Құрметті Ербол Тұрмаханұлы!
Құрметті депутаттар мен қонақтар!
Құрметті әріптестер!

Тәуелсіздіктің 20 жылдығында еліміз даму жолындағы жаңа белеске шықты. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауында 2011 жыл табысты болғанын атап өтті. Ел экономикасы 7,5 пайызға өсті.
Ішкі жалпы өнім жан басына шақ¬қанда 11 мың доллардан асты. Елбасы Жолдауда Қазақстан дамуының жаңа кезеңі – экономиканы нығайту, халықтың әл-ауқатын арттыру және әлеуметтік-экономикалық жаңғырту мәселесін шешуге байланысты деп атап өтті.
Президент Қазақстан мынадай он бағыт бойынша кешенді міндеттерді жүзеге асыру қажеттігіне тоқталды.

Бірінші – қазақстандықтарды жұмыспен қамту,
Екінші – қолжетімді баспана,
Үшінші – аймақты дамыту,
Төртінші – мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттыру,
Бесінші – кадр әлеуетін жақсарту,
Алтыншы – сот және құқық қорғау жүйесін жаңғырту,
Жетінші – Қазақстанда адам капиталының сапалы өсуі,
Сегізінші – зейнетақы жүйесін жетілдіру,
Тоғызыншы – индустриялық-инновациялық жобалар,
Оныншы – ауыл шаруашылығын дамыту.
Жолдауда әлеуметтік салаға, оның ішінде білім жүйесіне ерекше көңіл бөлінді.

Өткен жыл білім және ғылым саласы үшін ерекше жыл болды. Жаңа мемлекеттік білім беру бағдарламасының базалық негіздері жүзеге аса бастады. Елбасы жаңа Парламент сессиясының ашылуында білім саласы «қарқынды түрде жаңаруда» деп жоғары баға берді.
Президент «экономика көрсеткіштерімен қатар қоғамның мәдени және білім деңгейін арттыруға, жаңа қазақстандық интеллектуалды ұлтты қалыптастыруға көңіл бөлінеді» деп атап көрсетті. Осы сәтті пайдалана отырып, залда отырған барша депутаттарды сайлаудағы жеңісімен тағ да құттықтауға рұқсат етіңіздер!

Құрметті әріптестер!
Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев алдымызға түбегейлі жаңа міндеттер қойды. Олар: білім саласында – кадрларды даярлаудың жаңа сапасына көшу;
ғылым саласында – зерттеулерді әлемдік деңгейге шығару және ғылымды инновациялық процеске тікелей қосу. Осы міндеттерді орындау үшін өткен жылы көп жұмыс жасалды.
Әсіресе, Мемлекеттік бағдарламаны іске асыруды қамтамасыз ету бағытында атқарылған жұмыстар аз емес.
«Ғылым туралы», «Назарбаев Университеті, Назарбаев Зияткерлік мектептері және Назарбаев Қоры мәртебесі туралы» жаңа заңдар қабылданды.
«Білім туралы» Заңға елеулі өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Өткен жылы барлығы 7 заң қабылданды. Үкіметтің 70-тен астам қаулысы әзірленіп, қаралуда.
Олардың 50-ден астамы бекітілді. 560 Министрлік бұйрығы қабылданды, оның ішінде 41 бұйрық нормативтік құқықтық актінің күшіне ие. Осылайша, білім және ғылым жүйесінің құқықтық базасын толық жаңарттық.

Техникалық және кәсіптік білім беруді басқарудың түбегейлі жаңа жүйесі жасалды. Дүниежүзілік банкпен Қарыз туралы келісім ратификацияланды. «Техникалық және кәсіптік білімді жаңғырту» бірлескен жобасы іске қосылды. Елбасының тапсырмасымен барлық білім беру деңгейлерінде сапаны бақылаудың бірыңғай вертикалі құрылды.
Оның білім саласы үшін маңызы ерекше. Бұл – білім сапасын арттыру мен теңестіруге, Министрліктің білім беру ұйымдарымен кері байланысын күшейтуге жасалған маңызды қадам. Білім беру ұйымдарында қоғаммен, бизнеспен байланыс жасаудың жаңа механизмі – қамқоршылық кеңестер құрылуда.

Дамыған елдерде кең тараған «E-learning» электронды оқыту жүйесін меңгере бастадық. Оның құқықтық және методологиялық базасы қалыптасуда. 44 білім беру ұйымында «E-learning» пилоттық жобасы басталды. 2012 жылы олардың санын 537-ге жеткізіп, жылдамдығы жоғары (секундына 4-тен 10 Мбитк) Интернетпен қамтамасыз етуіміз қажет.
Электронды білім беру ресурстарын кеңейту мақсатында «Білім беру жүйесін ақпараттандыру» атты IV Форум өткізілді.
Онда 14 шетелдік және 24 отандық компания өкілдері өз әзірлемелерін көпшілік назарына ұсынды.
«E-learning» жүйесін тиімді енгізу үшін Министрлік аппараты, облыстық білім басқармалары осы жылдың өзінде пилоттық жобаға жан-жақты талдау жасауы қажет.
Осының негізінде және әлемдік практиканы ескеріп, «E-learning» концепциясын жетілдіру жөнінде ұсыныстар беру керек.
Әлемде электронды оқыту қарқынды даму үстінде, сондықтан бұл бағыттағы жұмыстар аса қажет.
Өзекті міндеттердің бірі – білім саласы дамыған елдердің (Оңтүстік Корея, АҚШ, Ұлыбритания, Малайзия, Канада, Австралия және т,б) тәжірибесіне сүйеніп «E-learning» жүйесін және оқу ресурстарының контентін Қазақстан жағдайына бейімдеп, дамыту.

Министрлік бірнеше жаңа орталықтар құрды. Ақпараттық-талдау орталығы жұмыс істей бастады. Бұл орталықтың басты міндеті – мемлекеттік бағдарламаның орындалуына талдау жасау. Мемлекеттік білім беру саясатын әлемдік тәжірибемен салыстыра отырып, мониторинг жүргізу. Бірақ Орталықтың жұмысы баяу жүргізілуде. Сондықтан дереу іске кіріскен жөн. Ол үшін Орталық пен Министрліктің бөлімшелері арасындағы байланыс механизмін жасау қажет. Сонымен қатар, Болон процесі және академиялық мобильдік орталығы құрылды.
Ы.Алтынсарин атындағы ұлттық білім академиясы базасында және аймақтық білім жетілдіру институттарының жанынан шағын жинақты мектептерді дамытатын республикалық орталық құрылды. «Ғылым туралы» Заңға сәйкес, Елбасы ұсынған ғылымды басқарудың жаңа моделі іске асырылды. Ұлттық ғылыми кеңестер, Мемлекеттік ғылыми – техникалық сараптама ұлттық орталығы құрылды.

Осылайша, Мемлекеттік бағдарламаны іске асырудың, ғылым-білім саласын жаңғыртудың ауқымды институционалды базасы жасалды. Мемлекеттік бюджеттен білім беруге бөлінетін қаржы көлемі 2011 жылы 203 млрд. теңгеге өсіп, 1 триллионнан астам теңгеге жетті немесе ішкі жалпы өнімнің 3,8%-ын құрады.
279,5 млрд. теңгені құрайтын Министрлік бюджеті 99,3 %-ға орындалды. Алайда, қаржыландыру мәселесінде біз әлі күнге дейін бухгалтерлік функцияларды атқарып жүрміз.
Қаражатты салу тиімділігін арттыру үшін экономикалық жоспарлауға көңіл бөлу қажет.
Сондықтан, әрбір бюджеттік бағдарлама бойынша техникалық тапсырманы әзірлеу кезінде міндетті түрде Министрлік мамандары қатысуы тиіс.

Құрметті әріптестер!
Мемлекеттік бағдарламаның басты міндеті –2015 жылға қарай барлық білім беру деңгейлерінде жан басына қаржыландыру механизмін енгізу. Бұл мемлекет қаражатының тиімділігін жаңа деңгейге жеткізуді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, білім саласындағы, әсіресе, мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жүйесіндегі мемлекеттік-жекеменшік әріптестіктің негізіне айналады. «Балапан» бағдарламасы шеңберінде 2010 жылдан бастап балабақшалар мен шағын орталықтар жан басылық тәсіл бойынша қаржыланады.
«Білім туралы» Заңға барлық қажетті толықтырулар енгізілді. Аталған толықтырулар жан басына қаржыландыру механизмін орта, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарына да пайдалануға мүмкіндік береді. Министрлік осындай қаржыландыруды есептеу әдістемесін әзірледі.

Биыл аталған механизмді Ақмола, Шығыс Қазақстан, Маңғыстау, Павлодар және Оңтүстік Қазақстан облыстарында сынақтан өткізу жұмыстарын жүргізуіміз қажет.
Жан басына қаржыландыру жүйесін орта білім саласына енгізу – ғаламат жетістік.
Біріншіден, бұл жаппай білім беретін сала.
Екіншіден, ол адамдардың әлеуметтік көңіл-күйіне әсер етеді.
Үшіншіден, орта білім саласында бәсекелестікті және мемлекеттік-жеке меншік әріптестікті дамытуға ықпал етеді.
Сондықтан, бұл жүйені енгізуге жан-жақты дайындық керек.
Өзімізді ғана емес, қоғамды, бұқаралық ақпарат құралдарын, педагогикалық корпусты дайындау қажет.
Барлық ықтимал қатерлерді алдын ала есептеп, қажетті шараларды қабылдауға тиіспіз.
АҚШ, Швеция, Дания, Канада сияқты елдердің тәжірибесіне сүйенсек, жан басына қаржыландыру аса тиімді.
Ол мектептегі білім сапасын арттыруға және барлық аймақтар бойынша теңестіруге мүмкіндік береді.
Бізде де осылай болуы тиіс.

Мемлекеттік бағдарламада қарастырылған Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесін (МБЖЖ) енгізудің әлеуметтік маңызы зор.
Осы мақсатта Министрлік жиынтық есептеу жүргізді. Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесінің қаржылық экономикалық моделі жасалды.
«Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі туралы» және «Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесінің мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобаларының тұжырымдамасы әзірленді.
Осы заң жобалары қабылданған соң 2012-2013 жылдары жинақтау жүйесін енгізу бойынша көлемді жұмыстар жүргізу керек.
Оған білім беру ұйымдарын, екінші деңгейлі банктерді және халықты кеңінен тарту қажет.
Сондай-ақ, кейбір бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан МБЖЖ-ны дұрыс түсінбеушілік жағдайлары да кездесетінін ескеру қажет.
Сондықтан халыққа аталған жүйенің тегін гранттық жүйені алмастырмайтынын, ол білім беру қызметіне қол жетімдікті кеңейтудің қосымша мүмкіндігі екендігін белсенді түрде түсіндіру қажет.
Әлемде осындай жүйелер өзінің тиімділігін дәлелдеді және халық кеңінен пайдалануда.
Мысалы, АҚШ-та «Счета 529» деген бағдарлама азаматтарға жоғары білім алу үшін қаражат жинауға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде бұл бағдарлама бойынша 100 млрд. доллардан астам қаражат жиналған.

Құрметті әріптестер!
Мемлекеттік бағдарламаны іске асыруда педагог мәртебесін арттыруға ерекше көңіл бөлінген.
Өткен жылы Министрлік педагогтерге еңбекақы төлеудің жаңа моделін жасап, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне ұсынды.
2011 жылғы 1 қыркүйектен бастап мұғалімдер мен тәрбиешілердің категорияларына сәйкес қосымша ақы көлемі өсті.
Кәсіптік білім беру ұйымдарының шеберлеріне қосымша ақы белгіленді.
Мемлекет педагогтердің жалақысын арттыру жұмыстарын басым түрде қолдайтын болады.
Осылайша 2015 жылға қарай педагогтердің орташа жалақысы жеке сектордағы еңбекақыға теңестіріледі.

Педагог мәртебесін көтеруде мұғалімдер біліктілігін арттырудың жаңа жүйесі жасалды. Осы жүйенің жаңа базалық кешендері әзірленуде. Олар: Ұлттық біліктілікті арттыру орталығы, «Назарбаев Зияткерлік мектептері» жанындағы педагогикалық шеберлік орталықтары. Оларда мұғалімдер әлемдік тәжірибеге сәйкес жаңа бағдарлама бойынша арнайы үш айлық даярлықтан өтеді. Қайта даярлау моделі арқылы категорияларына қосымша жаңа біліктілік деңгейі беріледі.
Осыған сәйкес жалақыға қосымша ақы төленеді. Мұндай орталықтардың бірін жақын уақытта ашуымыз қажет. Сонымен қатар педагогикалық жоғары оқу орындарының жанынан біліктілікті арттыру орталықтарын, Назарбаев Университетінде «Білім» факультетін ашу қажет. Осы жылы қайта даярлаудың жаңа түрін, яғни қашықтан біліктілікті арттыру методологиясын әзірлеу керек. Біліктілік деңгейін растау рәсімі де жасалатын болады. Осылайша, 2012 жылы біліктілікті арттырудың жаңа жүйесі толығымен жұмыс істеуі тиіс.

Осы жылы мұғалім карьерасының жаңа моделіне көшуге тиіспіз. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Жолдауда педагогтер құрамының сапасын арттыруға ерекше көңіл бөле отырып, «Базалық педагогикалық білімнің стандартын, оқытушылардың біліктілігіне қойылатын талаптарды күшейту қажет» деп атап өтті.  Сондықтан жаңа модельге педагогикалық мамандықтарға абитуриенттерді қосымша іріктеу, жоғары оқу орындарында мұғалімдерді даярлау стандарттарын қайта қарау, бітірушілерді сертификаттау, біліктілікті арттыру жүйесі сияқты элементтер енуі тиіс.

