын әзірлеп, қабылдауымыздың уақыты келді.

Жолдау аясындағы маңызды міндеттің бірі – 2025 жылға қарай латын алфавитіне көшу мәселесі.
Ғалымдарымыз осындай графиканы пайдалану бойынша әлемдік тәжірибеге ғылыми талдау жүргізіп, ұсыным әзірлеуі қажет.

Жастар саясатында Елбасының тапсырмасы бойынша дамудың жаңа бағыты қабылданды. Басқарудың жаңа моделі құрылды.
Бұл – Білім және ғылым министрлігінің Жастар ісі комитеті және аймақтардағы жастар саясаты басқармасы.
Жастар ұйымдарымен жұмыс жүргізетін Үйлестіру кеңесі және «Жастар» ғылыми орталығы құрылды.
Бұл орталықтың рөлі ерекше. Оның міндеті – жастар арасындағы проблемаларды талдау және оларды шешу жолдарын көрсету.

Бұл салада бірқатар проблемалар бар.
Теріс пиғылды топтар, Интернеттің кері әсері, идеологиясыздандыру, саяси өмірден бойын аулақ ұстау, діни және экстремистік ағымдар, әлеуметтік жағдайларға қанағаттанбау және т.б.
Бұл проблемалардың бәрін шешуіміз қажет.
Осы мақсатта барлық білім беру ұйымдарында оқу процесінің тәрбие компонентін күшейту бойынша типтік Кешенді жоспар қабылданды.
«Студенттік баспана» бағдарламасы іске аса бастады.
Жаңа Мемлекеттік жастар саясаты тұжырымдамасының жобасы дайындалды.
Оның маңызды аспектілерінің бірі – оқушылармен қатар жұмысшы, ауылдық, маргинальді жастарды қолдау болып отыр.

Қорытындылай келе, мыналарды айтқым келеді. Елбасы қойған міндеттерді шешу үшін 2011-2020 жылға дейінгі білім беру бағдарламасына түзетулер енгізу қажет.
Нұрсұлтан Әбішұлы айтқандай, біздің жұмысымыздың стилі жалпыны қамтитын прагматизмге айналуы тиіс.
Яғни, ғылым мен білімнің барлық саласы – нәтижеге, елді, оның экономикасы мен әлеуметтік саласын дамытуға жұмыс істеуі қажет.
Сондай-ақ, жоғары бәсекеге қабілетті болуы тиіс.
Бұл үшін біз кадрлық құрам мен ведомстволық бағынысты ұйымдардың ой-санасын өзгертуіміз керек.

Еңбек нарығының мамандарға сұранысын талдау және болжау жүйесін құру да – кезек күттірмейтін міндет.
Бұл міндетті біз Экономикалық және бюджеттік жоспарлау, Еңбек министрліктерімен, жергілікті органдармен бірлесіп шешуіміз қажет.
Біз сонда ғана, білім беру жүйесін дамытудың негізгі бағыттарын анықтай аламыз.

Құрметті әріптестер!
Қазақстандағы ұлттық интеллигенцияның басым бөлігін құрайтын барлық ғылыми-педагогикалық корпусқа айтарым:
Сіздердің алдарыңызда міндет көп. Ұстаз – ұлы есім! Демек, білікті кадр даярлау, ғылыми жұмыс жүргізумен қатар қоғам санасына тың серпін беретін де – Ұстаз!
Олай болса, ұлттың ұлы құндылығын қалыптастыратын тұлға – осында отырған Сіздерсіздер, құрметті ұстаздар!
Елбасы маңызды міндеттер қойып отыр. Рухымыз асқақтап, ұрпақты мәдениетке баулу, тілдер мәселесін шешу сияқты іргелі жұмыста ұстаз көш бастауы тиіс.

Құрметті әріптестер!
Өткен кезеңде атқарылған іс аз емес. Алдағы міндеттеріміз де айқын.
Елге қызмет – абыройлы міндет. Мұны әрқайсымыз жүрегімізбен түсініп, аянбай еңбек етуіміз керек.
Әрине, бұл іс, бірдің емес – мыңның ісі.
Министрліктің басқа орталық және жергілікті мемлекеттік органдармен бірлесіп жұмыс істеу деңгейі жақсарғанда ғана нәтиже болары анық.
Ал бұл бағытта ҚР Үкіметі мен Серік Нығметұлы өзі бастап қолдау көрсетуде.
Алқа отырысына қатысушылардың барлығы жұмысқа белсене кіріседі деген сенімдемін.
Сондықтан, Сіздердің аттарыңыздан Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевты, ел Үкіметін алдымыздағы барлық міндеттер табысты орындалады деп сендіруге рұқсат етіңіздер.

Назарларыңызға рахмет.

Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті әріптестер!

Сіздердің назарларыңызға «Капиталдың сыртқы нарықтарында мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды шығару туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулы жобасын ұсынамын.
Қаулы жобасы ағымдағы тарихи төмен базалық пайыз бағамдарының жағдайында капиталдың сыртқы нарықтарында мемлекеттік бағалы қағаздар (бұдан әрі - еурооблигациялар) шығару жолымен 2013 жылы республикалық бюджет тапшылығын қаржыландыру мақсатымен әзірленді.
1. Бюджеттік заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі атынан қарыздар тартуды әрбір жекелеген қарыз шарты немесе мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар түрі бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметі шешімінің негізінде бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган жүзеге асырады. Қаржы министрлігі мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздардың әрбір шығарылымының көлемдерін, мерзімдерін және шарттарын айқындайды.
2013 жылғы республикалық бюджет тапшылығы 785,2 млрд теңге көлемінде немесе Жалпы ішкі өнімнің 2,1%-ымен бекітілген. Тапшылықты қаржыландыру ішкі нарықта 537,1 млрд. теңге мөлшерінде, сыртқы нарық есебінен - 248,1 млрд. теңгеге мемлекеттік бағалы қағаздар шығару арқылы, оның ішінде, одан - 150 млрд. теңге еурооблигация шығару есебінен жоспарланып отыр. Жалпы, 2013 жылдың 1 қаңтарына үкіметтік борыш 3 626,3 млрд. теңгені құрады, ішкі борыштың үлесі – 80% немесе 2 896,9 млрд. теңге (19,2 млрд. АҚШ.долл ) сыртқы борыш үлесі 20% немесе 729,3 млрд. теңге (4,8 млрд.АҚШ долл. ). 150 млрд. теңге мөлшерінде еврооблигация шығарылатын болса, сыртқа үкіметтік борыш 879,3 млрд. теңгені (5,8 млрд. долл.) немесе үкіметтік қарыздар портфелі мөлшерінің 24,2% құрайды.

Көрсеткіштер атауы Сома Үлес
Республикалық бюджет тапшылығы -785,2
РБ тапшылығын қаржыландыру 785,2 100%
Ішкі қаржыландыру 537,1 68,4%
Түсім 802,7
өтеу 265,7
Сыртқы қаржыландыру 248,1 31,6%
түсім 308,0 100%
- жобалар бойынша сыртқы қарыздар 158,0 51%
- еурооблигациялар 150,0 49%
өтеу 59,9

2. 2012 жылдың 2-ші жартысында бюджет тапшылығының 203,5 млрд. теңгеге ұлғаюы ішкі нарықтағы мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша пайыздық мөлшерлеменің күрт өсіп кетуіне әкеп соқты. Учитывая объем портфеля ГЦБ в размере 2 896,9 млрд. теңге (19,2 млрд.АҚШ долл.) мөлшеріндегі мемлекеттік бағалы қағаздар қоржынының көлемін ескере отырып, пайыздық мөлшерлеменің ұлғаюы борышқа қызмет көрсету жөніндегі шығыстарды айтарлықтай ұлғайтады.
Сонымен қатар, үстіміздегі жылғы 11 қаңтарда 5 жылдық еурооблигациялар бойынша капиталдың сыртқы нарықтарында қарыз алудың индикативті құны 2,01 % құрады. Салыстыру үшін, ішкі нарықта 5 жылдық МБҚ бойынша ағымдағы ставка 5,5 % құрайды.

Қарызға қызмет көрсету бойынша жыл сайынғы шығыстар (150 млрд. теңге) Купон ставкасы Шығыстар
- еурооблигациялар (валюталық шығыстарды қоспағанда) 2,01% 3,01 млрд. теңге
- ішкі нарықтағы МБҚ 5,5% 8,25 млрд. теңге

Еурооблигациялар шығару туралы шешім қабылданбаған жағдайда, ішкі нарықта 150 млрд. теңге сомаға МҚБ қосымша шығару МҚБ кірістілігіне ауыртпалыққа әкеп соғады және мемборышқа қызмет көрсетуге арналған шығыстарды арттырады, бұл өткен жылы байқалды.
3. Корпоративтік эмитенттер үшін бағалық бағдар ретінде айналымда егемен еурооблигациялардың болуы несиелік капитал нарығының маңызды құрауышы болып табылады. Купонның төмен мөлшерлемесімен егемен еурооблигациялар корпоративтік сектор үшін облигациялар бойынша сыртқы міндеттемелерді қайта қаржыландыру кезінде қарыз алу құнын төмендетуге әкеп соқтыруы мүмкін. Қазақстан Республикасының Үкіметі 1996-2000 жылдар ішінде еурооблигациялардың 4 шығарылымын жүзеге асырды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің атынан Қаржы министрлігі 2007 жылғы мамырда еурооблигациялардың соңғы шығарылымын өтеді.
Бүгінгі таңда жаһандық экономикалық дағдарыстың екінші толқынын күту (2013-2014 ж.), Федералды резервтік жүйенің рекордты төмен мөлшерлемелері кезінде Еуропадағы борыштық дағдарысты шешу бойынша белгісіздік нәтижесінде инвесторлардың тұрақты экономикасы бар елдердің облигацияларына салу үрдісі байқалып отыр, бұл осындай мемлекеттер үшін арзан қорландыруды болжамдайды. Қазақстан Республикасының егеменді еурооблигациялар шығаруы 2013 жылы ұлттық компаниялардың еурооблигациялар бойынша өздерінің міндеттемелерін қайта қаржыландыруы үшін сыртқы нарықтарға күтілетін шығуы барысында өзекті болып табылады. Елдегі базалық төмен мөлшерлемелер мен тұрақты макроэкономикалық жағдайды ескере отырып, бюджет тапшылығын қаржыландыру және қазақстандық эмитенттер үшін бенчмарк белгілеу үшін 2013 жылдың бірінші жартысында егемен еурооблигациялар шығару мүмкін деп санаймыз.
Қаулы жобасы қабылданған жағдайда 2 ай ішінде инвестициялық банк пен заң кеңесшісінің (шығару әріптестері) қызметтерін мемлекеттік сатып алу бойынша конкурс өткізіледі. Конкурс қорытындылары бойынша шығару әріптестерімен шығару бойынша қызмет көрсету туралы келісім жасалады (тиісті құжаттаманы дайындау, Эмиссия проспектін, заң қорытындыларын, роудшоу өткізуді. Еурооблигацияларды орналастыру және т.б. қоса алғанда). Еурооблигациялар шығару бойынша қажетті құжаттарды дайындау жөніндегі жұмыстарды жүргізу 8 аптаны алады. Қазақстанның капиталдың әлемдік нарықтарында ұзақ мерзім болмауын ескере отырып, еурооблигациялар шығару бойынша әлемдік қаржы орталықтарында роудшоу өткізу үшін делегация құрамына экономикалық блок мемлекеттік органдарының (ҚР ҚМ, ҚР ҰБ, ҚР ЭБЖМ) бірінші басшыларын қосуды орынды деп есептейміз.

Назарларыңызға рахмет!

Құрметті Серік Нығметұлы!

Бүгінгі таңда сумен жабдықтау және су бұру саласында су арналарының инвестицияларды қаржыландыруға өзіндік көздерінің төмен деңгейі, сәйкесінше активтері тозуының жоғары деңгейі, желілердегі көп су шығындары және сумен жабдықтау және су бұру қызметтерінің төмен сапасы байқалады.
Бұдан басқа, сумен жабдықтау және су бұру саласы да жалақының төмен деңгейімен және кәсіпорындардағы менеджмент деңгейін жақсарту қажеттілігімен сипатталады.
Осыған байланысты, сумен жабдықтау және су бұру объектілерін жаңартуды және жөндеуді жүргізудің, сондай-ақ осы салаға инвестициялар тартудың және олардың көлемін арттырудың мақсатында Министрлік табиғи монополияларды реттеу және құрылыс және тұрғын үй-шаруашылық істері агенттіктерімен бірлесе отырып, Қазақстан Республикасында 2013-2015 жылдарға арналған суға тарифтерді белгілеудің жаңа механиздерін ендіру бойынша кешенді жоспардың жобасын әзірледі.
Кешенді жоспардың жобасы келесіні көздейді:
Бірінші: ТМРА-ның қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерге: Шығындарды қалыптастырудың ерекше тәртібінің және Пайда ставкасын есептеу бойынша нұсқаулықтың су арналарының қызметтеріне тарифтерді қалыптастыру әдістемесін өзгерту бөлігіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуі;
Екінші: ҚТКШІА, ТМРА және жергілікті атқарушы органдардың су арналарының қайта бағалауды жүргізуін қамтамасыз ету;
Үшінші: ҚТКШІА және жергілікті атқарушы органдардың су арналарының ТМРА-ға шекті тарифтерді бекітуге өтінімдерді беруін қамтамасыз ету;
Төртінші: ТМРА-ның су арналары қызметтеріне шекті тарифтерді белгілеуі.
Бұл ретте, тарифтерді белгілеудің жаңа тетіктерін қолдана отырып шекті тарифтерді бекіту 2013 жылдан басталатынын атап өткен жөн.
Сондай-ақ, Кешенді жоспарда Министрліктің ТМРА және ҚТКШІА-мен бірлесіп су арналары қызметтеріне тарифтерді белгілеудің жаңа жолдарын әзірлеу бойынша жұмыстарды жалғастыруы және нәтижелерін 2013 жылғы мамырда Үкіметте көрсетілуі көзделген.
Жалпы айтқанда, Кешенді жоспардың жүзеге асырылуы келесіні қамтамасыз етеді:
Бірінші: су арналарының шекті тарифтерге өтуі, бұл өз кезегінде су арналарына инвестицияларды ұлғайтып, желілерді жөндеу мен жаңартуға мүмкіндік береді; негізгі құралдардың тозуын төмендетеді, сондай-ақ тарифтердің тұрақтылығы мен болжамдылығын қамтамасыз етеді;
Екінші: су арналарының тарифтеріне негізгі құралдарды қайта бағалаудың нәтижесінде қалыптасқан амортизацияның толық көлемде енгізілуі.
Бұл инвестициялық бағдарламаларды қаржыландырудың бірден бір көзі болып табылатын су арналары қызметтерінің тарифтеріндегі амортизация деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.
Үшінші: су арналарының тарифіндегі пайданы 30%-ға дейін жоғарылату (қазіргі уақытта ол 10%-ды құрайды). Бұл сумен жабдықтау және су бұру саласына инвестицияның қосымша көздерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Төртінші: су арналарының әкімшілік және өндірістік персоналының еңбек төлемінің қорын ұлғайту.
Бұл су арналарының білікті кадрларын сақтап қалуға, жаңа мамандарды тартуға, жалпы алғанда, менеджментті және, сәйкесінше, көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.

Кешенді жоспардың жобасы бүгінде барлық мүдделі органдармен, сондай-ақ 16 негізгі су арналарымен келісілді.
Кешенді жоспардың іс-шаралары туралы толығырақ ТМРА-ның Төрағасы баяндайды.
Кешенді жоспардың жобасын қолдауларыңызды сұраймын.

Назарларыңызға рахмет!

Үкіметтің 2011 жылғы 30 желтоқсандағы қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің заң жобалау жұмыстарының 2012 жылға арналған жоспарында Парламент Мәжілісіне 34 заң жобасын енгізу көзделген.
Ағымдағы жылдың 20 желтоқсанындағы жағдай бойынша Парламент Мәжілісіне 26 заң жобасы енгізілген, оның 5 мемлекет Басшысы қол қойған.
Ағымдағы жылдың аяғына дейін Парламент Мәжілісіне тағы да 7 заң жобасын енгізу қажет (тізімі қоса беріледі), оларды Қазақстан Республикасы Үкіметінің бүгінгі отырысында қабылдау жоспарланған.
Осылайша, 2012 жылға арналған жоспар 100%-ға орындалады деп айтуға болады.
Ағымдағы жылы жоспарланған 34 заң жобасынан 2 заң жобасы алып тасталды (жалпыға бірдей декларациялау мәселелері бойынша және электрондық сауда-саттық мәселелері бойынша – (Президент Әкімшілігімен келісілген).
Президент Әкімшілігімен келісу бойынша ағымдағы Жоспарға 2 заң жобасы да енгізілген болатын. Олар жер қатынастарын реттеу мәселелері бойынша және оңалту мен банкроттық туралы заң жобалары (жаңа редакциясы).
Сонымен қатар, мемлекеттік органдар осы жылы Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмаларын және оның Жолдауын, Президент Әкімшілігі басшылығының, Үкіметтің тапсырмаларын іске асыруға бағытталған жоспардан тыс 14 заң жобасын әзірледі.
Сонымен 2012 жылғы 30 қаңтардағы Президент Жарлығымен бекітілген «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» атты 2012 жылғы 27 қаңтардағы Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру бойынша жалпыхалықтық іс шаралар жоспарымен 7 заң жобасын әзірлеу көзделді.
Қазіргі уақытта 7 заң жобасының 2 заң жобасына Мемлекет басшысы қол қойды, 3 заң жобасы Парламентте және 1 заң жобасы келісуде.
1 заң жобасы бойынша жұмыс («Жеке детективтік қызмет туралы») ол бойынша соңғы шешім әзірленгенше тоқтатылып тұр.
Мемлекет басшысының «Қазақстанды әлеуметтік жаңғырту: Жалпыға ортақ Еңбек Қоғамына қарай жиырма қадам» атты мақаласында берілген тапсырмаларын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын орындау бойынша қазіргі уақытта мүдделі мемлекеттік органдармен келісу рәсімінен өтіп жатқан, 4 заң жобасы әзірленуде.
Сондай-ақ Мемлекет Басшысының 2011 жылдың 17 қаңтарында берген тапсырмасы бойынша Ішкі істер министрінің кеңейтілген алқа отырысында 2012 жылғы 11 қазандағы № 1288 Үкімет қаулысымен Парламент Мәжілісінің қарауына берген құқық қорғау қызметінде полиграфты қолдану мәселесін заңнамалық реттеуге бағытталған Әділет министрлігі заң жобасын әзірледі.
«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 20 - жылдығы туралы» Қазақстан Республикасы Президенті - Қарулы Күштердің Жоғары Бас Қолбасшысының бұйрығын іске асыруда «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Қазақстан Республикасының Заңына толықтырулар енгізу туралы» Заңды Әділет министрлігі әзірлеп, Парламентте Қорғаныс министрлігі пысықтап және Мемлекет басшысы қол қойды.
2012 жылғы 3 шілдедегі Үкіметтің кеңейтілген отырысында берілген Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы министрлігі «Мемлекеттік сатып алу» туралы Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасын әзірледі. Заң жобасы ағымдағы жылдың 8 желтоқсанында Премьер - Министр Кеңсесіне кіргізілді және Президент Әкімшілігімен келісілуде.
Осылайша, мемлекеттік органдар әрбір үшінші заң жобасын жоспардан тыс тәртіппен әзірледі.
Бұған қоса, ағымдағы жылы Парламент депутаттары 11 заң жобасына бастамашылық білдірді, оның 2 заң жобасына Мемлекет Басшысы қол қойды, 1 қол қойылуда, 2 Мәжілістің қарауында, – Үкіметтің теріс қорытындысына байланысты 3 бойынша жұмыс тоқтатылды, 1 заң жобасы бойынша Республикалық бюджет комиссиясының қорытындысы талап етіледі.
Бір заң жобасы (мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін өндіру мен айналымын мемлекеттік реттеу мәселелері бойынша) Ведомствоаралық комиссияның қарауына бес рет шығарылды, бірақ баяндама жасаушы келмегендіктен алып тасталды. «Жайылымдар туралы» заң жобасын ВАК-тың жақын арадағы отырысына шығару жоспарлануда.
Бұған қоса, Министрлік заң жобалары мен халықаралық шарттардың тең түпнұсқалылық және лингвистикалық сараптама сапасын арттыру мәселесі шешілуде.
Алдыңғы 2011жылмен салыстырғанда ағымдағы жылы жүргізілген ғылыми лингвистикалық сараптама көлемі 2 есе көбейді.
Заң жобалары мәтіндерінің тең түпнұсқалылық сапасын арттыру үшін Институт қызметкерлері Парламент Мәжілісіндегі жұмыс тобының құрамында жұмыс жасауда.
2012 жылғы сәуірде Заң терминдерінің сөздігі шығарылып, мемлекеттік органдарға жіберілді, ол нормативтік құқықтық актілер мен халықаралық шарттарды әзірлеу кезінде негізге алынатын болады.
Қорытындылай келе, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының, Қазақстан Республикасы егемендігінің маңыздылығын қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыру, қазақстан қоғамы мен мемлекеттің тұрақты әрі қарышты дамуы мемлекет аппаратының жалпы міндеті болып табылатындығын атап өтемін.