Педагогтеріміз әлемдік стандарттарға жауап беруі үшін әлемдік тәжірибеге сәйкес қабылданған педагогикалық мамандықтардың тізбесін үйлестіру, оқыту бағдарламасының жаңа құрылымын әзірлеу қажет. Елбасы бітіруші мамандарды сертификаттауды барынша күшейтуге және тәуелсіз біліктілікті растау орталығын құруға тапсырма берді.
Осындай алғашқы орталықтардың бірі –педагогтердің біліктілігін растау орталығы болуы тиіс. Бұл міндет ауқымды жұмыс жүргізуді қажет етеді.
Ол білімнің жаңа сапасын, мұғалімдердің жоғары деңгейін қамтамасыз етуі қажет. Грант құнын қалыптастыру жүйесіне ерекше назар аудару керек.
Сондықтан Министрлік аппаратына тек педагогикалық мамандықтарға ғана емес, сонымен бірге басқа да мамандықтар бойынша грант құнын нақты негіздеудің жаңа тұжырымдамасын әзірлеуге тапсырма беремін.

Өткен жылдан бастап имидждік жұмыстарға ерекше көңіл бөлінуде. Шетелдік мамандарды тарта отырып Министрліктің имидждік тұжырымдамасы әзірленді.

Бұқаралық ақпарат құралдарында педагог кәсібін, олардың озық тәжірибелері мен жетістіктерін насихаттау жөнінде белсенді жұмыстар жүргізілді. Ата-аналар қауымдастығының, үкіметтік емес ұйымдардың қатысуымен Педагогикалық форум, Математика пәндері мұғалімдерінің І Съезі өтті. Осы жылы биология және химия пәндері мұғалімдерінің съезін өткізу қажет. Осындай съездерді өткізудің нәтижесі республикалық және өңірлік деңгейде Пән мұғалімдерінің қауымдастығын құру болып табылады.
Бұл – біз үшін түбегейлі жаңа тәсіл. Мұндай қауымдастықты білім сапасын жетілдіру жұмыстарына кеңінен тарту қажет.

Министрліктің порталында «Мұғалімнің даңқ кітабы» жасалды. Оған республиканың жетекші мұғалімдері, олардың өмір жолы мен жетістіктері туралы ақпарат енгізіледі.
Бұл – үздік мұғалімдер мен үздік педагогикалық жетістіктерді насихаттаудың жаңа механизмі. Мысалы, АҚШ-та өткен жылдан бастап Білім министрлігі жанынан «Мұғалімдерді ынталандыру қоры» ашылған. Ол үздік мұғалімдерге, директорларға және орта мектептің басқа да қызметкерлеріне сыйақы беру үшін қаражат бөледі.
Біз де ірі ұлттық компанияларды тарта отырып, бұл тәжірибені енгізе аламыз ба, осыны қарастыру қажет. Тек үздік педгогтерді ғана емес, мұғалім кәсібі бойынша жақсы оқып жатқан студенттерді де көтермелеу қажет.

Құрметті әріптестер!
Енді жекелеген білім беру деңгейлерін дамыту туралы қысқаша тоқталып өтейін. Мектепке дейінгі ұйымдардың саны артуда. 2011 жылы олардың саны 8096-ға жетті. 2010 жылы 6446 болған, яғни 1650 бірлікке өскен.  Бұл – өте жақсы қарқын. Мектепке дейінгі мекемелердегі балалардың жалпы саны – 588 мың.
(өткен жылы 446 мың болған) 1-6 жастағы балаларды қамту 47,5%-ға жетті. Осылайша, біз мектепке дейінгі білім беру жүйесін толығымен қалпына келтіріп, сенімді түрде алға жылжудамыз. 3-6 жастағы балаларды қамту 65,4%-ды құрады, 2010 жылы 55% болатын. Ең жоғары көрсеткіш – Қарағанды (97,1%), Қостанай (96,4%), Батыс Қазақстан (93,1%), Шығыс Қазақстан (92,3%) облыстарында қамтылды. «Балапан» бағдарламасы шеңберінде жекеменшік мектепке дейінгі ұйымдарда мемлекеттік тапсырысты орналастыру жекеменшік балабақшалар жүйесін 102 бірлікке көбейтуге мүмкіндік берді, және оның саны 449-ды құрады. Бүгінде жекеменшік балабақшалар үлесі еліміздегі жалпы балабақшалар санының 17%-дан астамын құрайды. Яғни, бұл мемлекеттік-жекеменшік әріптестікті дамытуға зор ықпал жасады. Сондықтан мұндай практиканы кеңінен тарату керек.

Орта білім беруде 7696 мектеп жұмыс істейді, онда 2,5 миллиондай бала білім алуда. 2011 жылы республикалық бюджет қаражаты есебінен 59 мың орындық 89 мектептің құрылысы басталды, 25 мектеп пайдалануға берілді. Сонымен қатар үш ауысымды және апатты жағдайдағы мектептер мәселесі толықтай шешілмей отыр.
Алматы, Қызылорда, Жамбыл және Шығыс Қазақстан облыстарында көптеген проблемалар бар.  (үш ауысымды мектептер Алматы (31), Қызылорда (9), Жамбыл (8) облыстарында, апатты жағдайдағы мектептер Шығыс Қазақстан (43), Қызылорда (32), Жамбыл (29) облыстарында көптеп кездесуде).

Біз облыстардың әкімдіктерімен, Қаржы, Экономикалық даму және сауда министрліктерімен бірлесіп оқушы орындарының жетіспеушілігі мен апатты жағдайдағы мектептер проблемасын шешу бойынша кешенді жұмыстар жүргіздік. 2015 жылға дейін салынатын мектептер тізбесі анықталды.  Ол республикалық бюджеттен қаржыландырылатын 203 мектепті және жергілікті бюджеттен 215 мектепті қамтиды. Сонымен қатар 2011 жылдың қорытындысы бойынша жергілікті мемлекеттік органдар 21 білім беру объектісін уақытында енгізіп үлгермегенін атап өткім келеді.
(Астана қаласы – 6, Қызылорда – 4, Ақмола, Атырау, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан бойынша – 2, Жамбыл, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды бойынша - 1)
Бақылау комитеті және оның аумақтық департаменттері, облыстық білім басқармалары аймақтарда құрылыстың және білім беру объектілерінің жай-күйін ұдайы мониторингілеу, оларды толықтыру және техникалық жарақтандыру жұмыстарын жалғастырулары қажет.

Елбасының тапсырмасымен 6 Назарбаев Зияткерлік мектебі құрылып, жұмыс істеуде. 2015 жылдың соңына дейін тағы да 15-ін салу жоспарлануда, оның 12-сінің құрылысы жүргізілуде. Бұл мәселеге біз ерекше көңіл бөлеміз, себебі, мұндай мектептер барлық орта оқу орындары жүйесін дамытудың қозғаушы күші болып табылады.
Елбасы Жолдауда қазақстанның барлық білім беру жүйесінің Назарбаев Университеті мен Зияткерлік мектептердің деңгейіне жету қажеттігіне ерекше атап өтті. Аталған мектептерде еліміздің таңдаулы мұғалімдері жиналған. Олар шетелдік ең үздік тәжірибелерді белсенді меңгеруде және оған жеткілікті қаражат бөлінуде.
Бұл әлеуетті тиімді пайдалану барша орта білім беру жүйесін дамыту мүддесі үшін ең маңызды міндеттердің бірі болмақ.  Мұнда көптеген әлеуетті қосымшалар – басқа мектептердің мұғалімдерімен семинарлар, конференциялар, дөңгелек үстелдер, тәжірибе алмасу, жергілікті жерлерде мастер-кластар жүргізу және тағы басқалар.
Сонымен қатар жетекшілік ететін вице-министр мен «НЗМ» АҚ-ның президенті осы мәселелердің барлығын бірлесіп пысықтауы тиіс.
Сонда ғана Назарбаев Зияткерлік мектептерінің тәжірибесін кеңінен таратуға болады. Дарынды балаларға арналған «Дарын», «Мирас» мектептері мен қазақ-түрік лицейлері туралы да ұмытпау керек. Онда да жақсы тәжірибелер бар, соны белсенді түрде пайдалану керек.

Қазақстандық оқушылардың халықаралық олимпиадаларда жеңіп алған медальдар санының үздіксіз өсуі білім беру деңгейіміздің жақсы екенін көрсетеді.  2010 жылы қазақстандық оқушылар 638 награданы, ал 2011 жылы 852 медаль мен 45 грамотаны жеңіп алды. Қазақстан құрама командасы әлемдегі үздік он елдің қатарына кіріп қана қоймай, АҚШ пен Қытай елдері қатысушыларына лайықты бәсекелес болып, Еуропа командаларының алдында келеді.

Әрине, орта білім берудегі негізгі міндет 12 жылдық оқытуға көшу болып табылады. Ол материалдық жағдай жасауды, «Бейіндік мектептің» тұжырымдамалық-құқықтық негізін, жаңа мемлекеттік білім беру стандартын, оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендерді, оқыту бағдарламаларын әзірлеуді, педагогтерді қайта даярлауды және т.б. ауқымды жұмыстарды талап етеді.


Бұдан басқа, балаларды қосымша білім берумен қамту төмен жағдайда қалып отыр. Бүгінде ол бізде 21,8%-ды, ал дамыған елдерде 30-50%-ды құрайды.
Осы бағытта жүйелі әрекетті ойлап, арнайы бағдарламаны қалыптастыру керек деп есептеймін.

Тағы да бір айта кететін мәселе – өткен жылы біз бірінші рет жас мамандарды ауыл квотасы бойынша бөлуге кірістік.
Бұның жағымды фактор екендігі сөзсіз фактор, бірақ бұл істе проблемалық мәселелер анықталды.
Жергілікті жерлерде нақты тәсіл, жеткіліксіз педагогикалық жүктеме және жұмысқа орналасқан мамандарға еңбекақы төлеу және т.б. бірқатар жағдайлар байқалды.

Осыған байланысты жергілікті атқарушы органдар, мектепке дейінгі және орта білім департаменті Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА және Қаржы орталығымен бірлесе отырып, аталған барлық мәселелер бойынша шешімдерді әзірлеуі және ұсынуы керек.

Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының желісі 2011 жылы 896 бірлікті құрады, бір жылдың ішінде 14 оқу орнына көбейді.
Онда 609 мың адам оқуда.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.Қ. Мәсімовтің төрағалығымен Ұлттық кеңес, жұмыс берушілер активімен 16 өңірлік, 14 салалық кеңес құрылды.
Техникалық және кәсіптік білім берудің жаңа инфрақұрылымын үйлестіруді жүзеге асыратын «Кәсіпқор» Холдингі құрылды.
Биылғы жылы біз осы жүйенің барлық тиімді жұмыстарын қамтамасыз етуіміз қажет.
Салалық министрліктер мен компаниялар менталитетін түбегейлі өзгерттік.
Олар ТжКБ-ны дамыту мәселелеріне араласа бастады.
Бұл – үлкен жетістік.
Бірақ, жаңа құрылымды жасау өздігінен алға баспайды.
Сондықтан жаңа жүйе жұмысын қамтамасыз ету және ынталандыру үшін жаңа мемлекеттік механизмдер қажет.
Оларды әзірлеу және енгізу керек.
Техникалық және кәсіптік білім департаменті салалық министрліктер мен жергілікті атқарушы органдардың бейінді департаменттерімен бірлесіп:
- құрылған кеңестер жұмыстарының тиімділігін арттыру туралы ұсынысты жан-жақты пысықтап, енгізуі;
- кәсіптік стандарттар әзірлеуді тездетуі;
- Қаржы және инвестициялық жобалар департаментімен бірлесіп ТжКБ объектілерінің материалдық базасын қайта жарақтандыру үшін шығыстарды көбейтуге арналған өтінімді бюджетті нақтылау кезінде РБК-ға енгізуі қажет.

ТжКБ индустриалды-инновациялық даму бағдарламасын іске асыруда басты рөльге ие болуы тиіс.
Бұл туралы Елбасы да бірнеше рет айтқан болатын.
«Индустриялық-инновациялық даму шеңберіндегі жобалардың әлеуметтік маңызы шексіз» деп атап өті Елбасы өз Жодауында.
Сондықтан, 2012 жылғы басты міндеттің бірі – оқытуды жаңа сапаға көтеру, оны жұмыс берушілердің талаптарына сай келтіру, олармен әріптестік қатынас орнату.
Дүниежүзілік банкпен бірлескен ТжКБ-ны жаңғырту жобасы шеңберінде халықаралық деңгейдегі кәсіптік стандарттар әзірлеудің маңызы ерекше.

Жоғары білім беруде екі жүйелі проблема бар.
Олар – даярлау сапасы, әлемдік практикамен салыстырғанда жоғары оқу орындары желісі мен студенттер санының, әсіресе, сырттай оқитындар санының көптігі.
Бұл проблемалар бір-бірімен байланысты.

Жоғары білімді дамытуда Назарбаев Университетін құру айрықша серпін берді.
Ол алғашында білім, ғылым мен инновация сияқты үш маңызды бөлікті біріктіруге бағытталды.
2011 жылы оның Жоғары қамқоршылық кеңесі құрылды.
Назарбаев Университеті елдегі басқа жоғары оқу орындарын дамыту үшін «болашақтың үлгісіне» айналды.
Осы үлгіні Қазақстандағы барлық жоғары білім беру жүйесіне тиімді және жүйелі жеткізу – біздің басты міндетіміз.
Бұл үшін «зерттеу университеті» деген ұғым заңнамалық негізде енгізілді, жоғары оқу орындарын жаңа алты сатыға жіктеу белгіленді.