Құрметті Нұрлан Зайроллаұлы!
Құрметті депутаттар!

«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне төреліктің және аралық соттың қызметін жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасын біз Мемлекет басшысының 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының 13-тармағын орындау үшін әзірледік.
Заң жобасымен жұмыс жасау шеңберінде Әділет министрлігі аралық соттардың және төреліктің қызметін реттейтін қолданыстағы заңнаманың жай-күйін талдады, осы салада орын алған проблемалар анықталды, сондай-ақ халықаралық тәжірибе зерделенді.
«Аралық соттар туралы» және «Халықаралық коммерциялық төрелiк туралы» заңдар 2004 жылы қабылданған. Осы заңдар сегіз жыл бойы қолданыста болғанына қарамастан, олар осы институттардың кеңінен қолданылуына жеткілікті серпін бере алмады.
Бүгінде ХХI ғасырдың дамыған мемлекеттерінде экономикалық және халықаралық-құқықтық даулардың 70-90 пайызы аралық сот ісін жүргізу шеңберінде шешіледі.
Аралық сот ісін жүргізуді қолданудың негізгі себептерінің бірі – кәсіпкерлік субъектілеріне дауларды шешудің демократиялық, жедел және экономикалық тәсілдерін ұсыну. Бұл аралықта және төрелікте іс қарау тараптарына сотты және төрешілерді таңдау құқығы берілетінін білдіреді.
Бүгінде Қазақстан нарықтық экономикасы бар әлемдік қоғамдастықтың тең құқықты мүшесіне айналды, біздің еліміз әлемдегі айтарлықтай серпінді дамушы мемлекеттердің бірі ретінде сипатталады. Жыл сайын бизнес ортасы жақсарып, Қазақстан инвестициялар үшін неғұрлым тартымды елге айналды.
Осы оң беталыстар кәсіпкерлер қызметінің жандануына және нәтижесінде даулардың туындауына ықпал ететін болады. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасындағы осындай дауларды аралық (төрелік) соттарда шешкен дұрыс.
Сот процесі өзінің ұзақтығымен және көп сатылы болуымен сипатталады, бұл бизнеске олардың арасында туындаған дауларды жедел шешуге мүмкіндік бермейді, сондықтан мұндай дауларды төрелік пен аралық соттар арқылы шешкен жөн.
Бүгінде қаралып отырған заң жобасы төреліктерді және аралық соттарды нығайтуға бағытталған.
Заң жобасында 3 кодекске, атап айтқанда Азаматтық іс жүргізу, Салық, Қылмыстық іс жүргізу кодекстеріне, сондай-ақ «Адвокаттық қызмет туралы», «Аралық соттар туралы», «Халықаралық коммерциялық төрелік туралы», «Концессиялар туралы», «Атқарушылық iс жүргiзу және сот орындаушыларының мәртебесi туралы», «Кәсiптiк одақтар туралы», «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңдарға, яғни 8 заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу көзделеді.
Ұсынылып отырған негiзгi жаңалықтардың мәнi мынадай:
Бірінші. Төреліктің және аралық соттың құзыреттерін қолданыстағы заңнамада көзделгендей азаматтық-құқықтық шарттардан емес, азаматтық-құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды қарау құқығын беру арқылы кеңейту ұсынылады.
Сонымен қатар төрелік және аралық сот өмірмен және денсаулықпен, жеке өмірге қол сұқпаушылықпен, жеке және отбасы құпиясымен, атына берілетін құқығымен байланысты мүліктік емес сипаттағы дауларды қарауға құқылы еместігін заңнамалық тұрғыда бекітуді ұсынамыз.
Бұл көрсетілген құқықтық даулардың жария құқықпен едәуір сәйкес келетініне негізделеді.
Анықтама үшін: қазіргі уақытта «Аралық соттар туралы» Заңның 7-бабының 5-тармағына сәйкес:
° мемлекеттiң,
° мемлекеттiк кәсiпорындардың,
° кәмелетке толмаған адамдардың,
° заңда белгiленген тәртiппен әрекетке қабiлетсiз деп танылған адамдардың,
° аралық келiсiмге қатысушылар болып табылмайтын адамдардың мүдделерiн қозғайтын даулар,
° табиғи монополиялар субъектiлерiнiң, тауарлар мен көрсетiлетiн қызметтер нарығында үстем жағдайға ие субъектiлердiң көрсетiлетiн қызметтердi ұсынуы, жұмыстарды орындауы, тауарларды өндiруі туралы шарттардан туындаған,
° сондай-ақ банкроттық туралы iстер жөнiндегi даулар аралық соттардың ведомстволық қарауына жатпайды.

Бұл ұсыныс сонымен қатар «Шетелдiк төрелiк шешiмдерiн тану және iске асыру туралы» Нью-Йорк Конвенциясының ережелеріне толық түрде сәйкес келеді, оған сәйкес төрелікке шарттардан туындайтын дауларды ғана емес, азаматтық-құқықтық қатынастардан пайда болатын дауларды да қарау құқығы беріледі (Конвенцияның 2-бабының 1-тармағы).
Президенттің 1995 жылғы 4 қазандағы № 2485 Жарлығымен Қазақстанның осы Нью-Йорк Конвенциясына қосылғандығын атап өту керек.
Сонымен бір мезгілде біз «Халықаралық коммерциялық төрелік туралы» Заңның атауынан «коммерциялық» деген сөзді алып тастап, оның атауын өзгертуді ұсынамыз. Бұл төреліктің құзыретіне жеке мүліктік емес құқықтармен байланысты айтарлықтай көп даулардың жатқызылуынан туындап отыр.
Мысалы, өнертабыстарын, өнеркәсіптік үлгілерді және зияткерлік қызметтің өзге де нәтижелерін жасауда, сондай-ақ басқа адамға материалдық зиян келтіру салдарларынан туындаған және басқа даулар.
Бұған қоса, Заңның атауын өзгерту мәселесі тұжырымды емес. Заң жобасын бірінші оқылымға әзірлеу кезінде бірқатар депутаттар Заңның қолданыстағы атауын сақтауды ұсынды.
Осыған байланысты, егер депутаттар бұрынғы «Халықаралық коммерциялық төрелік» терминін сақтау туралы шешім қабылдаса, онда ол заң жобасының тұжырымдамасына қатысты болмайды.
Бізге бұл жердегі бастысы төреліктің азаматтық-құқықтық қатынастардан келіп шығатын дауларды қарау бойынша құзыретін сақтап қалу болмақ.
Әлемдік тәжірибеге сүйенсек, АҚШ, Украина, Польша, Австрия заңнамасына сәйкес төрелік іс қараудың мәні іс жүзінде мүліктік және мүліктік емес сипаттағы кез келген дау болуы мүмкін.
Осы түзетулердің қажеттігі негізінде жалпы заң құзыры бар соттардың азаматтық істерді қарау статистикасына тоқтала кеткен жөн.
Мысалы, 2010 жылы соттар шамамен жеті жүз мың азаматтық істі қараған. Бұл ретте қаралған азаматтық істердің жалпы санының 75 пайызы талап қою бойынша іс жүргізуді құрайды. 2011 жылы соттар бес жүз мыңнан астам азаматтық істі қараған. Қаралған азаматтық істердің жалпы санының 74 пайызы талап қою бойынша іс жүргізуді құрайды.
2012 жылы бес жүз мыңнан астам азаматтық іс қаралған. Азаматтық істердің жалпы санының 70 пайызы талап қою бойынша іс жүргізуді құрайды.
Осы көрсеткіштерден көріп отырғанымыздай, бүгінгі күні соттардың азаматтық істерді қарау кезіндегі жүктемесі өте үлкен. Мәселен, 2011 жылы аралық соттар 22 істі, ал төрелік 3 істі қараған.
Біздің пікірімізше, аралық соттардың және төреліктің құзыретін кеңейту мемлекеттік соттардың жүктемесін айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді.
Екінші. Халықты хабардар ету үшін заң жобасымен «Аралық соттар туралы» Заңға тұрақты жұмыс істейтін аралық сот өз судъяларының тізілімін жүргізуді көздейтін норманы енгізу ұсынылып отыр. Тұрақты жұмыс істейтін аралық сот, оның заңды мекенжайы, жұмыс регламенті, аралық соттардың тізілімі туралы ақпарат жеке және заңды тұлғалардың еркін танысуы үшін бұқаралық ақпарат құралдарында және жалпы пайдаланудағы телекоммуникация тораптарында орналастырылады. Осы жағдайды заңды түрде бекіту халықтың аралық соттар туралы хабардар болуын және дауларды баламалы түрде шешуде олардың құқықтық сауаттылығын көтеруге ықпал етеді.
Төреліктердің және аралық соттардың рөлін нығайту үшін осы саланы заңнамалық тұрғыдан ғана жетілдіру жеткіліксіз. Атап айтқанда, жұртшылықты бар төреліктердің және аралық соттардың қызметі туралы хабардар ету керек. Бұл жұмыста құзыретті мемлекеттік органдардың барлығы: Жоғарғы Сот, индустрия және жаңа технологиялар, экономикалық даму және сауда министрліктері, сондай-ақ «Атамекен» Одағы, «Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы» сияқты кәсіпкерлік бірлестіктерінің белсенді қатысуы керек.
Үшінші. Аралық соттар мен халықаралық коммерциялық төрелік туралы заңнаманы жетілдіруді де редакциялық сипаттағы түзетулер енгізу арқылы жүзеге асыру ұсынылады.
Азаматтық іс жүргізу кодексінің 25-бабының атауы мен мазмұнында «аралық сот» деген сөздердің алдында «төрелік және» деген сөздермен толықтыру қажет. Азматтық іс жүргізу кодексінің 61-бабының бірінші бөлігінде, 170-бабының 4-тармақшасында, 185 және 192-баптарында «аралық сот» деген сөздердің алдында «төрелік және» деген сөздермен толықтыру қажет. Салық кодексінің 548-бабының 1-тармағының 1-1) тармақшасы да солай түзетілуге тиіс: «аралық сот» деген сөздердің алдында «төрелік және» деген сөздермен толықтыру қажет.
Заң жобасын қабылдау теріс әлеуметтік-экономикалық салдарға әкелмейді.
Заң жобасын жүзеге асыру мемлекеттік шығындардың ұлғаюына немесе мемлекеттік кірістердің азаюына әкелмейді.
Назарларыңызға рахмет.

Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті әріптестер!

Бизнес-климатты жақсарту республикада кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдаудың негiзгi бағыттарының бiрi ретінде айқындалды.
Үкiметтiң бизнес-климатты жақсарту бойынша жұмысының қызмет көрсеткiштерінiң бiрі «Doing Business» Дүниежүзілік Банкінің рейтингіндегі орын болып табылады, оның ішінде 2012 жылы Қазақстан 185 елдiң тiзiмiнде 49 орынды иеленді.
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары Е.Т. Орынбаевтың жетекшілігімен тиісті Жұмыс тобы құрылған кезде 2008 жылы «Doing Business» Дүниежүзік Банктің рейтингінде Қазақстанның ұстанымын жақсарту бойынша белсенді жұмыстар басталды.
2010 жылдан бастап жыл сайын бекітілетін рейтингте Қазақстанның ұстанымын жақсарту жөніндегі барлық реформалар мен іс-шаралар Дүниежүзілік Банктің «Doing Business» рейтингісінің индикаторларын жақсарту жөнiндегi шаралардың кешенді жоспарларына сәйкес жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы көптеген жылдар бойы бизнесті жүргізудің жалпы рейтингісінде барынша жектілікті жоғары ұстанымға орналасады.
Жыл сайын өзгеріп отыратын есептеу әдістемесі бойынша Қазақстан осы жылы Қытайды (91 орын), Түркияны (71 орын), Польшаны (55 орын), Ресейді (112 орын), Беларусьты (58 орын), Қырғызстанды (70 орын) басып озып, 49 орынға көтерілді.
Бұдан басқа, биылғы жылы Қазақстан соңғы жылдары бизнесті жүргізуді елеулі түрде жақсартқан елдердің тізіміне енді.
«Кәсіпорындарды тіркеу» сияқты индикатор бойынша Қазақстан 30 ұстанымға (55-тен 25-ке) көтерілген, бұған кәсіпорын құру рәсімдерін жеңілдету және тіркелгеннен кейінгі үш ай ішінде ең аз капитал төлеу туралы талаптың жойылуы ықпал етті.
«Төлем қабілетсіздігіне рұқсат» индикаторы бойынша (55 орын) оңалту ісін жеделдетіп қарауды енгізу, оңалту мерзімін ұзарту, төрелік басқарушылардың өкілеттіктерін кеңейту және оларға қойылатын біліктілік талаптарын арттыру бойынша реформалар жүргізілді. Сондай-ақ, банкротқа ұшырау, кредиторлар құқықтарын кеңейту, операцияларды жалғастырумен байланысты ережелерді өзгерту, оңалту жоспарын қабылдау үшін мерзімді енгізу және сот қадағалауының талаптарын қосу жөнінде деректерді ұсыну талаптары өзгертілді.
«Кредит алу» индикаторы бойынша Қазақстан ұстанымының едәуір ұлғайғаны байқалуда (97-ден 83-ке). Автоматты түрде оңалту рәсімдерінде болудан босату үшін жаңа негіздемелер енгізу есебінен қамтамасыз етілген кредиторлардың құқықтары нығайтылды.
Сонымен бiрге, жеке индикаторлар бойынша Қазақстанның ұстанымы жоғары емес. Жүргізілген жұмысқа қарамастан, республика «Құрылысқа рұқсат алу» және «Халықаралық сауда» индикаторлары бойынша тиісінше 155 және 182 орында тұр.
2013 жылға арналған жұмыс шеңберінде «Халықаралық сауда» индикаторы бойынша сыртқы сауда саласында экспорттық-импорттық операциялар кезінде бірыңғай электрондық терезені енгізу және барлық кедендік рәсімдер бойынша тауарларды пилоттық электрондық декларациялауды енгізу жоспарланады.
Бұдан басқа, бұл индикаторды жақсарту бойынша жұмыс Үкіметтің 2012 жылғы 30 мамырдағы №702 қаулысымен бекітілген 2012-2014 жылдарға арналған жекеленген Іс-шаралар жоспарына сәйкес жүргізілуде.
«Құрылысқа рұқсат алу» индикаторын жақсарту бойынша келесі жылға жобалау-сметалық құжаттамасын келiсу рәсімдерін жетілдіру және сәулет-жоспарлау тапсырмаларын берудiң мерзімдерін ескере отырып, техникалық шарттар алу көзделді.
Негiзiнен, Қазақстан ұстанымдарын рейтингiнде жақсарту бойынша барлық одан арғы жұмыс Премьер-Министрдiң 2012 жылғы 10 желтоқсандағы № 227-ө өкімімен бекiтiлген 2013 жылға арналған Кешенді жоспар шеңберiнде жалғастырылатын болады.
Бұдан басқа, жалпы жүйелi шараларды жүзеге асыру шеңберінде нақты индикаторларға бекітілген барлық мемлекеттік органдар жұмысты ақпараттық сүйемелдеуге, яғни мемлекеттiк органдар жүргізетін шараларды жергілікті атқарушы органдар мен жалпы бизнеске дейін жеткізуге ерекше назар қояды.
Кешенді жоспарға сәйкес жыл бойы рұқсат беру рәсімдерін жетiлдiруге бағытталған өзгерістерді дұрыс қолдану тұрғысынан жергiлiктi атқарушы органдар мен бизнес-қоғамдастықтармен семинарлар және дөңгелек үстелдер ұйымдастыру жолымен түсiндiру жұмысы жүргізіледі.
Бұдан басқа, мемлекеттiк органдардың интернет-ресурстарына қажеттi кәсiпкерлiк-ақпарат тұрақты орналыстырылады.
Жалпы республика Үкіметі Дүниежүзілік Банк сарапшыларымен және USAID бағдарламасымен, қазақстандық бизнес қауымдастығымен тығыз байланыста бизнесті жүргізу жеңілдігін жақсарту бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Сонымен бiрге, «Doing Business» рейтингiн жақсарту бойынша барлық жұмыс көрсетілген рейтингтегі Қазақстанның ұстанымын арттыру мақсатында тек нормативтiк-құқықтық базаны жетiлдiруге ғана емес, жалпы бизнес-климатты жақсартуға және оның инвестициялық тартымдылығын арттыруға бағытталады.

Назарларыңызға рахмет!

[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[
Әділет министрі Б. Имашевтың Парламент Мәжілісінде «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне төреліктің және аралық соттың қызметін жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасы бойынша сөз сөйлеуі
Құрметті Нұрлан Зайроллаұлы!
Құрметті депутаттар!

«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне төреліктің және аралық соттың қызметін жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасын біз Мемлекет басшысының 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының 13-тармағын орындау үшін әзірледік.
Заң жобасымен жұмыс жасау шеңберінде Әділет министрлігі аралық соттардың және төреліктің қызметін реттейтін қолданыстағы заңнаманың жай-күйін талдады, осы салада орын алған проблемалар анықталды, сондай-ақ халықаралық тәжірибе зерделенді.
«Аралық соттар туралы» және «Халықаралық коммерциялық төрелiк туралы» заңдар 2004 жылы қабылданған. Осы заңдар сегіз жыл бойы қолданыста болғанына қарамастан, олар осы институттардың кеңінен қолданылуына жеткілікті серпін бере алмады.
Бүгінде ХХI ғасырдың дамыған мемлекеттерінде экономикалық және халықаралық-құқықтық даулардың 70-90 пайызы аралық сот ісін жүргізу шеңберінде шешіледі.
Аралық сот ісін жүргізуді қолданудың негізгі себептерінің бірі – кәсіпкерлік субъектілеріне дауларды шешудің демократиялық, жедел және экономикалық тәсілдерін ұсыну. Бұл аралықта және төрелікте іс қарау тараптарына сотты және төрешілерді таңдау құқығы берілетінін білдіреді.
Бүгінде Қазақстан нарықтық экономикасы бар әлемдік қоғамдастықтың тең құқықты мүшесіне айналды, біздің еліміз әлемдегі айтарлықтай серпінді дамушы мемлекеттердің бірі ретінде сипатталады. Жыл сайын бизнес ортасы жақсарып, Қазақстан инвестициялар үшін неғұрлым тартымды елге айналды.
Осы оң беталыстар кәсіпкерлер қызметінің жандануына және нәтижесінде даулардың туындауына ықпал ететін болады. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, шаруашылық жүргізуші субъектілердің арасындағы осындай дауларды аралық (төрелік) соттарда шешкен дұрыс.
Сот процесі өзінің ұзақтығымен және көп сатылы болуымен сипатталады, бұл бизнеске олардың арасында туындаған дауларды жедел шешуге мүмкіндік бермейді, сондықтан мұндай дауларды төрелік пен аралық соттар арқылы шешкен жөн.
Бүгінде қаралып отырған заң жобасы төреліктерді және аралық соттарды нығайтуға бағытталған.
Заң жобасында 3 кодекске, атап айтқанда Азаматтық іс жүргізу, Салық, Қылмыстық іс жүргізу кодекстеріне, сондай-ақ «Адвокаттық қызмет туралы», «Аралық соттар туралы», «Халықаралық коммерциялық төрелік туралы», «Концессиялар туралы», «Атқарушылық iс жүргiзу және сот орындаушыларының мәртебесi туралы», «Кәсiптiк одақтар туралы», «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңдарға, яғни 8 заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу көзделеді.
Ұсынылып отырған негiзгi жаңалықтардың мәнi мынадай:
Бірінші. Төреліктің және аралық соттың құзыреттерін қолданыстағы заңнамада көзделгендей азаматтық-құқықтық шарттардан емес, азаматтық-құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды қарау құқығын беру арқылы кеңейту ұсынылады.
Сонымен қатар төрелік және аралық сот өмірмен және денсаулықпен, жеке өмірге қол сұқпаушылықпен, жеке және отбасы құпиясымен, атына берілетін құқығымен байланысты мүліктік емес сипаттағы дауларды қарауға құқылы еместігін заңнамалық тұрғыда бекітуді ұсынамыз.
Бұл көрсетілген құқықтық даулардың жария құқықпен едәуір сәйкес келетініне негізделеді.
Анықтама үшін: қазіргі уақытта «Аралық соттар туралы» Заңның 7-бабының 5-тармағына сәйкес:
• мемлекеттiң,
• мемлекеттiк кәсiпорындардың,
• кәмелетке толмаған адамдардың,
• заңда белгiленген тәртiппен әрекетке қабiлетсiз деп танылған адамдардың,
• аралық келiсiмге қатысушылар болып табылмайтын адамдардың мүдделерiн қозғайтын даулар,
• табиғи монополиялар субъектiлерiнiң, тауарлар мен көрсетiлетiн қызметтер нарығында үстем жағдайға ие субъектiлердiң көрсетiлетiн қызметтердi ұсынуы, жұмыстарды орындауы, тауарларды өндiруі туралы шарттардан туындаған,
• сондай-ақ банкроттық туралы iстер жөнiндегi даулар аралық соттардың ведомстволық қарауына жатпайды.
Бұл ұсыныс сонымен қатар «Шетелдiк төрелiк шешiмдерiн тану және iске асыру туралы» Нью-Йорк Конвенциясының ережелеріне толық түрде сәйкес келеді, оған сәйкес төрелікке шарттардан туындайтын дауларды ғана емес, азаматтық-құқықтық қатынастардан пайда болатын дауларды да қарау құқығы беріледі (Конвенцияның 2-бабының 1-тармағы).
Президенттің 1995 жылғы 4 қазандағы № 2485 Жарлығымен Қазақстанның осы Нью-Йорк Конвенциясына қосылғандығын атап өту керек.
Сонымен бір мезгілде біз «Халықаралық коммерциялық төрелік туралы» Заңның атауынан «коммерциялық» деген сөзді алып тастап, оның атауын өзгертуді ұсынамыз. Бұл төреліктің құзыретіне жеке мүліктік емес құқықтармен байланысты айтарлықтай көп даулардың жатқызылуынан туындап отыр.
Мысалы, өнертабыстарын, өнеркәсіптік үлгілерді және зияткерлік қызметтің өзге де нәтижелерін жасауда, сондай-ақ басқа адамға материалдық зиян келтіру салдарларынан туындаған және басқа даулар.
Бұған қоса, Заңның атауын өзгерту мәселесі тұжырымды емес. Заң жобасын бірінші оқылымға әзірлеу кезінде бірқатар депутаттар Заңның қолданыстағы атауын сақтауды ұсынды.
Осыған байланысты, егер депутаттар бұрынғы «Халықаралық коммерциялық төрелік» терминін сақтау туралы шешім қабылдаса, онда ол заң жобасының тұжырымдамасына қатысты болмайды.
Бізге бұл жердегі бастысы төреліктің азаматтық-құқықтық қатынастардан келіп шығатын дауларды қарау бойынша құзыретін сақтап қалу болмақ.
Әлемдік тәжірибеге сүйенсек, АҚШ, Украина, Польша, Австрия заңнамасына сәйкес төрелік іс қараудың мәні іс жүзінде мүліктік және мүліктік емес сипаттағы кез келген дау болуы мүмкін.
Осы түзетулердің қажеттігі негізінде жалпы заң құзыры бар соттардың азаматтық істерді қарау статистикасына тоқтала кеткен жөн.
Мысалы, 2010 жылы соттар шамамен жеті жүз мың азаматтық істі қараған. Бұл ретте қаралған азаматтық істердің жалпы санының 75 пайызы талап қою бойынша іс жүргізуді құрайды. 2011 жылы соттар бес жүз мыңнан астам азаматтық істі қараған. Қаралған азаматтық істердің жалпы санының 74 пайызы талап қою бойынша іс жүргізуді құрайды.
2012 жылы бес жүз мыңнан астам азаматтық іс қаралған. Азаматтық істердің жалпы санының 70 пайызы талап қою бойынша іс жүргізуді құрайды.
Осы көрсеткіштерден көріп отырғанымыздай, бүгінгі күні соттардың азаматтық істерді қарау кезіндегі жүктемесі өте үлкен. Мәселен, 2011 жылы аралық соттар 22 істі, ал төрелік 3 істі қараған.
Біздің пікірімізше, аралық соттардың және төреліктің құзыретін кеңейту мемлекеттік соттардың жүктемесін айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді.
Екінші. Халықты хабардар ету үшін заң жобасымен «Аралық соттар туралы» Заңға тұрақты жұмыс істейтін аралық сот өз судъяларының тізілімін жүргізуді көздейтін норманы енгізу ұсынылып отыр. Тұрақты жұмыс істейтін аралық сот, оның заңды мекенжайы, жұмыс регламенті, аралық соттардың тізілімі туралы ақпарат жеке және заңды тұлғалардың еркін танысуы үшін бұқаралық ақпарат құралдарында және жалпы пайдаланудағы телекоммуникация тораптарында орналастырылады. Осы жағдайды заңды түрде бекіту халықтың аралық соттар туралы хабардар болуын және дауларды баламалы түрде шешуде олардың құқықтық сауаттылығын көтеруге ықпал етеді.
Төреліктердің және аралық соттардың рөлін нығайту үшін осы саланы заңнамалық тұрғыдан ғана жетілдіру жеткіліксіз. Атап айтқанда, жұртшылықты бар төреліктердің және аралық соттардың қызметі туралы хабардар ету керек. Бұл жұмыста құзыретті мемлекеттік органдардың барлығы: Жоғарғы Сот, индустрия және жаңа технологиялар, экономикалық даму және сауда министрліктері, сондай-ақ «Атамекен» Одағы, «Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы» сияқты кәсіпкерлік бірлестіктерінің белсенді қатысуы керек.
Үшінші. Аралық соттар мен халықаралық коммерциялық төрелік туралы заңнаманы жетілдіруді де редакциялық сипаттағы түзетулер енгізу арқылы жүзеге асыру ұсынылады.
Азаматтық іс жүргізу кодексінің 25-бабының атауы мен мазмұнында «аралық сот» деген сөздердің алдында «төрелік және» деген сөздермен толықтыру қажет. Азматтық іс жүргізу кодексінің 61-бабының бірінші бөлігінде, 170-бабының 4-тармақшасында, 185 және 192-баптарында «аралық сот» деген сөздердің алдында «төрелік және» деген сөздермен толықтыру қажет. Салық кодексінің 548-бабының 1-тармағының 1-1) тармақшасы да солай түзетілуге тиіс: «аралық сот» деген сөздердің алдында «төрелік және» деген сөздермен толықтыру қажет.
Заң жобасын қабылдау теріс әлеуметтік-экономикалық салдарға әкелмейді.
Заң жобасын жүзеге асыру мемлекеттік шығындардың ұлғаюына немесе мемлекеттік кірістердің азаюына әкелмейді.
Назарларыңызға рахмет.

Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті әріптестер!