Қазіргі уақытта елімізде 147 жоғары оқу орны бар. Студенттер саны 599 мың адамды құрайды.

Егер әлемде орта есеппен 10 мың адамға 232 студенттен келсе, бізде 377 студенттен келеді.
Біз бұл көрсеткішпен АҚШ, Ресей және тағы басқа бірнеше елден кейінгі әлемдегі бірінші ондықтамыз.
Алайда, Еуропалық Қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының көптеген дамыған елдерінде бұл сандар былайша көрініс тапқан: Жапонияда – 222, Германияда – 258 және т.б.
Сондықтан экономиканы қажетсіз кадрлармен толтыра бермес үшін жоғары оқу орындарының желісін оңтайландыру қажет. Бұл – Елбасының тікелей тапсырмасы. Сондықтан, жуық арада министрлік жоғары оқу орындарын жіктеудің әрбір сатысына жаңа талаптар әзірлеуі тиіс. Бұл талаптар оңтайландырудың негізі болады. Бұл ретте қолда бар әлемдік тәжірибені пайдалану қажет. Ол – Карнеги (АҚШ) классификациясы, Еуропалық одақ университеттерінің картасы.  Тағы бір жаңалық – 2011 жылдан бастап біздің жоғары білімнің тарихында алғаш рет ел ішінде, сондай-ақ шет елдерде академиялық мобильдікті мемлекет қаржылай қолдай бастады.
Бұған 200 млн. теңге бөлінді. Ол жетекші жоғары оқу орындарының 300 магистрантына Еуропа, Оңтүстік-Шығыс Азия және ТМД университеттеріне семестрге және оқу жылына шығуға мүмкіндік берді. Өткен жылы Елбасының тапсырмасына сәйкес «Студенттік баспана» бағдарламасының жобасы әзірленді. Ол 2015 жылға қарай студенттердің 80%-ын жатақханамен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. 2011 жылы 2 жатақхана салынды және 5-уі күрделі жөндеуден өтті. 2012 жылы тағы үш жатақхананы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Оның 2-уі салынады және 1-уі қайта жаңартылады, 8 объект күрделі жөндеуден өтеді. Бюджетті нақтылау бойынша тағы 7 жатақхана салуға өтінім беретін боламыз. Сонымен қатар кестені толық қарап, 2015 жылға дейін жаңа объектілерді енгізуіміз қажет. Тағы бір мәселе бар. Ол мемлекеттің, бизнес пен қоғамның білім беру саласындағы өзара байланысын дамыту үшін өте маңызды мәселе. Бұл – қамқоршылық кеңестердің қызметін барлық білім беру мекемелерінде ұйымдастыру.
Мұндай кеңестерді құру жақсы қарқынмен жүргізілуде. Дегенмен, туындаған проблемаларды шешу қажет. Әңгіме қамқоршылық кеңестердің заңды мәртебесі мен өкілеттіктері туралы. Мысалы, орта мектептегі қамқоршылық кеңес ата-аналар комитеті дәрежесінен аса алмай отыр. Сондықтан, ағымдағы жылы барлық өңірлерде және білім берудің барлық деңгейінде пилоттық ұйымдарды таңдап, оларда қамқоршылық кеңестердің жұмыс істеу мәселесін пысықтау қажет. Нәтижесі бойынша кеңестің әлемдік практикаға сәйкес келетін өкілеттіктерін заңнамалық тұрғыда бекіту қажет. Бұл жүйе 2 жылдан соң өз нәтижесін беретін болады.

Құрметті әріптестер!
Министрлік жұмысының басты аспектісі – білім берудің барлық деңгейінде жастармен тәрбие жұмысын жүргізу. Жастарды елді әлеуметтік-экономикалық дамыту ісіне тарту мақсатында Министрлік 2011 жылы мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде жастардың бірқатар экономикалық бастамаларын іске асырды.
19 ресурстық орталық құрылды (16 аймақтық және 3 республикалық). «Жастар кадрлық резерві», «Мемлекеттік қызмет мектебі» жобалары іске асырылды.
Жастар саясатын дамыту бойынша халықаралық сарапшылар мен үкіметтік емес ұйымдардың қатысуымен кездесулер өтті.
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік жастар саясаты мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы әзірленіп, Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілді. Бұл саладағы жағдайға бей-жай қарамау керек. Біздің балаларымызға, жастарға қазіргі уақытта кері ақпараттық ықпал бұрынғыдан күштірек. Олар интернет, ойын және компьютер клубтары, бейресми бірлестіктер, экстремистік ұйымдар, оның ішінде діни, әлеуметтік желілер арқылы және басқа да көптеген арналар арқылы ықпал етеді. Жастар көбінесе әртүрлі ақпараттық ағымға беріліп кетеді.

Бұл жағдайда біз деструктивті әрекетке қарсы тұра алатынымызды нақты білуіміз қажет. «Оқыту үдері¬сі¬нің тәр¬биелік құрамдасын кү¬шейту қажет. Олар – патриотизм, мораль мен парасаттылық нормалары, ұлт-аралық келісім мен толерант¬тылық, тәннің де, жанның да да¬муы, заңға мойынұсыну¬шылық. Бұл құндылықтар, меншіктің қандай түріне жататынына қар¬а¬мас¬тан, барлық оқу орындарында да сіңірілуге тиіс» деп атап көрсетті Елбасы Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауында. Бұл істе басты жауапкершілік білім беру қызметкерлеріне – министрден бастап мектеп директорына, әрбір педагогке жүктеледі. Біз үнемі тәрбие жұмысының жаңа әдістері мен нысандары арқылы алдын ала жұмыс жүргізуіміз қажет. Сондықтан осы жылы Білім алушы жастарды тәрбиелеудің 2013-2015 жылдарға арналған кешенді бағдарламасын әзірлеуіміз қажет.
Онда басты рөл «Жас Ұлан» ұйымына беріледі.
Осы салада басқарудың инфрақұрылымын дамытуда 2013 жылға дейін облыстарда, Астана қаласында жастар саясатының басқармасын құру басты мәселе болып отыр.
Министрлік бұл процеске белсенді түрде қатысуы тиіс.
Білім алушылардың тәрбиесіне дербес жауапкершілік білім беру ұйымдарының, білім басқармаларының орталық және жергілікті білім беруді басқару органдарының бірінші басшыларына жүктелетінін үнемі есте сақтауымыз қажет.

Құрметті отырысқа қатысушылар!
Ғылымдағы жаңалықтар туралы 1 желтоқсанда Елбасының қатысуымен өткен Қазақстан ғалымдары форумында айтылды. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев халыққа арнаған Жолдауында «мемлекет, бизнес пен ғылымның өзара байланысының инновациялық әлеуетін жетілдіру» міндетін жүктеді. Елбасы қойған жаңа міндеттер өте маңызды.
Сондықтан бұл мәселені таяу арада өтетін республикалық кеңесте талқылайтын боламыз.

Құрметті әріптестер!
2011 жылы көп жұмыс істелді. Мемлекеттік бағдарлама табысты іске аса бастады. Жалпы алғанда қойылған міндеттер мен көрсеткіштерге қол жеткізілді. Одан әрі алға жылжу үшін Министрлік пен жергілікті мемлекеттік органдардың күш біріктіруі қажет. Біз бірлесіп қана Елбасы қойған биік мақсатқа қол жеткізе аламыз. Біздің бұған әлеуетіміз жетеді.
Сіздердің аттарыңыздан Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевты, Үкіметті Елбасы Жолдауындағы, мемлекеттік бағдарламадағы барлық міндеттерді бұлжытпай орындаймыз деп сендіруге рұқсат етіңіздер.

Назар қойып тыңдағандарыңызға рахмет!


Құрметті Серік Нығметұлы!

Құрметті Алқа мүшелері және мәжіліске арнайы шақырылғандар!

Алқа мәжілісінің күнтәртібіне сәйкес, «Қазғарыштың» 2011 жылдағы жұмыс қорытындысына тоқталуға және 2012 жылдағы біздің жоспарларымыз туралы қысқаша әңгімелеп беруге рұқсат етіңіздер.

Қазақстанның ғарыш саласын құру мәселесі Үдемелі индустриялық- инновациялық даму жөніндегі мемлекеттік бағдарламада, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы ғарыш қызметін дайындау жөніндегі салалық бағдарламамен қарастырылған.

Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламада, сондай-ақ Қазақстан Республикасында ғарыш қызметін дамыту жөніндегі салалық бағдарламада экономиканың ғылымды қажет ететін және жоғары технологиялы секторы ретінде елімізде ғарыш саласын құру көзделген. Бұл ауқымды міндеттерді іске асыру Қазғарышқа жүктеліп отыр.

Мемлекет басшысының 2008 жылғы 4 наурыздағы «Байқоңыр» ғарыш айлағын Қазақстанға біртіндеп көшіруге қатысты жеке тапсырмасы ғарыш саласының ұзақ мерзімді дамуына айрықша серпін берді.

Аталған тапсырманы іске асыру жөніндегі іс-шаралар Қазғарыштың 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында айқындалды.

Оның шеңберінде екі стратегиялық бағыт көзделген:

1) ғарыш инфрақұрылымын құру және дамыту,

2) ғылыми-технологиялық базаны, кадрлық әлеует пен халықаралық ынтымақтастықты дамыту.

Бірінші стратегиялық бағыт: «Мақсатты ғарыштық жүйелерді, технологияларды құру және оларды пайдалану» бағытына келесі жобалар кіреді:

1) «KazSat» сериялы байланыс және хабар тарату спутниктерін жасау және ұшыру;

2) Жерді қашықтан зондтау ұлттық ғарыштық жүйесін құру;

3) Ғарыш аппараттарын құрастыру-сынақтан өткізу кешенін құру;

4) Дәлдігі жоғары спутниктік навигация жүйесін құру;

5) «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Байтерек» ғарыш-зымыран кешенін құру;

6) «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Зенит» және «Днепр» ЗТ коммерциялық мақсатта пайдалануға қатысу;

7) «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы нысандардың сақталуын және тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету;

Сонымен, атапған жобаларға жеке-жеке тоқталып өтейін.

«KazSat» сериялы байланыс және хабар тарату спутниктерін жасау және ұшыру

«KazSat -1» жобасы бойынша.

KazSat-1 серігі үшін сақтандыру төлемдерін алу жұмысы аяқталды. Есептік кезеңде сақтандыру төлемдері бойынша барлық төлемдер «Ғарыш байланысы республикалық орталығы» АҚ ведомстволық кәсіпорнының есепшотына түсті. Мәселе толық жабылды.

«KazSat-2» жобасы бойынша

2011 жылы 16 шілдеде «Байқоңыр» ғарыш айлағынан аталған жоспарды іске асыру шеңберінде «KazSat-2» ұлттық байланыс және хабар тарату спутнигін геостационарлық орбитаға ұшырылды. Өткен жылғы 25 қарашада «KazSat-2» штаттық эксплуатацияға берілді.

Қазіргі таңда ғарыштық байланыс операторларымен ғарыш аппараты транспондерлерінің 23 % жалға беру туралы келісімшарт жасалуда.

«KazSat-3» жобасы бойынша.

2011 жылы 20 маусымда Ле Бурже авиасалонында (Франция) ресейлік «Решетнев атындағы Ақпараттық спутниктік жүйе» компаниясы мен қазақстандық республикалық Ғарыш байланысы орталығы «Қазсат-3» спутнигін жасау және ұшыру туралы келісімшартқа қол қойды. Қазіргі уақытта эскиздік жоба бойынша жұмыстар аяқталды. Әрі қарай жұмыстар бекітілген кесте бойынша жүріп жатыр.

Ғарыш аппараттарын басқарудың резервтік жерүсті кешенін құру жобасы бойынша.

Ғарыш аппараттарын басқарудың резервтік және жерүсті кешенінің ғимараттары салынды, нысандары тұрғызылды, қазір жабдықтар құрастырылуда. Кешен нысандарына дейін жолдар тартылды. Дайындаушы-зауытта (АҚШ) антенналық жүйелер жасалып, олар Қазақстанға жеткізілді. 2012 жылдың бірінші жартысында іске қосу жоспарланып отырған Кешен жыл сайын 3 млн. АҚШ долларын сақтап қалуға мүмкіндік береді. Бұған дейін бұл қаражат ҚазСат серігін басқаруға резерв болатын шетелдік компаниялардың қалтасына кететін.

Келесі жоба: Жерді қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесі

Француздың «ЕАDS «Astrium» компаниясымен жасалған келісімшарттың аясында:

- ғарыштық жүйені эскиздік жобалау кезеңі;

- ғарыштық жүйенің жерүсті сегментін жобалау кезеңі аяқталды.

Ғарыштық жүйенің жерүсті сегментіндегі ғимарат құрылысының жұмыс жобасы жасалды және оның құрылыс жұмыстары басталып кетті.

"Алма-ТВ" ЖШС-нің қолданысындағы S-диапазондағы жиіліктерден басқа, S, X диапазондарындағы радиожиілік спектрін пайдалануға ҚР Байланыс және ақпарат министрлігінің ресми рұқсаты алынды. Жерді қашықтықтан зондтаудың ғарыштық жүйесін пайдалану үшін қажетті жиілік диапазонын босату жөніндегі жұмыстар Байланыс және ақпарат министрлігімен бірлесіп жүргізілді.

Дегенмен әлі «АЛМА ТВ» ЖШС-нің басқа жиіліктерге ауысуымен байланысты шығыны мен Жерді қашықтықтан зондтау ғарыштық жүйесінің орбиталдық-жиілік ресурсын халықаралық-құқықтық қорғау жөніндегі жұмыстарға кететін шығынды өтеу жөніндегі қаржы мәселесі шешімін тапқан жоқ. Бұл мәселе үкіметтік деңгейде қаралуға мұқтаж.

Келесі жоба: Ғарыш аппараттарын құрастыру-сынақтан өткізу кешенін құру (СбИК КА).

Кешеннің эскиздік жобасы жасалып, құрылыс жұмыстарының техника-экономикалық негіздемесі әзірленді.

Жоба аясында 2011 жылдың мамыр айында «Астана- жаңа қала» арнайы экономикалық аймақтың аумағында 30 га жер учаскесінде Ғарыштық техника арнайы конструкторлық-технологиялық бюросы (СКТБ КТ) ғимаратының құрылысы басталды. Жұмыс бекітілген кесте бойынша жалғасуда.

Тағы бір жоба: Дәлдігі жоғары спутниктік навигация жүйесін құру;

Жоба аясында атқарылған жұмыстар:

-дифференциялдық стансалар жасау бойынша тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар орындаудың техникалық құжаттары бекітілді.

- Ақмола және Алматы облыстарында 10 дифференциалдық станса мен мобильдік дифференциалдық стансаны орнату- іске қосу жұмыстары аяқталды. Олар тұтынушыларға геодезиялық, құрылыс, маркшейдерлік және басқа жұмыстарды жүргізу кезінде дәл координаттарды анықтау жөніндегі қызмет көрсетуге мүмкіндік береді.

Келесі жоба: экологиялық қауіпсіз «Байтерек» ғарыш-зымыран кешенін құру.

Жоба ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметінің арасындағы 2004 жылдың 22 желтоқсанында жасалған «Байтерек» ғарыштық- зымыран кешенін құру туралы келісімнің аясында жүзеге асырылуда.

О баста Келісім бойынша не жобаның ақырғы құны бойынша, не кешенді іске қосуды мерзімі бойынша, не кеме ұшыру үшін қажетті «Ангара» ЗТ қажетті саны бойынша, не коммерциялық ұшыруларға тапсырыстар алу бойынша қазақстандық тараптың ешқандай кепілдігі болған жоқ.

Оған қоса, өткен жылдары жобаның құны 223 млн. АҚШ долларынан 1640 млн. долларға дейін, яғни 7 еседен астамға өсті.

Осылайша, жоба бойынша барлық қаржылай тәуекелдер тек қазақстандық тарапты мойнына түсті, бұл стратегиялық серіктестердің бірлескен жобаны жүзеге асыру қағидаларына жауап бермейді.

Бұл мәселе республика Үкіметінде де, ресей тарапымен болған келіссөздерде де бірнеше рет талқыланды. Бірақ ресей тарабының ұстанымы әзірге өзгермей отыр.

2011 жылдың 2011 қыркүйегінде бұл мәселе ҚР Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Ө.Шөкеев пен РФ Үкіметі Төрағасының бірінші орынбасары И.Шуваловтың арасында болған екіжақты кездесуде көтерілді. Вице-премьерлер жақын арада Келісімге өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманың жобасын қол қоюға дайындау туралы тапсырма берді. Қазақстан жағы жоғарыда аталған қаржылық тәуекелдерді ресей тарабымен бөлісуге қатысты өзгертулер мен толықтыруларды қарастырған Хаттама жобасы Ресей жағының қарауына жіберілді. Әзірге жауап жоқ.

Жақында «Байтерек» кешенін құру жобасының төңірегіндегі жағдайды түбегейлі өзгертетін тағы бір мәселе пайда болды. Ресей тарабы «Ангара» ЗТ «Восточный» ғарыш айлағында қолдану туралы мәселені қарастыруда. Олай болған жағдайда, «Ангара» ЗТ ұшыруға арналған «Байтерек» кешені ресей тарабы үшін керек болмай қалады. Ресей тарабының мүддесінсіз кешен жобасы Қазақстанға тиімсіз, себебі «Восточный» ғарыш айлағындағы «Ангара» ЗТ арналған кешен біздің «Байтерек» кешеніне тікелей бәсеке.

Осыған байланысты Қазғарыш өткен жылдың желтоқсан айында «Роскосмос» агенттігіне «Ресей тарабы алдағы 10 жылда «Восточный» ғарыш айлағында «Ангара» ЗТ ұшыруға арналған кешен құрғалы жатыр ма?» деген сауал жолдады. Әзірге жауап берілген жоқ. Бұл, ресейлік тараптың «Восточный» айлағында «Ангара» ЗТ қолдану туралы шешімін қабылдау мүмкіндігін Роскосмостың жоққа шығара алмайды деген сөз.

Егер ресейдік тарап «Байтерек» кешенінің құрылысын қаржыландыруға қатыспайтын, жоғарыда аталған тәуекелдерді азайту жөніндегі кепілдіктер беру мәселесі қаралмаса, «Байтерек» кешенін құру жобасына негіз жоқ. Осылайша, бұл мәселе үкіметаралық деңгейде шешімді қажет етеді.

Келесі жоба: «Зенит» ЗТ коммерциялық мақсатта қолдану жобасына қатысты.

Есептік жылда Қазғарыш пен Роскосмостың басшылары өткізген кездесулерде «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы нысандарды, оның ішінде «Зенит» кешенін пайдалану жөніндегі бірлескен жұмыстардың бағдарламасын жасау жөніндегі бірлескен жұмыс тобын құру туралы келісімге қол жеткізді.

2011 жылдың қараша айында Қазақстан мен Украина ғарыш агенттіктері басшыларының кездесуі өткізілді. Осы келіссөз барысында «Зенит» ЗТ коммерциялық мақсатта пайдалану жобасы Қазақстанның қатысу мәселесі қаралды және Қазақстан мен Украина Премьер-Министрлерінің «Днепр» мен «Зенит» ЗТ қолданатын ресей-украина ғарыштық жобаларына Қазақстанның қатысу мәселесін жеделдетіп шешу туралы Ресей Үкіметінің Төрағасына жазылған бірлескен жолдаудың жобасы әзірленді. Бірлескен жолдау қол қойылып, РФ Үкімет басшысына жолданды.

Келесі жоба: «Днепр» ЗТ коммерциялық мақсатта қолдану жобасына қатысу

Қазғарыш қабылдаған іс-шаралардың арқасында агенттікке қарасты «Қазақстан Ғарыш Сапары» ұлттық компаниясы «Космотранс» ЖАҚ-ның 10% акциясына ие болды. Есептік жылы 2010 жылғы жұмыс қорытындысы бойынша 9,4 млн. дивиденд алынды, бұл 10% акциялар сатып алуға кеткен 12 млн. теңге шығысқа барабар. Қазақстан ғарыш саласындағы қызметтен тікелей табыстар ала бастады.

«Космотрас» ЖАҚ-мен тағы 23,3% акция сатып алу және осы ресей-украин жобасындағы қазақстандық үлесті теңдей 33,3% жеткізу мәселесі талқылануда.

Тағы бір жоба: «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы объектілерді тиімді пайдалану және сақталуын қамтамасыз ету» жобасы

2011 жылы «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы Ресей Федерациясында жалда болған, бүгін Қазақстанның қарамағына қайтарылған 140 нысанның күзетін қамтамасыз етілді.

Ресей Федерациясы жалдайтын нысандардың қатарына кірмейтін және пайдаланылмайтын кешендердің аумақтарындағы нысандарды утильдеуді және рекультивациялауды ұйымдастыру жұмыстары орындалды.

Енді екінші стратегиялық бағыт– «Ғылыми-технологиялық базаны, кадрлық әлеует пен халықаралық ынтымақтастықты дамыту» бағыты.

Ол мына мәселелерді қамтиды:

1) ғарыштық зерттеулердің ғылыми және эксспериментальдық базасын дамыту;

2) кадрлық әлеуетті дамыту және ғарыш саласын нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету;

3) ғарыш қызметі саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту.

Енді, осы мәселелерге жеке тоқталсақ:

Ғарыштық зерттеулердің ғылыми және эксспериментальдық базасын дамыту туралы

2011 жылдың қорытындысы бойынша Қазғарыштың Ғылыми-техникалық кеңес ғарыш саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер аясында жүзеге асырылып отырған 22 ғылыми жоба бойынша қорытынды есептер мақұлданды.

Ғарыш саласының ғылыми және ғылыми-технологиялық базасын жаңғырту мақсатында ғылыми зертханаларды жарақтаудың төрт жобасы бойынша қаржылық-экономикалық негіздемесі жасалды.

Кадрлық әлеуетті дамыту және ғарыш саласын нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету туралы.

Қазғарыш пен Білім және ғылым министрлігінің табанды жұмысының арқасында есептік жылы Қазақстанның бес жоғары оқу орындарында «Ғарыштық техника және технологиялар» мамандығы бойынша мамандар дайындау жөніндегі жұмыс басталды. Бұрын-соңды мұндай жұмыс атқарылмаған.

«Болашақ» бағдарламасының 58 стипендиаты тоғыз ғарыш мамандығы бойынша Ресей, Ирландия, Малайзия, Ұлыбритания, АҚШ және Канада елдерінде оқып жатыр.

Мемлекеттік тапсырыс аясында Мәскеу авиациялық институтының Байқоңыр қаласындағы филиалында 205 қазақстандық студент білім алуда.

24 қазақстандық ғарыш маманы француздың EADS Astrium компаниясының Францияның Тулуза және басқа қалалардағы кәсіпорындарында базалық және академиялық курсттарда оқып келді.

Ағымдағы жылдың басында Мемлекет басшысы бірнеше жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен құрылған Ұлттық ғарыш агенттігі жұмысының басты негізін қалаушы құжаты – «Ғарыш қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. Құжат ғарышты игеру саласындағы жүйелі жұмыстарды одан әрі жүзеге асыру үшін құқықтық негізді қамтамасыз етеді және заңнамалық негізде қазақстандық ғарышты дамытудың жолдары мен қағидаттарын айқындайды.

Ғарыштық қызмет саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамыту туралы.

2011 жылы халықаралық ынтымақтастық аясындағы ғарыштық қызметтің келісімшарттық-құқықтық базасын қалыптастыру және жетілдіру жөніндегі жұмыс жалғасты.

Ресей Федерациясының Үкіметімен, Біріккен Араб Әмірліктерінің Перспективалық ғылым және технологиялар институтымен және Сауд Арабстаны Королдігінің Король Әбдел Әзиз атындағы ғылыми-техникалық қалашығымен ғарыш саласындағы ынтымақтастық туралы түрлі деңгейдегі 3 келісім жасалды.

2011 жылдың қыркүйегінде тараптардың күшімен Ғарыш кеңістігін зерттеу және оны бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Германия бірлескен комитеті құрылды.

Зымырандық технологияларды бақылау режиміне Қазақстан Республикасының қосылу мәселесі бойынша да жұмыстар жалғасуда.

Әр министрлік пен ведомствоның проблемасы бар. Бізде де проблема жоқ емес. Олардың біразір шешуге біздің шамамыз жетеді. Бірақ, Үкімет тарапынан қолдау керек мәселелер де бар. Олар:

Біріншіден: Жерді қашықтықтан зондау ғарыштық жүйесін жиілікпен қамтамасыз ету мәселесі жобаны орындау барысында туындаған шығыстарды қаржыландыруды талап етеді.

Екіншіден: Ғарыш ғылымының әбден тозымы жетіп, ескірген зертханалық және тәжірибелік-эксперименталдық базаны жаңарту мәселесі.

Үшіншіден: «Байтерек» жобасын жаңа құн бойынша әрі қарай жүзеге асырудың мақсаттылығы туралы мәселе мен «Байқоңыр» айлағында «Байтерек» жобасын жүзеге асыруға берілген бюджеттік несие бойынша негізгі берешекті және сыйақыларды өтеу бойынша жеңілдікті кезеңді ұзарту мәселесі.

Енді, Құрметті Серік Нығметұлы, Қазғарыштың 2012 жылдағы жоспары туралы қысқаша баяндауға рұқсат етіңіз.

Мемлекеттік және салалық бағдарламаларды жүзеге асыру жөніндеші негізгі жұмыстарға тоқталар болсақ, олар:

1) «Казсат-3» байланыс серігін жобалау және Алматы іргесіндегі байланыс жерсеріктерін басқарудың резервтік жерүсті кешенінің құрылысы аяқтау;

2) Жерді қашықтықтан зондтайтын жоғары және орта шамадағы ғарыш аппараттарын жобалау және жасау;

3) СКТБ КТ және СбИК КА ғимараттарының құрылысы бойынша жұмыс жүргізу;

4) Дәлдігі жоғары спутниктік навигация жүйесінің дифферциалдық стансаларын құру жөніндегі тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды орындау;

5) «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Байтерек» кешенін құру мәселесін ресей тарапымен үйлестіру;

6) «Зенит» және «Днепр» ЗТ коммерциялық мақсатта қолдану жобаларына Қазақстанның қатысуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру;

7) ғарыштық зерттеулер мен ғарыштық технология жобаларының ғылыми-технологиялық базасын дамыту;

8) ғарыштық саланың кадрлық әлеуетін дамыту.

Құрметті әріптестер! Біздің алдымызда барлық күш-жігерімізді сала отырып, шешілуі тиіс маңызды мәселелер тұр. Сонымен бірге, еліміз үшін жаңа ғарыш саласын құру міндетінің стратегиялық маңыздылығын ескере отырып, Үкіметтің жан-жақты қолдау көрсететініне сенімдіміз.

Назарларыңызға рахмет.

Құрметті Серік Нығметұлы!

Құрметті әріптестер!