Астана қаласы ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу құқығына ие болғаннан кейін, 2012 жылғы 26 қарашада Сіздің төрағалығыңызбен ЭКСПО-2017 көрмесін дайындау және өткізу жөніндегі мемлекеттік комиссия құрылғаны туралы Сізге мәлім.
Бүгінгі күнгі жағдай бойынша Мемлекеттік комиссияның екі отырысы өткізілді.
Мемлекет басшысының қатысуымен өткен Мемлекеттік комиссияның кеңейтілген бірінші отырысының 2012 жылғы
6 желтоқсандағы хаттамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметіне үстіміздегі жылғы қаңтар-ақпан айларында:
- Көрмені ұйымдастырудың және өткізудің ұзақ мерзімді Ұлттық жоспарын әзірлеу және Мемлекеттік комиссияның қарауына енгізу;
- көрмені дайындау және өткізу бойынша компанияны құрып, оның ұйымдастырушылық-құқықтық нысаны, ведомстволық бағыныстылығы және капитализациясы бойынша мәселелерді пысықтау;
- ЭКСПО-2017 көрмесін дайындау және өткізу жөніндегі ұйымдастыру комитетінің жұмысын қамтамасыз ету;
- Ұлттық консультант кеңсесін құру;
- бюджеттен тыс көздер есебінен ЭКСПО-2017 Қолдау қорын қаржыландыруды ұлғайту мәселесін пысықту тапсырылды.


ЭКСПО-2017 көрмесін өткізуге
дайындықтың барысы туралы

Мемлекет басшысының 6 желтоқсандағы тапсырмасына сәйкес Министрлік «ЭКСПО-2017 Халықаралық мамандандырылған көрмесін ұйымдастырудың және өткізудің 2013-2018 жылдарға арналған ұлттық жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулысының жобасын (бұдан әрі – Ұлттық жоспар) әзірлеп, Үкіметке енгізді.
Ұлттық жоспар 10 бөлімнен және 78 іс-шарадан тұрады, оларға 12 мемлекеттік орган, барлық облыстар, Астана және Алматы қалаларының әкімдіктері, «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы тартылды.
Ұлттық жоспар іс-шараларының шамамен 90%-ы
2013 жылға жоспарланған. Сонымен бірге, 2013 жылғы қазанда Халықаралық көрмелер бюросының Атқарушы комитетінде Тіркеу дерекнамасы бекітілгеннен кейін Ұлттық жоспар
2014-2018 жылдарға түзетілетін болады.


Біз 2013 жылға немесе 2014-2018 жылдарға қаржыландыруды талап ететін іс-шаралар санын айқындадық.
Мемлекеттік комиссияның кешегі отырысында мемлекеттік органдардың назарына Қаржы министрлігімен тиісті бюджеттік өтінімдерді пысықтау қажеттілігі туралы ақпарат жеткізілді.

Қазіргі уақытта Үкіметтің ЭКСПО-2017 көрмесіне дайындалу жөніндегі жұмысының ұйымдастырушылық схемасы жасалды.
Мен жоғарыда атап өткендей, Мемлекеттік комиссия құрылды.
Премьер-Министрдің Орынбасары Қ. Келімбетов бастаған Ұйымдастыру комитеті Мемлекеттік комиссияның орындаушы кеңесі болып табылады және 8 жұмыс штабтарының көрмені өткізу мен ұйымдастырудың негізгі бағыттары бойынша жұмысын үйлестіретін болады.
Айдың соңына дейін Ұйымдастыру комитетінің институционалдық құрылымы айқындалатын болады.
Сонымен қатар бүгін біз жарғылық мақсаттарды қалыптастыруға, сондай-ақ дайындық процестерін пысықтауға бағытталатын «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамын құру туралы» қаулы жобасын қабылдап отырмыз.
Бұдан өзге, жақын арада Министрлік – Ұлттық консультант кеңсесін, Астана қаласының әкімдігі – Қала объектілерін дайындау және салу дирекциясын құратын болады. «Нұрлы Астана» корпоративті қоры жанындағы ЭКСПО-2017 Қолдау қоры өз жұмысын жалғастырады.


Ұлттық компанияның басты міндеті Тіркеу дерекнамасының мазмұндық бөлігін іске асыру, ЭКСПО-2017 аумағында инфрақұрылым мен объектілерді жобалау және салу болады.
Ұлттық консультант кеңсесі қазақстандық делегацияның Халықаралық көрмелер бюросының Атқарушы комитеті мен Бас ассамблеясының отырыстарына қатысуын қамтамасыз етумен, Тіркеу дерекнама жобасын әзірлеумен және жылжытумен, халықаралық тәжірибені ескере отырып, құрылып жатқан Ұлттық компания қызметінің тұжырымдамалық бағыттарын әзірлеумен айналысады.
Астана қаласының әкімдігі жанындағы Дирекция көрмені тиімді өткізу үшін қала инфрақұрылымын дайындау және ұйымдастыру мәселелерімен айналысуы тиіс.
ЭКСПО-2017 Қолдау қоры қол қойылған меморандумдар бойынша міндеттемелерді орындау шеңберінде Халықаралық көрмелер бюросының мүше елдерімен ынтымақтастық бойынша жұмысты жалғастырады және жаңартылатын энергия саласындағы ғылыми әзірлемелерде қолғабысты қамтамасыз етеді.
Қазіргі уақытта Сыртқы істер министрлігімен ЭКСПО-2017 Қолдау қорының қаражатын көрсетілген іс-шараларды өткізу үшін толықтыруға қажетті, 5 млн. еуро көлеміндегі сома келісілді.
Осыған байланысты, Үкімет отырысының хаттамасына көрсетілген соманы «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының қаражатынан бөлу туралы тармақты кіргізуді сұраймыз.
Министрлік Тіркеу дерекнама жобасын әзірлеу бойынша 2013 жылға арналған іс-шаралардың нақты күнтізбесін әзірледі.
Міндет: наурызда – Тіркеу дерекнамасының бірінші драфтын әзірлеу, мамырда – Халықаралық көрмелер бюросының Атқарушы комитетінде Тіркеу дерекнама жобасының презентациясын өткізу, қазанда – дерекнаманы қорғап, Халықаралық көрмелер бюросының көрмені ресми тануына қол жеткізу.


Назарларыңызға рахмет!

Құрметті әріптестер!
Жоғары оқу орнының үздік оқытушыларын марапаттау рәсіміне қош келдіңіздер.
Саналы ұрпақ, сапалы маман даярлауда, бәсекеге қабілетті ұлт қалыптастыруда, Сіздердің еңбектеріңіз ерекше маңызға ие.
Бертольд Брехт: «Ең басты ғылым – адамды ойлай білуге үйрету» деп айтқан екен.
Сіздер – осы ғылымның нағыз көшін бастап келесіздер!
Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев елімізде Жалпыға ортақ еңбек қоғамын құру міндетін қойып отыр.
Бұл – Қазақстанды гүлденген және бәсекеге қабілетті елге айналдырудың ең басты қажетті шарты.
Президент айтқандай, жастар әлемнің кез-келген жерінде сұранысқа ие болуы тиіс. Сонымен қатар, Қазақстанның XXI ғасырда дамуын қамтамасыз етуге қабілетті кәсіби шеберлерге айналуы қажет.
Ал,Сіздер, сол жастарға ізденудің, алған білімді өмірде қолдана білудің жолдарын көрсеттіңіздер.
«Адамның адамшылығы жақсы ұстаздан болады» дейді данышпан Абай атамыз.
Ұрпаққа айтар ақылы, көрсетер өнегесі бар ұстаздардың еңбегі лайықты бағалануы тиіс.
Сіздер, табиғи талантын ізденіс пен еңбекке ұштастыратын дарынды ұстаздар ретінде «үздік оқытушы» деген құрметті атаққа ие болып отырсыздар.
Сіздер, құрметті ұстаздар, ерен еңбектеріңіз арқылы «Қазақстан-2050 Стратегиясы» – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Елбасының Жолдауына қолдау көрсетіп келесіздер.
Президент біздің салаға қатысты ғаламдық міндеттер қойды.
Олар: даярлаудың жаңа сапасына көшу, білім берудің тиімді жүйесін құру, ғылыми зерттеулерді халықаралық деңгейге шығару, ғылымды, Қазақстанның жоғары оқу орындарын инновациялық процестерге тікелей қосу және т.б.
Осылардың бәрі еліміздің серпінді алға жылжуы, экономикалық және интеллектуалдық даму үшін маңызды шарт болып табылады.
Құрметті «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағының иегерлері!
«Ұстаз шәкіртіне талмас талап сыйлайды» демекші, ұстаз қай кезде де қоғамның тірегі.
Әрбір мемлекеттің дамуы, бәсекеге қабілетті болуының ең басты ошағы – Сіздер берген білімде, құрметті ұстаздар.
Еңбектеріңіз әрқашан табысты болып, биіктерден көріне беріңіздер!
Өз мамандығына адал, жаңашылдықты жаны сүйетін сіздер сияқты ұстаздарымыз бен мұғалімдеріміз көбейе берсін.
Сіздердің еңбектеріңіз бен сапалы білім арқылы ғана Қазақстан білімін әлемдік деңгейге көтере аламыз.
Елбасының және барша қазақстандықтардың бізден күтіп отырғаны да – осы.
«Ұстазы жақсының ұстамы жақсы», «Ұстаз талантты болса, шәкірті талапты болады» дейді халық даналығы.
Ел мүддесі үшін әрдайым еңбек етіп, ізденуден жалықпайық.
Баршаңызға зор денсаулық, алға қойған мақсаттарыңызға жетуге табыс тілеймін!
Назарларыңызға рахмет!