Өткен жыл біздің еліміз үшін өте маңызды және табысты болды. Қазақстан Тәуелсіздіктің 20-жылдығын жақсы және орнықты көрсеткіштермен атап өтті.

ІЖӨ нақты өсімі 7,3 пайызды құрады және жан басына жаққанда 11,3 мың АҚШ долларына жетті. Ауыл шаруашылығында өнім көлемінің өсуі былтырғы жылмен салыстырғанда 25,5 пайызды құрады, құрылыста 3 пайыз, өнеркәсіпте 4 пайызға жуық.

Қазіргі уақытта индустрияландыру картасы 9,6 трлн. теңгені құрайтын 609 объектіні қамтиды. Екі жылдың ішінде жаңа объектілерді енгізу есебінен 90 мың жаңа жұмыс орындары құрылды.

2011-2015 жылдарға арналған Стратегиялық жоспарға сәйкес Министрліктің қызметі өткен жылы экологиялық қауіпсіздікті одан әрі қамтамасыз етуге, қоршаған ортаның ластану деңгейінің төмендеуіне бағытталды.

Өткен жылы Стратегиялық жоспарда белгіленген басымдылықтардан бізбен келесілер орындалды:

Бірінші. «Жасыл даму» салалық бағдарламасының бірінші кезеңі үдемелі іске асуда.

Бағдарламамен табиғи ортаның ластану деңгейін төмендету бойынша жұмыстары мен шаралары, экологиялық орнықты даму тетіктерін құру, ірі өнеркәсіпті кәсіпорындар – қоршаған ортаны ластағыштар үшін аса қолайлы технологиялар негізінде нормалауға көшу жоспарын әзірлеу қарастырылған.

Осы бағдарламаға сәйкес қоршаған ортаны қорғау бойынша жұмыстар негізгі бағыттармен жүзеге асырылуда, олар:

«жасыл экономиканы» дамыту;

халық денсаулығына антропогендік ықпалдар мен қоршаған орта компоненттерін төмендету;

табиғи экожүйені сақтау және қалпына келтіру;

қоршаған орта сапасын басқару жүйесін дамыту және толық жетілдіру.

2011 жылы рұқсат етілген шығарындылар көлемі 3,35 млн. тоннаны құрайды, ластаушы заттарды төгу – 2,8 млн. тоннаны құрайды, яғни табиғат пайдаланушылар санының өсуіне байланысты 2010 жылғы деңгейдегідей болып отыр. Бұл табиғатты қорғау іс-шараларын іске асыру, сонымен қатар, кәсіпорындармен экологиялық таза технологияларды енгізу негізінде жетіп отыр.

Қалдықтарды құруды қайта өңдеу үлесі 20,7 пайызды құрады. Пайдаға асқан қалдықтар көлемі бойынша көрсеткіш орындалды. Республикада бір жыл ішінде жинақталған 892 млн. тонна қалдықтарды 185 млн. тоннасы пайдаға асты, яғни жоспарлаған көлемнен 45 млн. тоннаға жоғары.

Екінші. Экологиялық заңнама қорын жетілдіру бойынша жұмыстар жалғастырылуда.

2011 жылғы 3 желтоқсанда Елбасымен «Қазақстан Республикасының экология мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңына қол қойылды.

Заң жинақталған қалдықтар көлемін азайту мәселелерін шешуге, нарықтық тетіктерді ендіру жолымен парникті газдар шығарындыларын азайту, табиғат пайдаланушылардың экологиялық құқық бұзушылығына әкімшілік және қылмыстық жауапкершіліктерін күшейту.

Осыған сәйкес Экологиялық және Қылмыстық кодекске, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске, Салық кодексіне, «Халықтың денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодекске және басқа заңдарға түзетулер енгізілді.

Қабылданған заң жобасы шеңберінде экология және төтенше жағдайлар мәселесін қамтитын Каспий теңізінде қауіпсіз мұнай-газ жүйесін өткізу мәселесі бойынша Қазақстан Республикасы заңнамасына өзгерістер енгізуді әзірлеу бойынша жұмыстар жүргізілді.

2011 жылғы 6 қаңтардағы «Қазақстан Республикасында мемлекеттік бақылау мен қадағалау туралы» заңды іске асыру мақсатында біздің Министрлік пен Экономикалық даму және сауда министрлігі және Бас прокуратурамен біріккен бұйрықтар әзірленді.

Ағымдағы жылы бізге:

- «Қазақстан Республикасының экология мәселелері бойынша кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңды іске асыруда 50 заңға тәуелді актілерді келісуді және бекітуді аяқтау;

- регламенттер мен стандарттарды әзірлеу және бекіту және оларды Мемлекеттік қызмет тізіміне енгізу;

Үкіметке нәтижесін хабарлаумен қоса қоршаған ортаны қорғау саласында құқықтық актілер мониторингін жүргізуді жалғастыру қажет.

Үшінші. Ірі табиғат пайдаланушылармен жұмыс уақытылы және бақылау негізінде күшейтілді.

Есептік кезеңде шаруашылық субъектілеріне экологиялық заңнаманы сақтау бойынша 12 мың тексеріс жүргізілді.

9 мыңнан жоғары заң бұзушылықтар анықталды, 8,3 мың ұйғарым берілді, 8,5 мың әкімшілік айыппұл салынды, залалды өтеу бойынша жалпы сомасы 25 млрд. теңгеге 1,5 мың талаптар анықталды. Жалпы 2011 жылы мемлекетке түсіміне жалпы сомасы 18,3 млрд. теңгеге айыппұл төленді.

Қоршаған ортаға эмиссияға рұқсаттар беру бойынша мониторинг жүргізілуде.

Есептік кезеңде экологиялық реттеу және бақылау комитеті мен аумақтық экология департаменттеріне қарастыруға қоршаған ортаға эмиссияға рұқсат алуға 1242 мәлімдеме келіп түсті, 1003 рұқсат берілді.

Экологиялық рұқсаттар алу құжаттары және оларды қарастыру мерзімін үйлестіру мен қайта қарау бойынша жұмыстар жүргізілді.

Жыл бойы 27 азаматтық іс бойынша қатысуда 56 сот отырысында Министрлікке қатысты 18 талап өтініштер қабылданды, сот шешімі бойынша жауапкермен мемлекет пайдасына 161,8 млн. теңге залал сомасы төленді.

Биылғы жылы:

- қауіптілігі жоғары объектілерге экологиялық құқықбұзушылық аз болатын тәуекел ретінде орта және шағын бизнес субъектілеріне әкімшілік жүктеуді азайту арқылы мемлекеттік экологиялық бақылау тексерістерінің нәтижелілігін жоғарлатуды;

- қоршаған ортаға жоспарланған басқарушылық, шаруашылық және басқа қызметті жүзеге асырудың негативті мүмкіндіктерін анықтау және шектеу мақсатында I санатты объектілердің жобалы құжаттарына мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізуді қамтамасыз ету қажет.

Төртінші. Қазақстан Орталық Азия елдерінде экономикасы дамыған елдердің бірі болып табылады, ластаушы заттар және атмосфераға парникті газдар шығарындылары көлеміне ие.

Өнеркәсіп секторларының шығарындылары атмосфералық ауаны ластаушылардың бірі болып табылады.

Қазақстан шығарындыларды азайту мақсатында «Үлкен қашықтықта трансшекаралық ауаның ластануы туралы» БҰҰ Еуропалық экономикалық конвенциясына қосылды.

Киото хаттамасына қол қою арқылы біз парникті газдар шығарындыларын азайту бойынша сапалы міндеттерді еркін қабылдауымызды жарияладық.

Қазіргі уақытта парникті газдар шығарындылары 289 млн. тоннаны (1992 жылы – 325 млн. тонна) немесе 1992 жылмен салыстырғанда 89 пайызды құрайды.

Елімізде парникті газдардың негізгі көлемін тастайтын барлық ірі кәсіпорындар есепке алынды. Осы кәсіпорындарға биылғы жылы заңды түрде квота белгіленетін және европалық биржа сияқты квоталық сауда бойынша алаң ашылатын болады.

Киото хаттамасы бойынша міндеттерді орындау үшін халықаралық құралдар да тартылатын болады.

Дүниежүзілік банкі, Еуропа реконструкция және даму банкі және Халықаралық қаржы корпорациясы қызығушылық тудыратын Таза технологиялар қорымен сөйлесулер өткізілді.

2010 жылы наурыз айында Жеңілдік қаржыландыру жобасының инвестициялық жоспарын Қор Қазақстанда жалпы
1 млрд. доллар сомасында қолдады.

Ақтау, Алматы; қарағанды, Павлодар және Петропавловск қалаларында 200 млн. АҚШ долларын құрайтын бірінші бағдарлама іске асуда.

Биылғы жылы:

- квотаны бөлудің Ұлттық жоспарын әзірлеу және қабылдауды;

- Қазақстан Республикасының 2050 жылғы дейін төмен көміртекті дамуына көшу және Қазақстанның климат өзгеруіне бейімделу жоспарын әзірлеуді;

-Климаттың өзгеруінің Негіздемелік Конвенциясын іске асыру бойынша Қазақстан Республикасының үшінші Ұлттық Хатына дайындық жөнінде жұмысты жалғастыруды қамтамасыз ету қажет.

Бесінші. 2011 жылы Министрлік 21,9 млрд. теңге бюджетпен 12 бюджеттік бағдарламаның әкімшілігі болып табылды, жылдың қорытындысы бойынша 21,5 млрд. теңге игерілді немесе 98 пайызды құрайды.

Өткен жылы қоршаған ортаның ластануы мен инспекциялық қызметтен бюджетке 64,2 млрд. теңге түсті. Осымен қоршаған ортаға эмиссияға төлем Республикалық бюджетте 51 млрд. теңгені; жергілікті бюджетті айыппұл, талап, санкция, жазалау 13,2 млрд. теңгені құрады.

2011 жылы табиғат қорғау іс-шарасын қаржыландыру жоспары 25,1 млрд. теңгені құрады. Нақты игерілгені – 24,7 млрд. теңге.

Жергілікті атқарушы органдарымен жүргізілетін табиғат қорғау іс-шараларының қаржыландыру деңгейі көп жылдар бойы қоршаған ортаның ластануына түсетін жалпы төлемдер
30 пайыздан аспады, бұл әрине жеткіліксіз.

Ең төмен көрсеткіштер Батыс-Қазақстанда – 2,5 %, Атырауда – 4,8 % және Павлодарда – 7,5 %.

Мұндай дәрежені түзету керек. Жергілікті билік органдарымен бірігіп орындау біздің міндетіміз.

Алтыншы. Орнықты дамудың негізгі белсенді көрсеткіштерінің мақсаттық табыс құралдырының маңызы халықаралық ынтымақтастық болып табылады.

Қазақстан ЕЭК БҰҰ, ПРООН, ЭСКАТО, ЮНЕП, Әлемдік банк, Жасыл даму ғаламдық Корей институтымен, Германия халықаралық ынтымақтастық ұйымы және т.б мәртебесі биік халықаралық ұйымдармен жемісті ынтымақтасуда.

Қоршаған ортаны қорғау саласында біздің елімізбен
24 конвенция бекітілген және ойдағыдай атқарылуда.

Халықаралық іс-шаралардың басты өткізілетін тізбегін тағы атап айтқым келіп тұр.

Біріншіден, бұл 2010 жылы қыркүйектегі Азия және Тынық мұхит мемлекеттерінің дамуы және қоршаған орта бойынша министрлердің 6 конференциясы.

Осында «Жасыл көпір» Астана бастамашылық құжаттары, 2010 – 2015 жылдарға арналған Аймақтық іс-шаралар жоспары және Министрлік Декларациялары қабылданды.

Екіншіден, былтыр тамыз айында Ақтау қаласында, Каспий теңізінің (Тегеран конвенциясы) теңіз ортасын қорғау бойынша Негіздемелік конвенцияның Тараптар конференциясының Үшінші сессиясы өктізілді.

Нәтижелері бойынша мұнаймен ластануда шақырылатын Қазақстан, Ресей, Иран, Әзербайжанның табиғат қорғау ведомстволарының арасында аймақтық дайындығына, әрекет етуіне және жанжал кезіндегі ынтымақтастық Хаттамасына қол қойылды.

Каспий маңындағы мемлекеттердің мұнай төгінділерін төмендету бойынша құжат негізгі келісім көзі болып табылады.

Үшіншіден, Өткен жылы өткізілген «Еуропа үшін қоршаған орта» Министрлерінің VII конференциясына аталған барлық және БҰҰ ЕЭК қоршаған ортаны қорғау саласындағы тұлғалар қатысты.

Конференцияда 2011 – 2020 жылдарға арналған Еуропа, Азия және Тынық мұхит елдерінің Серіктестік бағдарламасы «Жасыл көпір» Астана бастамашылығы қабылданды.

Төртіншіден, 2011 жылы Астана қаласында Орталық Азия елдерінің Орнықты даму бойынша мемлекетаралық комиссиясының (ОДМК) отырысы болды. Онда 2011 – 2012 жылдарға ОДМК төрағалығы Қазақстан Республикасына берілді.

2011 жылғы қараша айында Астана қаласында Орталық Азия елдерінің Орнықты даму бойынша мемлекетаралық комиссиясының (ОДМК) кезекті отырысы өтті.

Екі отырыстың шешімі бойынша орнықты даму мақсатында қоршаған ортаны қорғау ұйымы ретінде ЮНЕП беделін көтеру, сонымен қатар, Рио+20 Орнықты даму бойынша БҰҰ Конференциясы шеңберінде ОДМК сайд-ивентіне дайындық және тағы басқа маңызды шешімдер қабылданды.

Алдымызда тұрған аса маңызды мәселе Рио+20 Орнықты даму бойынша БҰҰ Конференциясы Күн тәртібіне қазақстандық екі ұсынысты – «Жасыл көпір» Астана бастамашылығы мен Жаһандық энерго-экологиялық стратегияны қосу болып отыр.

Аталған ұсынысты Елбасы Н.Ә. Назарбаев БҰҰ Бас Ассамблеясының 66-шы сессиясында атап өтті.

Елбасының тапсырмасын орындау мақсатында Бізбен «Жасыл көпір» Астана бастамашылығы және Рио +20 конференция шеңберінде Серіктестік бағдарламасының тұсау кесері бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Жетінші. Министрліктің Стратегиялық жобаларының 2010 – 2014 жылдарға арналған модернизация және экологиялық мониторинг, гидрометеорологиялық кіріспесіне сәйкесінше
2011 жылы бекеттерге 259, посттарға 291,агрометеорологиялық пункттерді бақылауға 185 мониторинг жүргізілді.

2011 жылы 006 «Гидрометеорологиялық мониторинг кіріспесі» бағдарламасы бойынша 1 метеорологиялық станция және 2 қаршама бағдары ашылып, 7 жаңа гидрологиялық посттары мемлекеттік тапсырма шеңберінде құрылған.

014 «Қазақстан Республикасының Гидрометеорологиялық қызметінің Халықаралық модернизациясы» бюджеттік бағдарламасы бойынша Республикада гидрометеорологиялық оқу орталығында құрылыс аяқталуда.

2012 жылы атмосфера ауасында және судың химиялық құрамындағы ингридиенттердің тізімін арттыру иеленген құралмен анықталады.

Өткен жылы «Казаэросервис» АҚ-ы, метеорологиялық қауіпсіздігіеің 72 мың ұшақтың ұшуын қамтамасыз етті.

Сегізінші. Алғаш рет 2011 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына сәйкес кәсiпкерлiктiң әлеуметтiк жауапкершiлiгi бойынша «Парыз» конкурсында қосымша «Экологияға қосқан үлес»наминациясы өткізілді.

Парыз конкурсының қорытындысы бiрлескен әлеуметтiк жауапкершiлiк идеясының, жаңа экологиялық технологияларға табиғат пайдаланушылардың түбегейлі салымдарының, әлеуметтiк және экологиялық сұрақтардағы

Бизнес-құрылымдардың ашықтығын, мөлдiрлiгін қамтамасыз етуi бойынша халықаралық тәжiрибенiң енгiзілуіндегі мысалдардың таратылғандығын көрсетті.

Тоғызыншы. Өткен жылы біз жеткiншек буынның экологиялық тәрбие мәселесіне ерекше зер салдық.

Қоршаған ортаны қорғау министірлігі білім және ғылым министрлігімен тығыз байланыс жасауда.

16 жоғарғы оқу орнымен өзара түсiнiстік және ынтымақтастық туралы меморандумдармен қол қойылған, және сол меморандумдар шеңберінде экология департаментінде, министрлікте, мекемеге қарасты ұйымдарда 200-ге жуық студенттер оқу-өндiрiстiк тәжiрибенi өтті.

2011 жылы Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне
20 жыл толуына орай «Таза болса табиғат – аман болар адамзат» атты Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің дипломына республикалық ізденіс конкурсы қоршаған ортаны қорғау мәселесіне балалардың көздерiмен қарауға мүмкiндiк бердi.

Конкурс бес жарым мыңнан астам шығармашылық жұмыстар ұсынылған орта мектептердің оқушылары арасында 9 номинацияда бойынша өткізілді.

Конкурс нәтижесі бойынша оқушылардың үздік шығармашылық туындыларының кітап-жинағы әзірленді.

Елбасы және Үкіметпен Қоршаған ортаны қорғау министрлігіне қойылған міндеттерді шешу Қазақстан азаматтарының денсаулығы мен өмірі үшін қолайлы қоршаған ортамен қамтамасыз етуге жетудің басты мақсаты болады деп сенеміз.

Осы бағыттар үшін бар күш-жігерімізді салатын боламыз.

Назарларыңызға рахмет.

Құрметті әріптестер!

Жасалған баяндамалар осы және басқа да міндеттерді жүзеге асыру жөнінде болғандықтан, жаһандық шақыртуларға жауап беру туралы мемлекеттік саясатқа байланысты нақты мерзім, жүзеге асыру мен жауапкершілік туралы сөз қозғауға рұқсат етіңіздер.

Қаржы министрлігінің алдында тұрған міндет - тапсырмалардың жүзеге асырылуын қаржылай қамтамсыз ету болып табылады. Сондықтан Қаржы министрлігі 2012 жылдың 16 ақпанына дейін «2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгертулер мен қосымшалар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасын дайындап, ҚР Премьер-Министрінің кеңсесіне өткізуі керек.

Нақтырақ айтсақ, дүйсенбі, 6 ақпан күні біз Премьер-Министр алдында алдын ала жобаны қараймыз. Бүгін 18.00-де Қаржы министрлігі және Экономикалық даму және сауда министрлігімен бірлесе отырып Бюджтеттік комиссия жұмыс тобының жұмыс кестесін қараймыз. Сіздер барлықтарыңыз жұмыстың мерзімі мен егжей-тегжейін түсінесіздер.

2012 жылға арналған бюджетті нақтылау сияқты, 2013-2014 жылдарға арналған бюджетті қалыптастыру кезінде Мемлекет басшысының тапсырмасында айтылғандай, шығыстарды оңтайландыру керек және экономиканың өсімі үшін нақты оң нәтижелерін беретін іс-шараларға қаржы қарастыру керек.

Сондықтан, менің ойымша, Қаржы министрлігі Экономикалық даму және сауда министрлігімен бірлесе отырып, экономикалық өсім мен жұмыспен қамтуды қамтамасыз етпейтін бюджет шығыстарын қысқарту туралы ұсыныстар енгізу қажет. Бұл алдағы 2 аптада бюджет шығыстарын оңтайландыру бойынша біз қолға алатын негізгі өзекті мәселе.

Екінші тапсырма – бюджет саясатын жетілдіру. Алғаш рет біз мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігіне бағалау жүргіздік, Бюджет Кодексіне бюджет процесіне қатысатын барлық тараптың жауапкершілігін күшейту бойынша нормалар бекітілген өзгертулер енгіздік. Алғаш рет жалғанмемлекеттік сектордың инвестициялық жобаларды бюджет қаражаты есебінен жүзеге асыруға жұмсайтын шығыстарын бақылауды қолға алдық.

Осыған байланысты Мемлекет басшысының нәтижеге бағытталған мемлекеттік шығындардың тиімділігін күшейту мен бюджет идеологиясын жүзеге асыру жөніндегі тапсырмаларын орындау үшін мен Қаржы министрлігінің бюджетті топтау бойынша жүргізіп отырған барлық шараларын қолдаймын, және де мен осы жұмыстарды жалғастыра береміз деп ойлаймын. Сондай-ақ жақында бекітілген мемлекеттік органдардың барлық стратегиялық жоспарлары түзетуде талап етеді деп ойлаймын. Экономикалық даму және сауда министрлігі Қаржы министрлігімен бірлесе отырып, Мемлекет басшысы алға қойған жаңа міндеттермен байланыстыру арқылы оларды түзету керек.

Елбасы назар аудартқан маңызды мәселе – бұл ішкі факторлардың төмендеуі, және осыған байланысьы қауіпсіз деңгейде мемлекеттік қарыздарды қолдау қажеттілігі болды, бұл мәселені үнемі назарда ұстау керек. Осыған байланысты, менің ойымша, біз жалғанмемлекеттік сектордың сыртқы қарыздарына мониторинг жүргізіп, жалғанмемлекеттік сектордың сыртқы қарыздар статистикасын қалыптастыруды жақсарту бойынша ұсыныстар айтуымыз керек.

Бүгін мемлекеттік сатып алулар туралы көп айтылды, біз Қаржы министрлігі осы үрдістің ашықтығын күшейту бойынша дұрыс бағытта үлкен жұмыстар атқарып жатыр деп есептейміз. Осыған байланысты, мен Қаржы министрлігінің сатып алынатын тауар, жұмыс және қызметтер бағасын қалыптастыратын аналитикалық модуль құру туралы ұсынысын қолдаймын. Сонымен қатар, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, төмендегі міндеттерді жүзеге асыру қажет:

- ағымдағы жылдың 1 наурызына дейін мемлекеттік органдардың конкурссыз бір ведомствоның қарамағындағы ұйымдардан сатып алу тәжірибесіне сараптама жүргізу;

- ағымдағы жылдың 1 сәуіріне дейін мемлекеттік органдардың ведомстволарға қарайтын кәсіпорындардан сатып алу жүргізу кезінде бағаның өсуіне жол бермеу жөнінде ұсыныстар енгізу; Ондай жағдайлар көрініс тапқан, сондықтан Мемлекет басшысының нақты тапсырмалары мен ескертулері бар.

-ағымдағы жылдың 1 сәуіріне дейін тауар және қызметтердің бағасына бірыңғай ақпараттық жүйесі бар бірыңғай мемлекеттік сатып алу операторын құру жөнінде ұсыныстар әзірлеу. Осы мәселеде Қаржы министрлігі де көшбасшы болуы керек деп ойлаймын.

Мемлекеттік кәсіпорындарға ерекше тоқталғым келеді. Менің ойымша, Бәсекелестікті қорғау агенттігі Қаржы министрлігімен бірлесе отырып, барлық кәсіпорындарды олардың жұмыстарының Мемлекеттік мүлік туралы жаңа заң талаптарына сай келуін тексеру керек, Мемлекеттік мүлік туралы заңда нарықта бәсекеге қабілеттілікті сақтайтын мемлекеттік кәсіпорындардың қандай түрлер бойынша құрылатыны нақты аталып көрсетілген.

Қаржы министрлігі мен Экономикалық даму және сауда министрлігі Елбасының ауқымды міндеттеріне байланысты жаңа тұжырымды шешімдер дайындауы керек. ҚР Президенті қанша мемлекеттік кәсіпорын жұмыс істеп тұрғанына мысал келтірді. Және де реформалау бойынша нақты бағыт көрсетіп берді.

2011 жыл Қазақстанның қаржы мониторинг жүйесі үшін өте маңызды оқиғамен толықты, еліміз «Эгмонт» Қаржы барлау тобының мүшесі болғанына өте қуаныштымыз.

Осы салада басталған жүйелі жұмысты міндетті түрде жалғастыру керек.

Өткен жылы Қаржы министрігі сондай-ақ кәсіпорындарды Дағдарыстан кейін қалпына келтіру бағдарламасын жүзеге асырды. Бюджет қаражатының дұрыс игерілмеуіне қатысты ескертулер айтылды. Қаржы министрлігі жалпы бюджет қаражатының игерілуіне жауап беретін болғандықтан, ведомство осы бағыттағы жұмыстарды күшейтуі керек.

Бүгін Салық комитеті мен Кеден комитетінің нақты екі баяндамалары тыңдалды, менің ойымша, Салық және Кедендік әкімшіліктерді күшейту бойынша аталып көрсетілген шаралар бірдей, алайда, сонымен қатар, сын да айтылды. Төленбеген салық өсімі мен жалған кәсіпкерлер санының артуының бақылауға алынбауына қатысты заңнамаға өзгертулер керек болса – қарайтын боламыз.

Қаржы министрлігі мен Экономикалық даму және сауда министрлігі, сондай-ақ салалық министрліктер бірлесе отырып, салық түсімі мен экономика және оның секторларының даму көрсеткіштері арасындағы сәйкестікті анықтау бойынша терең сараптамалық жұмыс жүргізуі керек.

Осыған байланысты, менің ойымша, жыл соңына дейін салықтық және кедендік әкімшіліктеу тиімділігін арттыру мақсатымен Қаржы министрлігі және басқа да мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін бір ізге салуды қамтамасыз ету керекпіз.

Қаржы, құқық қорғау, сот органдары, Ұлттық банкпен бірлесе отырып, жалған кәсіпкерлік пен қалтарыстағы экономикаға түсетін кіріс ағынына қарсы күрес саласындағы заңнаманы жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу керек. Бұл да Елбасының Үкімет кеңесінде айтқан үлкен міндеттерінің бірі, сондықтан, бұл мәселеде де Қаржы және Экономика министрліктерінің ұсыныстары қажет.

Азаматтардың кірісі мен мүлігін жалпы мағлұмдау аясындағы жұмыс қатаң тәртіпте белгіленген жоспар бойынша жүруі керек, және де мен ағымдағы жылдың IV тоқсанына дейін ілкі режімде электронды мағлұмдауды жүргізуді қолдаймын.

Жалпы алғанда, ағымдағы жылы Қаржы министрлігінің алдында үлкен міндеттер тұр. Бұл міндеттерді жүзеге асыру Елбасы және Премьер-Министрдің тапсырмаларын тиімді және міндетті түрде жүзеге асыруға бағытталуы керек.

Сіздерге бірлескен жұмыста жеміс тілегім келеді!

Құрметті әріптестер!

Бүгін Елбасы Парламент палаталарының бірлескен отырысында «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты халыққа Жолдауын жариялады.
Мемлекет басшысының халыққа жолдау арнау дәстүрі көптеген елдерде, оның ішінде бұрынғы кеңес одағы елдерінде де бар.
Алайда, Қазақстан Президенті Жолдауының үлгісі ерекше. Елбасы Жолдауы АҚШ және басқа да елдер Президенттері сияқты жекелеген мемлекеттік институттарға емес, жалпы халыққа арналады.
Биылғы Жолдау Үкімет пен мемлекеттік органдар алдына жаңаша міндеттер қойды.
2012 жылға арналған нақты мақсаттар мен басымдықтар анықталды.
2011 жылы ел экономикасы 7,5 пайызға өсті, ішкі жалпы өнім 11 мың доллардан асты. Қазақстан бірлігі жарасқан, гүлденген елге айналды.