Денсаулық сақтау саласы үшін өткен жыл түрлі оқиғалар мен жаңалықтарға толы болды. Профилдік министрлік денсаулық сақтауды дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» бағдарламасын жүзеге асырудың екінші жылын аяқтады.
Жетістіктер, басымдықтар мен жоспарлар туралы Рrimeminister.kz сайтына берген сұқбатында ведомствоның жауапты хатшысы Серікбол Мусинов ой бөлісті.
- Серікбол Рахымқанұлы, денсаулық саласының 2012 жылғы алдын ала қорытындыларын қалай бағалар едіңіз? «Саламатты Қазақстан» бағдарламасын іске асыру барысы туралы айтып беріңізші?
- Министрлік өз жұмысының басымдығы ретінде жұртшылықтың өлім-жітімі мен мүгедектігінің негізігі себептерінің алдын алуды атайды. 2010 жылмен салыстырғанда, өмір жасының күтілетін ұзақтығы 0,6 жасқа (68,4) ұлғайып, 69,01 жасты (жоспардағы 68,74 жасқа қарағанда) құрады. Ана өлімінің деңгейі 19%, сәби өлімінің деңгейі 8% азайды. Әр 1000 адамға шаққандағы жалпы өлім-жітім 8,7 құрады, яғни 2,8% төмендеді. Қан айналымы жүйесі сырқатынан болатын өлім 27%, бақытсыз жағдайлардан, улану мен жарақаттанудан болатын өлім 5%, туберкулезден болатын өлім 10% азайды.
Республикадағы санитарлық-эпидемиологиялық жағдай тұрақты, аса қауіпті жұқпалы ауларлар әкелу оқиғасы тіркелген жоқ. 15-49 жас аралығындағы ВИЧ-инфекциясының таралуы 0,2% деңгейінде тұр.
Бұдан басқа, үкіметтік емес ұйымдарды мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстарды орындауға тарту жалғастырылуда, оның шеңберінде 2011 жылы 18 жоба, 2012 жылы 25 жоба жүзеге асырылды.
Денсаулық сақтау министрлігі өңірлердегі әкімдермен бірлесіп 2012 жылы республикалық және жергілікті бюджет есебінен 13 денсаулық сақтау нысанының құрылысын аяқтады, оның ішінде «100 мектеп және 100 аурухана» және «Денсаулық сақтау саласының 350 нысанын салу» жобалары аясында 4 нысан бар.
Республика көлемінде Ұлттық скринингтік бағдарлама енгізілген. Бүгінде республикада 500 астам психологтар мен 2 100 астам әлеуметтік қызметкерлер жұмыс істейді, екінші және үшінші медбике лауазымы енгізілді.
Астанада Елбасының тапсырмасымен ашылған әлемдік деңгейдегі Ұлттық ғылыми кардиохирургиялық орталық табысты жұмыс істеуде, онда бірегей ғылыми зерттеулер мен операциялар жүргізіледі. Мұнда 2 мыңнан астам кардиохирургиялық операция жасалды. Алғаш рет осында донор жүрегі ауыстырып салынды.
А.Н.Сызғанов атындағы ғылыми хирургия орталығында Алматы қаласында туысқан донордан бауыр ауыстырып салынса, Алматы қаласындағы №7 клиникалық аурухана базасында бүйрек пен асқазан асты безін салу операциясы жасалды.
Бұдан басқа, республикалық маңыздағы жолдарда трассалық дәрігерлік-құтқару бекеттері салынды және санитарлық авиация қызметі құрылды, оның жұмысын үйлестіру үшін Республикалық үйлестіру орталығы ашылды.
2012 жылы біз Қазақстан Республикасы Үкіметі 2012 жылдың наурыз айында бекіткен «2012-2016 жылдары Қазақстан Республикасында онкологиялық жәрдем беруді дамыту» бағдарламасын іске асыруға кірістік.
Ауыл халқына медициналық жәрдемнің қолжетімділігін 49 жылжымалы медициналық кешен жүзеге асырады, оны пайдалану арқылы жыл басынан бері 500 мыңнан астам адам тексерілуден өтті. Телемедицинаны енгізу жалғасуда, қазіргі кезде 186 телемедициналық орталық жұмыс істейді, 12 мыңнан астам телеконсультация берілді.
- Денсаулық сақтау саласының жекелеген бағыттарын қаржыландыру туралы не айтар едіңіз? Дәрігерлер мен медициналық қызметкерлердің басқа да санаттарының еңбектері қалай ынталандырылады?
- Амбулаториялық дері-дәрмектік қамтамасыз етуді жетілдірудің арқасында сырқаттардың жекелеген санаттары осы жылдан бастап толығымен мемлекет есебінен қамтамасыз етілетінін айтқым келеді. Осы мақсатта республикалық бюджеттен 2,4 млрд теңге бөлінді. Сырқаттарды амбулаторлық қамтамасыз ету үшін АДЖКК шеңберінде 2012 жылы жергілікті бюджеттен 23 млрд теңгеден астам қаржы бөлінді, 2011 жылы бұл цифр 19 млрд теңгені құраған болатын.
Қазір Министрлік Дүниежүзілік Банкпен бірлесіп денсаулық сақтау саласындағы технологияны беру және институционалдық реформаны жүргізуді іске асыруда. Жоба денсаулық саласын қаржыландыруды және жаңғыртуды, аурухана секторын қайта өңдеуді, медициналық білім беру мен ғылымды реформалауды, денсаулық сақтаудың ақпараттық жүйесін дамытуды, дәрі-дәрмектік қамтамасыз етуді жетілдіруді, ДСҰ кіру бағдарламасы бойынша азық-түлік қауіпсіздігін сақтауды қарастырады.
Өздеріңіз білесіздер, бағдарламаны жүзеге асыру сапасы барлық деңгейдегі менеджментке тікелей байланысты. Осы менеджмент арқылы әкімшіліктің қазіргі заманғы әдістері, оның ішінде еңбекке ақы төлеудің жаңа ұстанымдары енгізіледі. Бұл ұстаным дәрігерді жұмысының түпкі нәтижесіне, яғни емдеу сапасы мен пациенттің қанағаттанушылығына бағыттайды. Әртараптандырылған үстеме ақыларды қоса есептегенде дәрігердің орташа жалақысы - 116 мың теңге, орта медицина қызметкерлері мен фармацевтикалық қызметкерлердің жалақысы - 75,4 мың теңгені құрайтын болады.
2011 жылдан бастап жан басына шаққандағы ынталандыру компоненті енгізіле бастады, бұл да түпкі нәтижеге тікелей байланысты. Бұл дәрігерлердің жалақысына тоқсан сайын қосымша 85 мың теңге, медбикелерге - 48 мың теңге, әлеуметтік қызметкерлер мен психологтарға - 32 мың теңге төлеуге мүмкіндік берді.
Қаржыландырудың жаңа ұстанымдары жеке жеткізушілердің үлесін 16% дейін арттыруға мүмкіндік берді. Жекелеген емдеу-диагностикалық қызмет түрлерін бәсекелес ортаға беру тәжірибесі жүргізілуде. Практика аталған әдістің жоғары тиімділігін көрсетіп отыр.
- 2013 жылға арналған перспективалар туралы айтып беріңізші. Сіздердің Министрлік қандай болжамдар мен жоспарларды алдына қойып отыр?
- Жаңа жылда Министрлік мемлекеттік бағдарламаның басым бағыттары - ана мен бала өлімін азайтуды, қан айналымы жүйесі ауруларынан, онкологиялық аурулардан, жарақаттанудан, туберкулезден болатын өлім-жітімді азайту шараларын дамытуды жалғастыра беретін болады. Екіншіден - біз еліміздің барлық өңірлерінде инсульттік орталықтарды ашуды, үшіншіден - көлік медицинасын дамытуды, «алтын уақыт» ережесін енгізуді жоспарлап отырмыз.
Сондай-ақ, амбулаториялық дәрі-дәрмектік қамтамасыз етуді одан әрі жетілдіру, трансплантация жасауды дамыту, өз денсаулығы үшін жауапкершілікті арттыруды енгізу, жалпы денсаулық сақтау саласына медициналық жәрдемнің инновациялық жобалары мен алдыңғы қатарлы технологияларын енгізуді, паллиативті көмек қызметін дамытуды, білім мен пркатикалық дағдыларды бағалау жүйесін дамытуды, сондай-ақ жұртшылық пен медициналық қауымдастықтарды дәрі-дәрмен құралдары туралы белсенді түрде ақпараттандыруды жоспарлаудамыз.

«Ғылым туралы» заңды іске асыру туралы
Құрметті Серік Нығметұлы!
Құрметті комиссия мүшелері!

«Қазақстан – 2050» жаңа стратегиясында Елбасы ғылымды дамытуға зор көңіл бөліп отыр.
Бұл арада екі басты бағыт көрсетілген. Олар: зерттеулер сапасын халықаралық деңгейге жеткізу және ғылымды экономика мен инновацияға тікелей бағыттау.Бұл міндеттерді қалай орындайтынымыз «Ғылым туралы» заңды іске асыру сапасына байланысты болмақ.Аталған Заңда Президент ұсынған ғылымды басқару мен қаржыландырудың жаңа моделі қарастырылған.Осы модельдің қалай іске асып жатқаны және алдағы уақытта қандай міндеттерді орындау қажеттігі туралы баяндауға рұқсат етіңіздер.Біріншіден, осы уақытқа дейін Заңда көзделген барлық институционалды құрылымдар құрылды және толық көлемде жұмыс істеуде. Олар: жаңа өкілеттіктер берілген Жоғары ғылыми-техникалық комиссия, 5 Ұлттық ғылыми кеңес, Мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптаманың ұлттық орталығы.Жоғары ғылыми-техникалық комиссия ғылымның 5 басымдығын бекітті.Оның 4-еуі инновацияға тікелей бағытталған (энертегика, шикізат өңдеу, IT-технологиялар, өмір туралы ғылымдар).5-ші басымдық (елдің интеллектуалдық әлеуеті) іргелі зерттеулер мен гуманитарлық ғылымдарды қамтиды.Жобаларды іріктеудің жаңа жүйесі іске қосылды.Қазірдің өзінде 3 конкурс өтті.Жобаларды сараптауға алғаш рет әлемнің 60 елінен 600 сарапшы қатысты. Шешімді Ұлттық ғылыми кеңестер қабылдады.Сарапшылар жобалардың 12%-ын жоғары, 76%-ын қанағаттанарлық деп бағалады.Бұл, бір жағынан, біздің зерттеулер деңгейі жаман емес екенін көрсетеді. Екінші жағынан, кем тұстарымыз анықталды. Қай бағытқа көңіл бөлу керек екені белгілі болды.Біз қазір қажетті шараларды қабылдап жатырмыз. Бұл – жұмысымыздың маңызды бағыты. Екіншіден, ғылымды дамытудың жаңа формалары енгізілді.Мемлекеттік ғылыми ұйымдар мен жоғары оқу орындары базалық қаржыландыру ала бастады.Ол – ғылыми инфрақұрылымның тұрақты жұмыс істеуін және оның мақсатты дамуын қамтамасыз етеді.Ғылыми зерттеулер гранттық және бағдарламалық-нысаналы жүйе бойынша қаржыланады.Жалпы, жаңа Заңның ережелерін енгізу оңай болған жоқ.Бір жағынан, базалық қаржыландыру, Ұлттық кеңестер, ғылымның жаңа басымдықтары сияқты позициялар бірден жақсы қабылданды.Ал, кандидаттық және докторлық диссертациялар қорғаудың ескі жүйесін алып тастауға, жаңа талаптар қоюға, шетелдік сараптама жүргізуге қарсы пікірлер айтылды.Сондықтан, қалыптасқан менталитетті өзгерту қажет болды.Бұл мәселелердің бір бөлігі шешілді. Бірақ, қалған мәселелер бойынша жұмыс істеу қажет. Елбасының қолдауымен соңғы 2 жылда ғылымды жалпы қаржыландыру 2,5 есеге артты: 2010 жылы 20 млрд. теңге болса, осы жылы 48 млрд. теңгеге дейін өсті. Мұндай қарқын бұрын-соңды болмаған. Бұл – оң фактор, бірақ одан әрі жұмыс істеуді талап ететін тағы үш мәселе бар. Бірінші – практикалық маңызы бар және «кабинет» ғылымы деп аталатын зерттеулерді қаржыландыруға берілетін баланс.Үстіміздегі жылы қолданбалы зерттеулерге жұмсалған шығын 21,4 млрд. теңгені құрады немесе гранттық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландырудың жалпы сомасында 83,5 пайыз болды. 5-ші басымдық бойынша іргелі және гуманитарлық зерттеулерге 6,2 млрд. теңге немесе 16,5 %. Өткен жылдармен салыстырғанда, бұл қомақты өзгеріс. Ал әзірлемелерді қаржыландыру үлесі аз. Оған екі себеп бар – ғалымдардың экономикадан көп жылдар қол үзу менталитеті және инновациялық инфрақұрылымның дайын еместігі.Бұларды бірден өзгерту мүмкін емес және мақсатқа бағытталған жұмыс қажет. Бұл үшін:- Назарбаев Университетінің инновациялық-интеллектуалдық кластері құрылады; - 11 инновациялық бағытталған университет таңдап алынды және мақсатты мемлекеттік қолдауға ие болды; - зерттеулерді коммерциаландыру жүйесі қалыптаса бастады. Бұл іспен «Парасат» холдингі айналысады. Жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарында коммерциаландыру кеңселері құрылады. Дүниежүзілік банкпен бірге «Технологияларды коммерциаландыру» жобасы орындалуда. Ғалымдарымыз өз жетістіктерін іске асыру және инновациялық ойлау қабілетін дамыту үшін бұл жұмысты жалғастыру қажет. Сонда ғана, біз іргелі және қолданбалы зерттеулер мен әзірлемелердің қазіргі заманғы арақатынасына қол жеткізе аламыз.Екінші мәселе – стратегиялық маңызды міндеттерді бағдарламалық-мақсатты қаржыландыру. Бұл – зерттеулерге арналған мемлекеттік тапсырыс. Жоғары ғылыми техникалық комиссияда ел үшін қажет бірқатар бағдарламалар бекітілді. Дегенмен, олар көбінесе ескі тәсілмен қалыптасып жатқанын, формализм, зерттеулер инерциясы жойылмағанын атап өту қажет.Сондықтан бағдарламалар әкімшілерімен бірге, оларды тереңірек пысықтап, қазіргі уақытта «Қазақстан – 2050» стратегиясы міндеттерімен байланыстыру қажет. Үшінші мәселе – ғылымды қаржыландыруды өсіру қажет. Үлкен өзгеріс жасалды, бірақ 48 млрд. теңге Ішкі жалпы өнімнің тек 0,17 пайызын құрайтынын түсіну қажет. Жақын арада 1%-ға шығып, әрі қарай дамыған елдердің деңгейіне жету керек. Шығыстар құрылымын да өзгерту қажет. Ең көп қаражатты әзірлемелерге, инфрақұрылымға, зерттеулер сапасына, жабдыққа және тағы басқаларға салу қажет. Жақсы ғылым маңызды шығынды талап етеді – бұл аксиома.Соңғы уақытта біз ғылымды кадрлық қамтамасыз ету мәселесінде де алға жылжыдық.Бұл ретте «Ғылым туралы» Заң, жас ғалымдарды даярлаудың жаңа жүйесі маңызды рөл атқарды. Өткен жылы ғылыми кадрлар мен олардың азаюы байқалды.Қазір, үлкен өзгеріс болды – ғылымға жастар бет бұрып, ғалымдардың саны арта бастады.Бұл, бастамасы ғана. Қазіргі уақытта миллион адамға 1 мың зерттеушіден келеді, ал дамыған елдерде – 3-5 мыңнан.Демек, алдымызда әлі атқарар жұмыстар көп.Сондықтан, жоғары оқу орындарында магистрлер мен PҺD докторларын даярлауды жалғастыратын боламыз.Жетекші университеттер бұл істе жаман жұмыс істеп жатқан жоқ. Алайда, ғылыми зерттеу университететтері жұмыстарының қарқыны әзірше төмен.Бұл мәселені дұрыстап қолға алып, жағдайды өзгертіп жатырмыз.Сонымен қатар, ғылыми еңбектің қажеттілігін арттыру, ғылыми бизнесті дамыту және т.б. бойынша шаралар қабылдайтын боламыз.Көптеген жетістіктерге қол жеткізген келесі бір бағыт – бұл қазақстандық ғылымның әлемдік ғылыми кеңістікке енуі.Зерттеушілерге алғаш рет шетелдік ірі ғылыми-техникалық ақпарат ресурстарына жол ашылды.Жетекші шетелдік профессорларды шақыру, ғалымдардың ғылыми мобильдігі бағдарламалары іске қосылды.Жоғары оқу орындарында ғылымды жеделдетіп дамыту, зерттеу жұмыстарына жастарды тарту жұмысы жүзеге асуда.Ғылыми жобаларды орындауда жоғары оқу орындарының үлесі 2010 жылы 33% болса, 2012 жылы 57% болды.Яғни, университеттеріміз ғылымды дамытуда басым күшке айналып отыр.Бұл мәселеге «Қазақстан – 2050» стратегиясында ерекше назар аударылған.Шетелдік рейтингтік журналдарда мақалаларын жариялауға ғалымдарымыздың ынтасы арта бастады. Тек соңғы 2 жылдың ішінде мұндай мақалалардың саны 2 есеге артты – былтырғы жылы 478 болса, биыл олардың саны 850-ге жетті.Шетелдік ғылыми ұйымдармен тікелей байланыс дамуда. АҚШ, Ұлыбритания, Германия және тағы да басқа дамыған елдердің ғалымдарымен бірлесіп мақалалар жариялануда.Халықаралық ынтымақтастық шеңберінде 31 елмен 27 жоба іске асуда. Мұндай жұмысты жалғастыратын боламыз.Индустриалды-инновациялық даму бағдарламасы арқылы экономикамен ғылымның өзара байланысын күшейтетін боламыз.Бұл бағытта алға жылжу бар.Мұндай нәтижелердің бірі – жаһандық бәсекеге қабілеттілік индексіндегі Қазақстан көрсеткіштерінің өсуі. Бұл көрсеткіштердің бірқатары білім мен ғылым саласына қатысты. Мұндай көрсеткіштердің саны – 11. Олардың кейбіреуін ғана атап өтейін.- «Университеттер мен бизнестің ынтымақтастығы» – 29 позицияға, - «Персонал біліктілігін арттыру» – 24 позицияға.- «Ғылыми-зерттеу ұйымдарының сапасы» – 13 позицияға жоғарлады. Мұндай алға жылжуды жүйелі негізде жалғастыру қажет.Сондықтан осы кезеңде «Қазақстан-2050» стратегиясынан тікелей туындайтын міндеттер маңызды болмақ. Атап айтқанда:- ғылым саласындағы бағдарламалық құжаттарды әзірлеу;- ғылымды инновациялық дамумен үйлестіру, ғылыми әзірлемелерге бизнестің қатысуын ынталандыру және ғылым мен бизнестің толыққанды кооперациясы;- ғылымға жастарды тарту;- ғылыми инфрақұрылымды технологиялық жаңарту.Заңды іске асырудың бірінші жылы аяқталды.Нәтижесінде, ғылым саласы өз дамуында барынша алға жылжыды.Алайда, әлсіз жақтарымыз да анықталды. Енді, жұмыстың алдағы бағыттары туралы нақты білеміз.Таяудағы 2-3 жылдың ішінде ғылымды ел экономикасына нақты енгізетін боламыз.

Назарларыңызға рахмет!

Архив

Тамыз
2018
ДсСсСрБсЖмСнЖк
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Мемлекеттік орган басшыларының блог-тұғырнамасы

Өту