Индустрияландыру бағдарламасының арқасында соңғы 2 жыл ішінде 350 әртүрлі өндіріс орындары ашылды. 200 мың жұмыс орны іске қосылып, халықтың табысы молайды.

Ұлттық әл-ауқат деңгейі бойынша ғаламдық рейтингте Қазақстан 50-ші орынды иеленді. Дүниежүзілік банктің бизнесті жүргізу бойынша рейтингінде еліміз ТМД елдерін артқа тастап, 47-ші орынға шықты.

Ұлттық банктің Ұлттық қор активтерін қосқандағы резерві 80 млрд. долларға жақындады. Дүниежүзілік банктің классификациясына сәйкес, біз табыс деңгейі ортадан жоғары елдердің қатарына қосылдық. Мұндай даму қарқыны әлемдік экономикада ешқашан және еш мемлекетте болмаған.
Британдық мамандардың бағалауынша, Қазақстан, ХХІ ғасырдың алғашқы онжылдығында экономикасы серпінді дамыған 25 елдің ішінде Қытай мен Катардан кейін үшінші орынды алады.

Соңғы 10 жылда білім беруге арналған шығыс 10 есеге өсті. 2011 жылы мемлекет бюджетінің білімге арналған шығысы 1,0 трлн. теңгеден (ІЖӨ-ден 3,8%) асты. Мұндай сома білім саласына бұрын-соңды бөлінбеген. Осы жылға да 1,2 трлн. теңге бөлінді.

Ғылымды қаржыландыру тұрақты түрде өсуде.
2011 жылы 29 млрд. теңгені құраса, 2012 жылы 42 млрд. теңге болады деп жоспарлануда (46%-ға өседі).

Бұл - Елбасының білім мен ғылымды дамыту саласы бойынша қойған міндеттерін шешуге мүмкіндік береді.
Қазақстандық жолдың жаңа кезеңі – ол экономиканы нығайтудағы, халықтың әл-ауқатын арттырудағы жаңа міндеттер. Қазіргі әлемде бұл әлеуметтік-экономикалық жаңғыртудың негізгі мәселесі. Бұл Қазақстанның таяу онжылдықтағы дамуының басты бағыты.

Осыған байланысты Елбасы Қазақстан мынадай он бағыт бойынша кешенді міндеттерді жүзеге асыруы қажет деп атап өтті.
Бірінші. Қазақстандықтарды жұмыспен қамту. Бұл оқытудың тиімді жүйесін құру және жұмысқа орналастыруға көмектесу. Ауылда кәсіпкерлікті дамытуға көмек көрсету, еңбек ресурстарының мобильдігін арттыру, Қазақстанның экономикалық белсенді орталықтарында жұмысқа орналастыру басымдықтары.

Екінші. Қолжетімді баспана. Қазақстанда жыл сайын 6 миллион шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілуде. Ең алдымен, жарты миллионнан астам жас отбасыны жеке баспанамен қамтамасыз ету туралы мәселені шешу маңызды. Бұл үшін жалға берілетін тұрғын үй алаңын 1 миллион шаршы метрге жеткізу қажет.

Үшінші. Өңірлерді дамыту. Қуатты Қазақстан дегеніміз – бұл ең әуелі өңірлердің қуаттылығы. Елдің болашағы экономикадағы келешегі зор салалардың дамуымен байланысты. Бұл үшін алдымен жаңа зауыттар көп салынып, жаңа жұмыс орындары ашылуы тиіс. Әлеуметтік инфрақұрылым қарқынды дамуы қажет. Шағын қалалардың дамуы – өз алдына бөлек мәселе.
Төртінші. Халыққа мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттыру. Электронды үкіметті дамытып, әкімшілік кедергілерді қысқартып, халықтың компьютерлік сауатын арттыру қажет.
Бесінші. Кадрлар әлеуетін жақсарту. XXI ғасырда Қазақстанды лайықты алып шығатын жаңа басқарушы таңдаулы топтың негізін құрайтын білікті басқарушылардың саяси класын әзірлеу - маңызды міндет. Үкіметке, Президент Әкімшілігіне президенттік кадрлар корпусына кандидатуралар жөнінде ұсыныстар әзірлеу тапсырылды.

Алтыншы. Сот және құқық қорғау жүйесін жаңғырту. Сот корпусын қалыптастыру тәртібін түбегейлі қарастыру қажет. Ағымдағы жылы жаңа Қылмыстық-процессуальдық кодексті, жекеменшік детектив қызметі туралы заң жобасын әзірлеуді аяқтау қажет. Құқық қорғау және арнайы органдарды сапалы кадрлық жаңарту – маңызды мәселе.
Жетінші. Қазақстанда адам капиталының сапалы өсуі. Бұл, ең алдымен, білім және денсаулық сақтау. Білім жүйесін жаңғырту барысында мынадай маңызды шаралар атқару қажет.

Біріншіден, Оқыту процесіне қазіргі заманғы әдістеме мен технологияны енгізу.
Қазіргі кезде халықаралық стандарттардың негізінде Назарбаев Университеті мен Зияткерлік мектептері табысты жұмыс істеуде.
Кәсіптік-техникалық білім беру мекемелерінің желісі дамуда.
Олардың тәжірибесін барлық білім беру жүйесіне тарату қажет.

Екіншіден, педагогикалық құрамның сапасын арттыру қажет. Базалық педагогикалық білімнің стандартын, педагогтердің біліктілігін арттыруға қойылатын талаптарды күшейту керек.
Әрбір аймақта біліктілікті арттырудың біріккен орталығы жұмыс істеуі тиіс.

Үшіншіден, біліктілікті растайтын тәуелсіз жүйені құру қажет.
Мемлекет бір мезгілде білім беру қызметін көрсетіп және олардың сапасына бағалау жасамауы тиіс.

Медициналық институтты бітірген соң бітіруші бірден дәрігер болмайды. Политехникалық оқу орнын аяқтаған түлек дайын инженер емес. Олар өздерінің маман екенін дәлелдеуі керек. Бұл – әлемдегі тәртіп.
Үкіметке осы жылы пилоттық режимде 1-2 салада салалық қауымдастық базасында бірқатар тәуелсіз Біліктілікті растау орталығын құруға тапсырма берілді.

Төртіншіден, мемлекеттік-жеке әріптестік механизмдері арқылы жастардың білімге қолжеткізу аясын кеңейту қажет.

Тағы бір маңызды мәселе – жұмыс жасайтын жастар үшін жұмыстан қол үзбей, арнайы білім алу мүмкіндігін қамтамасыз ету.
Қазіргі таңда көптеген адамдар ауылдан қалаға көшуде. Оларға жұмысқа орналасу қиынға соғады. Әрбір жас азамат жұмыстан қол үзбей кәсіп пен білім алу мүмкіндігіне ие болуы тиіс. Министрлік осы мәселені пысықтауы қажет.

Бесіншіден, білім - тек білім беріп қана қоймай, алған білімін әлеуметтік бейімделу процесінде де пайдалануға икемделуі керек.
Үкіметке оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөнінде алдағы бес жылға арналған Ұлттық жоспар қабылдау тапсырылды.
Алтыншыдан, оқыту процесінде тәрбие жұмысын күшейту қажет.
Патриотизм, мораль мен адамгершілік нормалары, ұлтаралық келісім және толеранттық рухани даму, заңға бағыну.

Бұл құндылықтар меншік нысанына қарамастан барлық оқу орындарына ортақ.
Осы құндылықтардың бірі және еліміздің басты басымдығы көп ұлттылық және көп тілділік болып табылады. Мемлекеттік тіл Конституцияға сәйкес қазақ тілі болып табылады. Онымен тең құқықта мемлекеттік органдарда ресми түрде орыс тілі қолданылады.
Бұл – Конституциялық норма, оны ешкім де бұза алмайды.
Қазақ тілін жоспарлы түрде дамыту орыс тілінің қолданысына нұқсан келтірмейді.

Үкіметке барлық білім беретін мекемелерде осы құндылықтармен жастарды қамтамасыз ету бойынша кешенді жоспар әзірлеу тапсырылды.
Бізде, тіпті, мұндай оқулықтар, осы мәселелер бойынша жастармен жұмыс істейтін оқытушылар жоқтың қасы.

Сегізінші. Зейнетақы жүйесін жетілдіру. Үкімет Ұлттық Банкпен бірлесіп зейнетақы жүйесін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеуі қажет.

Тоғызыншы. Индустриялық-инновациялық жобалар. Индустриялық-инновациялық даму аясындағы жобалардың әлеуметтік мәні абсолютті. Бұл бағдарлама экономиканы жаңғыртудың басты бағдары болып қала береді. Жезқазған-Бейнеу және Арқалық-Шұбаркөл темір жол желілері, Атырау мұнай өндіру зауытында мұнайды тереңнен өңдеу кешені, Қарашығанақ кен орнындағы газ өңдеуші зауыт, елорданы қосқанда, елдің орталық өңірлерін газдандыруды қамтамасыз ететін құбыр желісі жүйесі және өзге де индустрияландыру және инфрақұрылымдарды дамытудың бірқатар жаңа жобалары анықталды.

Үкіметке қазақстандық инновациялық жүйені нығайту тапсырылды.
Инновациялық гранттарды бөлу арқылы перспективті ғылыми зерттеулерді қаржыландыруға арналған бюджеттік шығыстарды көбейту өте маңызды.
Жаңа «Ғылым туралы» Заң ғылымды жүйелі мемлекеттік қолдаудың негізін қалайды.

Отандық ғалымдарды қолдау қажет.
Назарбаев Университетінің негізінде трансфертке және жаңа технологияларды жасауға ықпал ететін инновациялық-интеллектуалды кластер пайда болады.

Астана қаласында жоғары технологиялық кәсіпорынды құра отырып, біз бұл тәжірибені басқа да қазақстандық ғылыми-білім беру орталықтарына тарататын боламыз. Заңнамалық негіз бар. Бұл – Елбасының тапсырмасы бойынша қабылданған «Индустриалды-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы» жаңа заң. Оның негізінде мемлекет, бизнес пен ғылымның өзара байланысының инновациялық әлеуетін жетілдіру қажет.
Үкіметке мемлекеттік-жекеменшік әріптестіктің жаңа нысанын енгізуді қарастыратын заң жобасын әзірлеу тапсырылды.

Оныншы. Ауыл шаруашылығын дамыту. Делдалсыз бөлшек сауданы мемлекеттік қолдаудың тетіктері енгізілетін болады. Бірыңғай астық холдингі құрылды, аграрлық өндірісте жеке инвестицияның тәуекелін төмендету үшін мемлекеттік кепілдендіру жүйесі мен сақтандыру займдары құрылды.
Елбасы Үкімет қазақстандық инновациялық жүйені нығайту қажеттігін атап өтті. Ағымдағы дамудың маңызды мәселелерінің бірі Қазақстан экономикасына тікелей шетел инвестициясын диверсификациялау болып табылады. Оларды перспективалы салаларға, мысалы, туризм саласына бағыттау қажет.

«Бүгінде күллі әлем және әрбір мемлекет қуатты жаһандық және ішкі қатерлерге жауап табулары маңызды. Әлеуметтік-экономикалық жаңғыртудың он бағыты бойынша міндетті орындай отырып, біз экономиканы нығайтамыз, қоғамды тұрақты етеміз, халықтың әл-ауқатын арттырамыз, - деді Президент.

Әлеуметтік жаңғырту – бұл жаңа Парламент пен Үкіметтің, Қазақстанның барлық жауапты күштерінің – партиялардың, қоғамдық бірлестіктердің, шығармашылық және кәсіптік одақтардың, бұқаралық ақпарат құралдарының, Қазақстанның барлық патриоттарының қызметіндегі ортақ мәселе. Біз барлық күшімізді Отанымыздың игілігі үшін біріктіруге тиіспіз. Біздің алдымызда үлкен істер күтіп тұр. Барша қазақстандықтарды белгіленген барлық міндетте жетістікке жету ісіне барынша белсене қатысуға шақырамын! – деді Елбасы.

Құрметті әріптестер!

Бүгінде еліміз ұзақ жылдарға арналған стратегиясы арқылы өз дамуының жаңа кезеңіне шықты.
Азаматтардың өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған даму міндеттерін нақты түсіну көпұлтты Қазақстан халқын біріктіреді.

Ең бастысы – біздің өзінің қайталанбас талантымен барлығымызды бір тудың астына біріктіріп, Қазақстанды әлемдік деңгейге шығарған Елбасымыз бар.
Біз Елбасы қойған барлық міндеттерді табысты іске асыру үшін күш біріктіреміз деп сенемін.

Құрметті әріптестер!

Біз бүгін арнайы себептерге байланысты кездесіп отырмыз. Елбасы осы облыста болған сапарында: «Жаңаөзендегі оқиға – еліміздегі барлық азаматтардың ортақ қайғысы. Барша қазақстандық тәртіпсіздікті ұйымдастырушылардың іс-әрекетін бірауыздан айыптады» деп атап өтті. Елбасы жағдайға толық талдау жасап, алдағы жұмыстың негізгі бағытын көрсетіп берді. Алдымен, Жаңаөзенді және жалпы аймақты дамытуға барынша назар аудару керек.

Осыған байланысты ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев барлық мемлекеттік органдарға бірлесіп жұмыс істеуді тапсырды. Міне, осы жұмыс шеңберінде біз бүгінгі кездесуді өткізіп отырмыз. Осы тұрғыда білім саласының әлеуметтік маңызы зор екені белгілі. Жұмысымыздың нәтижелі болуы, ең алдымен сіздерге байланысты, құрметті педагогтер. Өткен ғасырда әлемге әйгілі бір саясаткер: «Мектеп мұғалімдері премьер-министрлер тек армандай алатын билікке ие»,- деген екен.

Осы билікті дұрыс пайдалану үшін, біз қандай жетістіктерге қол жеткіздік, қандай проблемалар бар және білім саласында биыл қандай өзгерістер болады деген мәселелерді анық білуіміз қажет.

Осы сұрақтардың бәрі 2020 жылға дейінгі жаңа білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасында өз жауабын тапқан. Бағдарламаны іске асырудың алғашқы жылының қорытындысы Министрліктің кеңейтілген алқа отырысында талқыланатын болады. Облыстағы барлық педагогтардан алқа отырысы шешімімен мұқият танысуды сұраймын. Енді жұмысымыздың негізгі бағыттарына, оның ішінде Маңғыстау облысы бойынша жұмыстарға қысқаша тоқталып өтейін.

Бірінші – мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жүйесін жаңарту. Осы салада Елбасының бастамасымен әзірленген «Балапан» бағдарламасы жұмыс істейтінін жақсы білесіздер. Бағдарлама табысты орындалуда. Соңғы 2 жылда 3 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі ұйымдармен қамту 65%-ға, кей аймақтарда 90%-ға дейін артты. Алайда, Маңғыстау облысында қамту – 60,7%, бұл республикалық деңгейден төмен.

Жаңаөзенде одан да төмен – 50%-дан кем. Кезекке тұру мәселесі өзекті болып отыр: облыс бойынша 20 мыңнан астам орын қажет. Бұл пролеманы жедел шешу керек.

2012 жылдағы міндеттердің бірі – республикалық бюджет есебінен Жаңаөзенде 2 балабақшаны іске қосу. Жергілікті бюджет есебінен облыста тағы 4 балабақша ашу жоспарланып отыр.

Мемлекеттік - жекеменшік әріптестікті күшейту қажет деп есептеймін.

Бүгін облыста 31 мектепке дейінгі жекеменшік ұйым жұмыс істейді. Бұл жалпы балабақшалар санының 19 %-ын құрайды. Кейбір аймақтарда (ШҚО, БҚО, Павлодар, СҚО) бірде бір жекеменшік балабақша жоқ екенін ескерсек, бұл – жақсы көрсеткіш. Осы бағыттағы жұмысты жалғастыру қажет. Мемлекеттік бағдарламаны іске асырудың нәтижесінде біз балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен 100% қамтуға тиіспіз. 12 жылдық орта білімге жағдай жасау үшін Министрлік 2012 жылы мектепке дейінгі ұйымдар бітірушілерінің жаңа моделін жасайтын болады. Бұл – баланың танымдық белсенділігін, шығармашылық ойлауын қамтамасыз етуге жасалатын маңызды қадам. Осы жылы орта білім жүйесіндегі маңызды міндеттердің бірі – жаңа мектептер салу . Елбасының бастамасы бойынша Қазақстанда көлемі жағынан бұрын-соңды болмаған 522 мектеп салу бағдарламасы қабылданды. Әлемдік практикада бұл бағдарлама бірегей болып табылады. 2012 жылы облыста 9 мектеп салынбақ (7-уі республикалық бюджеттен, 2-уі жергілікті бюджеттен).

Е-learning электрондық оқыту бағдарламасы енгізілді.

2011 жылы 44 білім беру ұйымында пилоттық жоба іске қосылды. 2012 жылы мұндай ұйымдардың санын 537-ге жеткізу керек. Олар жылдамдығы жоғары 4-10 Мбит/с-ға) Интернет желісіне қосылатын болады. Осылайша, мұғалімдер мен оқушылар үздік білім беру ресурсына қол жеткізеді.

Орта білімнің материалдық-техникалық базасын жетілдіру жұмыстары жалғасады.

Облыстарыңызда мектепті компьютермен және интерактивті кабинеттермен қамтамасыз ету мәселесі толық шешілмеген. 28 оқушыға 1 компьютерден келу көрсеткіші республикалық деңгейден төмен (16:1)

Электрондық оқыту жобасына облыстың 12 мектебі мен 2 колледжі қосылады. Бұл – осы проблеманы шешуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Жаңаөзендегі сапарымда Министрлік аппаратына қаражат тауып, 200 компьютер қоюға тапсырма бердім. Әрине, жергілікті билік, ірі компаниялар тарапынан да маңызды қолдау көрсетілуі тиіс.

Шағын жинақты мектептер – білім беру саласындағы маңызды проблеманың бірі.

Бұл мәселені елімізде 26 тірек мектебін құру арқылы жаңаша шешетін боламыз. Аталған жүйенің жұмысын үйлестіру үшін Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының жанынан Республикалық дамыту орталығы, 12 аймақта шағын жинақты мектепті дамыту орталықтары және Ақтөбе облысында зертхана құрылады. Осылайша, осы аймақтағы 19 шағын жинақы мектептің проблемасы шешілетін болады.

Маңызды жүйелі мәселе – Назарбаев Зияткерлік мектептерін құру.

Қазір осындай 6 мектеп жұмыс істейді. 2015 жылдың аяғына дейін тағы да 15 мектеп салу жоспарланып отыр. 12 мектептің құрылысы басталды. Маңғыстау облысында осындай 2 мектепті салу жоспарлануда. Бұл мәселеге біз ерекше назар аударамыз. Өйткені бұл мектептер орта оқу орындарының барлық жүйесін дамытудың негізгі күшіне айналуы қажет. Өткен жылы Елбасының тапсырмасы бойынша білім сапасын бағалаудың бірыңғай вертикалі құрылды. Ол білім берудің барлық деңгейлерін қамтиды. Биылғы жылдың міндеті – нақты жұмыс істеуді қамтамасыз ету. Аумақтық департаменттер Министрліктің жергілікті атқарушы органдарымен, білім беру ұйымдарымен байланыс жасау звеносына айналуы тиіс. Бұл істе Сіздер қолдау көрсетеді деп сенім артамыз.

Осы жылғы білім беру жүйесіндегі кейбір жаңа бастамаларға тоқталып өтейін.

Біріншіден, 11 жылдық үшін жаңа білм стандарты енгізілуде. Бұл өте орынды, себебі 12 жылдық оқытуға толықтай көшуге кемінде 8 жылдай уақыт керек. Сондықтан көшу кезеңінде орта білім беруде сапалы стандарт қажет.

Екіншіден, 2012 жылы Маңғыстау облысын қоса алғанда, 5 облыста жан басына қаржыландыруды сынақтан өткізу жұмыстары жүргізіледі.  (Ақмола, Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан, Маңғыстау және Павлодар облыстары)

Үшіншіден, 2012 жылдан бастап Мемлекеттік білім берудің жинақтау жүйесін іске қосу жұмыстарын бастаймыз. Бұл өте күрделі жұмыс. Екінші деңгейлі банктерді тартуды, жергілікті жерлерде білім беруді ұйымдастыруды, халық арасында кең көлемде түсіндіру жұмыстарын жүргізуді талап етеді. Нәтижесінде сапалы білімге қол жеткізудің тағы бір механизмін меңгереміз.

Құрметті әріптестер!

Жаңа Мемлекеттік бағдарламада мұғалімнің мәртебесін арттыруға ерекше көңіл бөлінген.

Категорияларға байланысты үстемеақы төлене бастады. Бұл жұмыс жалғасады. Өткен жылы Министрлік педагогтердің еңбекақысын төлеудің жаңа моделін жасап, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне ұсынды. Болашақтың міндеті – бұл модельді алға қарай жылжыту. Педагогтердің өз біліктілігіне лайықты жалақы алуы.

Біз педагогтердің біліктілігін арттыруға ерекше назар аударатын боламыз.

Облыста 7 890 педагогтің 10,7%-ы ғана жоғары санатты (республика бойынша 15,2%). Сондықтан, біліктілікті арттыру қайта даярлаудың жаңа жүйесі бойынша жүргізіледі.

Оны Ұлттық біліктілікті арттыру орталығы, «Назарбаев Зияткерлік мектептерінің» жанындағы педагогикалық шеберлік орталығы жүзеге асырады. Облыстың білім басқармасы аталған мәселені толықтай пысықтауы қажет. Бұған жауапкершілікпен қарау қажет. Өйткені, бұл қайта даярлау моделі арқылы жалақыға қосымша ақы төленеді.

Техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінде басқарудың жаңа жүйесі – Ұлттық кеңес, 16 аймақтық, 14 салалық кеңестер, «Кәсіпқор» холдингі құрылды.

Дүниежүзілік банкпен бірлесіп, «Техникалық және кәсіптік білімді жаңғырту» жобасы іске қосылды.

Алдағы міндет – осы Кеңестердің, тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Олар кадр қажеттілігін анықтауға, біліктілік талаптарын әзірлеуге, білім стандарттарын жаңартуға ықпал етуі қажет. Осы облыстағы Өңірлік кеңес кадрлар даярлау құрылымын еңбек рыногының нақты сұранысына сәйкестендіруі тиіс. Сіздерде жастарды қамту - 27,8%. Республика бойынша ең жоғары көрсеткіш. Алайда, оларды жұмысқа орналастыру - 68%. (республика бойынша 75%). Бұл – өте күрделі мәселе. (Облыста 27 техникалық және кәсіптік білім беретін ұйым бар, оларда 27841 адам оқиды). Техникалық және кәсіптік білім беретін оқу орындарының материалдық-техникалық базасын жетілдіру мәселесін шешу қажет.

Жоғары білім беру жүйесінде жоғары оқу орындары жаңаша жіктеліп, халықаралық және ұлттық аккредиттеуден өтеді.

Қазіргі уақытта 147 жоғары оқу орны жұмыс істейді. Олар Елбасының тапсырмасы бойынша осы жылдан бастап жаңа талаптарға сәйкес оңтайланады.

Сырттай білім беру жүйесінде де проблема бар.

Талдау көрсеткендей, күндізгі оқитындарға қарағанда сырттай бітірушілердің саны артуда. Бұл еңбек нарығының құрылымына сәйкес келмейтін жоғары білімді мамандарды көптеп даярлауға әкеп соғады. Бұл құрылымдық жұмыссыздыққа алып келетін тікелей қауіп, сондай-ақ сырттай даярлаудың сапасы төмен. Бұл проблема жүйелі түрде шешіліп, сырттай оқыту барынша қысқаратын болады. Жыл сайын жоғары білімді кадрлар даярлауға арналған мемлекеттік тапсырыс көлемі артуда. 2011 жылы ол 36046 грантты құрады. (2010 ж. – 35 425) Облыс бойынша 945 бітіруші білім беру грантын иеленді (барлық бітіруші саны – 4 649) Осы жылы алғаш рет «Студенттік баспана» бағдарламасы іске аса бастайды. Мұқтаж студенттердің 80%-ы жатақханамен қамтылады.

Ғылым саласында да үлкен өзгерістер бар. Алайда, зерттеу мазмұны мен бағыты саласындағы мәселелер толық шешімін тапқан жоқ. Мысалы, осы облыста ғылымға қатысты бірнеше мәселе бар. Олар – Ақтау портына, ауылшаруашылық өнімдеріне, экологияға, еңбек ресурстарына, мұнай өндіру мен тасымалдауға байланысты мәселелер. Бізде жақсы ғалымдар мен мамандар жеткілікті. Бірақ, осы бағыттар бойынша зерттеулер көп емес. Сондықтан, Ғылым комитетіне осы мәселені пысықтап, Маңғыстау облысына бағытталған ғылыми зерттеулер мен инновациялық әзірлемелердің мақсатты бағдарламасын дайындауды тапсырамын.

Ең басты аспект – барлық білім беру деңгейінде жастармен тәрбие жұмысын жүргізу. Әсіресе, соңғы оқиғаларға қатысты. Бұл жерде көп нәрсе сіздерге байланысты, құрметті педагогтер. Министрлік өткен жылы мемлекеттік жастар саясаты бойынша заң жобасын әзірлеп, Парламент Мәжілісіне енгізді. 19 ресурстық орталық құрылды. (16 аймақтық және 3 республикалық)

2012 жылғы міндеттерге тоқталып өтейін:

Біріншіден, тәрбие және патриоттық жұмыстарды заңға сәйкес күшейту. Бұл орайда басты жауапкершілік бірінші басшыға жүктеледі.

Екіншіден, жастарды мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде елді әлеуметтік-экономикалық дамытуға тарту.

Үшіншіден, жастармен жұмыс жүргізуге жұмыс берушілерді, үкіметтік емес ұйымдарды, бұқаралық ақпарат құралдары мен сарапшыларды тарту.

Құрметті әріптестер!

Барлық міндетті орындау үшін заңнамалық база бар. Қаржыландыру жүріп жатыр. Жаңа «Ғылым туралы» Заң қабылданды. «Білім туралы» Заңға көптеген өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік білім бағдарламасы қабылданды. 80-нен астам нормативтік құқықтық акт бекітілді, 48-і әзірленуде.

Біздің мүмкіндігіміз зор, тәжірибе, талант пен білім жеткілікті.

Құрметті қауым!

Келген Жаңа жыл баршаңызға табыс пен бақыт әкелсін. Еліміз тыныш, болашағымыз жарқын болсын!

Назар қойып тыңдағандарыңызға рахмет!


Архив

Қараша
2018
ДсСсСрБсЖмСнЖк
1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930

Мемлекеттік орган басшыларының блог-тұғырнамасы

Өту